Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga diễn ra tại thành phố Kazan (Liên bang Nga) không chỉ đánh dấu chặng đường hợp tác đã qua mà còn mở ra những định hướng chiến lược mới cho quan hệ giữa hai bên trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động sâu sắc. Việc Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự hội nghị đã góp phần khẳng định vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong ASEAN, đồng thời tạo thêm động lực thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga bước sang giai đoạn phát triển mới.
Khẳng định giá trị chiến lược của quan hệ ASEAN - Nga
Sau 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại, ASEAN và Nga đã xây dựng được nền tảng hợp tác ngày càng toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng phức tạp, Hội nghị cấp cao lần này tiếp tục khẳng định ASEAN và Nga đều coi trọng vai trò của nhau trong cấu trúc khu vực đang định hình.
Sự tham dự trực tiếp của hầu hết lãnh đạo các nước ASEAN cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin cho thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ nhằm củng cố lòng tin chiến lược, tăng cường đối thoại và mở rộng hợp tác thực chất. Đây cũng là dịp để hai bên rà soát những thành tựu đạt được, đồng thời xác lập tầm nhìn dài hạn cho quan hệ ASEAN - Nga trong giai đoạn mới.
Một trong những kết quả nổi bật của hội nghị là việc thông qua Tuyên bố chung Kazan 2026 và Kế hoạch hành động ASEAN - Nga giai đoạn 2026 - 2030. Các văn kiện này không chỉ xác định các nguyên tắc hợp tác lớn mà còn cụ thể hóa các lĩnh vực ưu tiên, cơ chế triển khai và định hướng phát triển lâu dài.
Đáng chú ý, hợp tác năng lượng lần đầu tiên được xác định là một trụ cột mới trong quan hệ ASEAN - Nga. Trong bối cảnh nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng đang trở thành vấn đề toàn cầu, việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực này được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho cả hai bên.
Hướng tới không gian hợp tác Á - Âu rộng mở
Một dấu ấn đáng chú ý khác của hội nghị là lần đầu tiên lãnh đạo ASEAN và Nga dành phiên trao đổi riêng về hội nhập Á - Âu. Đây được xem là bước đi mang ý nghĩa chiến lược khi cả hai bên đều nhận thấy tiềm năng hợp tác to lớn trong một không gian kinh tế rộng lớn trải dài từ Đông Nam Á tới khu vực Á - Âu.
Các nội dung thảo luận tập trung vào việc tăng cường kết nối thị trường, năng lượng, logistics, giao thông vận tải, khoa học - công nghệ và chuỗi cung ứng. Nhiều sáng kiến được đưa ra nhằm khai thác hiệu quả hơn các cơ chế hợp tác hiện có như ASEAN - Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), ASEAN - Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), cũng như thúc đẩy liên kết với khu vực Trung Á.
Xu hướng mở rộng kết nối liên khu vực không chỉ góp phần đa dạng hóa thị trường, giảm thiểu rủi ro từ những biến động toàn cầu mà còn tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả ASEAN và Nga trong giai đoạn tới.
Dấu ấn Việt Nam tại Hội nghị Kazan
Với tư cách là thành viên tích cực, có trách nhiệm của ASEAN và là Đối tác chiến lược toàn diện của Liên bang Nga, Việt Nam đã để lại nhiều dấu ấn nổi bật tại hội nghị.
Các phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã truyền tải thông điệp nhất quán về việc đề cao đối thoại, hợp tác, xây dựng lòng tin, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế. Đây cũng là những nguyên tắc cốt lõi trong đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế của Việt Nam.
Không chỉ đóng góp vào việc định hình các định hướng lớn của quan hệ ASEAN - Nga, Việt Nam còn đưa ra nhiều sáng kiến cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác thực chất hơn giữa hai bên. Trong đó nổi bật là các đề xuất về tăng cường hợp tác năng lượng, kết nối doanh nghiệp ASEAN - EAEU, phát triển hành lang vận tải đa phương thức liên khu vực, xây dựng bản đồ số logistics và thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng nông nghiệp thích ứng.
Việt Nam cũng công bố sẽ đăng cai Hội nghị cấp cao Các nhà ngoại giao trẻ ASEAN - Nga năm 2027, thể hiện cam kết lâu dài trong việc vun đắp lòng tin, tăng cường giao lưu thế hệ trẻ và củng cố nền tảng quan hệ giữa hai khu vực.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Tổng thống Nga Vladimir Putin - Ảnh: VGP
Thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nga trong thời kỳ mới
Bên lề hội nghị, cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Tổng thống Vladimir Putin được đánh giá là một trong những hoạt động song phương quan trọng nhất của chuyến công tác.
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đang bước vào giai đoạn phát triển mới, sau những trao đổi cấp cao liên tục giữa lãnh đạo hai nước thời gian qua.
Hai bên khẳng định quyết tâm tiếp tục nâng tầm quan hệ song phương trên cơ sở tin cậy chính trị cao và lợi ích chiến lược lâu dài. Sáu định hướng lớn được xác định gồm tăng cường hợp tác chính trị; củng cố quốc phòng - an ninh; phát triển hợp tác năng lượng, dầu khí và điện hạt nhân; mở rộng thương mại - đầu tư; thúc đẩy kết nối giao thông, khai khoáng, đóng tàu; đồng thời đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ, giáo dục và đào tạo.
Trong đó, hợp tác năng lượng tiếp tục là điểm sáng nổi bật. Việc triển khai dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 cùng các thỏa thuận về dầu khí, LNG, năng lượng tái tạo và hạ tầng dự trữ năng lượng đang mở ra triển vọng hợp tác quy mô lớn giữa hai nước trong những thập niên tới.
Bên cạnh đó, các lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển, giáo dục - đào tạo, văn hóa và du lịch cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm tạo nền tảng hợp tác bền vững hơn.
Từ lòng tin chiến lược đến những lợi ích thiết thực
Kết quả của Hội nghị cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga cho thấy quan hệ giữa hai bên đang chuyển dịch theo hướng thực chất hơn, có trọng tâm hơn và gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển của các quốc gia thành viên.
Đối với Việt Nam, hội nghị không chỉ là dịp khẳng định vai trò và vị thế trong ASEAN mà còn góp phần tạo thêm động lực thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga. Những cam kết và định hướng được thống nhất tại Kazan được kỳ vọng sẽ sớm được cụ thể hóa thành các chương trình, dự án hợp tác thiết thực, mang lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh thế giới tiếp tục có nhiều biến động khó lường, việc tăng cường hợp tác, củng cố lòng tin chiến lược và mở rộng kết nối giữa ASEAN với Nga, cũng như giữa Việt Nam với Liên bang Nga, không chỉ phục vụ lợi ích phát triển của các bên mà còn góp phần thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác tại khu vực và trên thế giới.
