21/11/2026 lúc 03:58 (GMT+7)
Breaking News

Chợ Củi - Đền thiêng soi bóng Lam giang

Tiếng trống khai hội đền Chợ Củi ngân vang bên dòng Lam, mở đầu mùa lễ hội năm 2026 tại xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Trước thời khắc ấy, hàng vạn lượt du khách thập phương tìm về dâng hương, dâng lễ vật lên Đức Quan Hoàng Mười. Người đi cầu bình an, người tìm về chốn cội nguồn, cũng có người đơn giản chỉ muốn được thắp một nén hương nơi cửa đền linh thiêng trước vị Thánh Đức Quan Hoàng Mười. Dẫu mỗi người mang theo một tâm nguyện, tất cả đều gặp nhau ở một tấm lòng hướng về nguồn cội.

Biểu diễn nghệ thuật mở màn đêm khai mạc

Một ngôi đền, bao thế hệ gửi lòng thành

Nép mình bên dòng sông Lam, đền Chợ Củi, xã Nghi Xuân từ lâu đã trở thành địa chỉ tâm linh quen thuộc của người dân xứ Nghệ và du khách thập phương. Năm 1993, ngôi đền được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Nhưng giá trị của đền Chợ Củi không chỉ được ghi nhận bằng một danh hiệu. Điều làm nên sức sống của ngôi đền chính là niềm tin và lòng thành kính đã được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.

Đền Chợ Củi là nơi thờ Thánh Mẫu và Đức Thánh Quan Hoàng Mười bên dòng Lam Giang

Đền Chợ Củi là nơi thờ Thánh Mẫu và Đức Thánh Quan Hoàng Mười, đền còn phối thờ nhiều vị thần thánh khác theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam, như Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn; Ngũ vị Tôn Ông; Chầu Mười Đồng Đỏ. Trong đời sống tâm linh và thực hành tín ngưỡng hiện nay, đền nổi tiếng nhất với việc thờ Quan Hoàng Mười - vị thánh được tôn kính trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Trong tâm thức dân gian, ngài là biểu tượng của lòng trung nghĩa, tinh thần yêu nước, sự tài hoa và đức độ. Bởi thế, người tìm về cửa đền không chỉ gửi gắm những ước nguyện bình an, may mắn, mà còn thể hiện lòng thành kính đối với một hình tượng văn hóa đã ăn sâu trong đời sống tinh thần cộng đồng.

Hát ca trù

Có những giá trị không cần lời giải thích dài lâu. Một người mẹ nắm tay con bước qua cổng đền, một cụ già chắp tay trước ban thờ, một nén hương được thắp lên trong sự thành kính- những điều bình dị ấy đã nói thay sức sống của một di sản. Người đi trước truyền lại niềm tin cho người đi sau, cứ thế, năm tháng nối năm tháng, đền Chợ Củi trở thành một phần ký ức, một phần đời sống tinh thần của bao người.

Khi lòng người hướng về cửa đền

Từ đầu tháng 11, khu vực đền Chợ Củi và sân văn hóa - thể thao thôn Lam Sơn đã được chỉnh chuẩn, trang hoàng cờ hoa, sẵn sàng đón khách. Dù chưa bước vào những ngày chính hội, hàng vạn lượt du khách đã tìm về dâng hương, chiêm bái. Dòng người từ nhiều miền quê, nhiều tỉnh thành nối nhau về bên sông Lam, mang theo những lời nguyện cầu từ tâm khảm. Lượng khách đông đặt ra yêu cầu không nhỏ đối với công tác tổ chức. Chính quyền địa phương đã chủ động bố trí lực lượng công an, y tế trực 24/24 giờ; tăng cường kiểm tra, niêm yết giá các dịch vụ, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn cho du khách; đồng thời chú trọng ngăn ngừa các hoạt động mê tín dị đoan, những biểu hiện lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi.

Đó là những việc làm phía sau không khí rộn ràng của ngày hội, nhưng lại có ý nghĩa quyết định để mỗi người khi về với đền đều cảm nhận được sự trang nghiêm, an toàn và văn minh.

Không chỉ có phần lễ, phần hội năm nay còn được tổ chức với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và quảng bá sản phẩm địa phương như giải bóng chuyền nam, trưng bày sản phẩm OCOP, giao lưu tìm hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Những hoạt động ấy góp phần đưa lễ hội đến gần hơn với đời sống cộng đồng, để người dân không chỉ là người tham dự mà còn là chủ thể gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa quê hương.

Lễ khai hội - nhịp nối giữa quá khứ và hiện tại

Sáng 17/11, từ 8 giờ 30 phút, nghi thức rước cấp thủy được tổ chức trên sông Lam để xin nước thiêng. Giữa dòng sông đã chứng kiến bao thăng trầm của vùng đất, nghi lễ truyền thống diễn ra trong không khí trang nghiêm, mở đầu cho chuỗi hoạt động của mùa lễ hội. Tiếp đó là lễ rước kiệu Đức Quan Hoàng Mười và lễ cúng tiên. Khi đêm xuống, khu vực đền Chợ Củi trở nên rực rỡ trong ánh đèn và sắc màu sân khấu. Chương trình nghệ thuật khai mạc với chủ đề “Kết nối di sản - Hội tụ chốn linh từ” được tổ chức trang trọng, với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh, đại diện các sở, ban, ngành cấp tỉnh và lãnh đạo địa phương.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nghi Xuân Bùi Việt Hùng phát biểu trong buổi lễ

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Bùi Việt Hùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nghi Xuân nhấn mạnh: Lễ hội đền Chợ Củi không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa truyền thống mà còn là nhịp cầu kết nối, quảng bá và phát huy giá trị di sản; qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, du lịch của địa phương.

Sau tiếng trống khai hội do lãnh đạo xã thực hiện, không gian đêm hội được nối dài bằng những tiết mục nghệ thuật đặc sắc. Dân ca Ví, Giặm, chầu văn, ca trù, chèo cùng các tiết mục ca ngợi Đức Quan Hoàng Mười lần lượt được trình diễn.

Giữa không gian ấy, những làn điệu dân gian không đơn thuần là tiết mục biểu diễn. Đó là tiếng lòng của một vùng đất, là lời ăn tiếng nói, là nếp sống và ký ức được gìn giữ qua bao đời. Với người xứ Nghệ, câu Ví, điệu Giặm cất lên bên dòng Lam bao giờ cũng có một sức gợi riêng. Bởi trong mỗi làn điệu, người ta có thể bắt gặp tiếng quê nhà, bóng dáng người thân và cả những tháng năm không dễ gì quên được. Đêm khai hội khép lại bằng màn pháo hoa rực sáng bên bờ sông Lam. Những chùm sáng nối nhau bung nở trên nền trời, soi xuống mặt nước, tạo nên khoảnh khắc vừa náo nức vừa thiêng liêng. Nhưng phía sau không khí tưng bừng ấy, các nghi lễ truyền thống vẫn tiếp tục. Đúng 23 giờ 30 phút, Ban Tổ chức và thủ nhang thực hiện lễ cúng yết cáo, sang canh, chuẩn bị cho ngày chính hội.

Nghi thức khai mạc Lễ hội Đền Chợ Củi 2026

Những nghi lễ nối dài mạch nguồn văn hóa

Sáng 18/11, tức ngày mùng 10 tháng 10 âm lịch, ngày chính hội được tổ chức với các nghi lễ truyền thống: rước kiệu Hoàng vi hành, khai mạc chính thức và lễ tế. Mỗi nghi thức đều mang ý nghĩa riêng, nhưng cùng hướng đến việc tưởng nhớ, tri ân và gìn giữ những giá trị tín ngưỡng đã được cộng đồng bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Tối cùng ngày, lễ Mông Sơn thí thực, chẩn tế cô hồn được tổ chức, khép lại phần nghi lễ chính. Các hoạt động văn hóa, thể thao và giao lưu tiếp tục diễn ra đến hết ngày 22/11/2026. Điều đáng quý ở một lễ hội truyền thống không chỉ nằm ở quy mô hay số lượng người tham dự, mà còn ở cách những giá trị xưa được gìn giữ trong đời sống hôm nay. Từ nghi thức rước nước trên sông Lam đến lễ tế tại đền, từ những làn điệu dân ca đến hoạt động giao lưu cộng đồng, tất cả tạo nên một không gian văn hóa vừa linh thiêng, vừa gần gũi với đời sống người dân.

Văn nghệ đặc sắc chào mừng

Giữ hồn di sản cho hôm nay và mai sau

Người ta đến đền Chợ Củi với nhiều tâm nguyện khác nhau. Người cầu sức khỏe cho cha mẹ, mong bình an cho con cái; người cầu công việc thuận lợi; người tìm về để tưởng nhớ tổ tiên, để lòng mình được thanh thản sau những tháng ngày bộn bề. Có những điều không thể nói thành lời, người ta gửi lại nơi cửa đền qua một nén hương thành kính

Bởi vậy, lễ hội không chỉ là dịp để cộng đồng thực hành tín ngưỡng, mà còn là cơ hội để mỗi người nhìn lại những giá trị đã làm nên bản sắc quê hương. Lễ hội năm nay cũng là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Giữ gìn di sản đôi khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ: một nghi lễ được thực hành đúng với truyền thống, một di tích được bảo vệ, một làn điệu dân ca được cất lên, một đứa trẻ được cha mẹ đưa về đền và kể cho nghe câu chuyện về vùng đất quê mình. Khi thế hệ sau còn biết trân trọng những gì cha ông để lại, khi những giá trị ấy vẫn hiện diện trong đời sống thường ngày, di sản mới thực sự có sức sống lâu bền.

Ông Phan Duy Vĩnh, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng ban Tổ chức lễ hội, cho rằng việc kết hợp các nghi lễ truyền thống với hoạt động văn hóa, thể thao và xúc tiến thương mại là hướng đi quan trọng nhằm bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa tâm linh.

Trên tinh thần xác định văn hóa vừa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, động lực phát triển, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Nghi Xuân đang nỗ lực gìn giữ, phát huy giá trị di tích đền Chợ Củi, từng bước xây dựng nơi đây trở thành điểm nhấn văn hóa tâm linh tiêu biểu của Hà Tĩnh và khu vực Bắc Trung Bộ.

Đêm hội rồi sẽ qua. Những cờ hoa sẽ được thu dọn, sân đền trở lại nhịp sống thường ngày, dòng người cũng sẽ thưa dần. Nhưng đền Chợ Củi vẫn ở đó, bên dòng Lam lặng lẽ chảy qua bao mùa mưa nắng.

Có thể mỗi người khi ra về sẽ mang theo một lời cầu nguyện, một niềm vui hay một nỗi niềm riêng. Nhưng sâu xa hơn, điều còn lại chính là sự gắn bó với cội nguồn – với quê hương, với tổ tiên và với những giá trị văn hóa đã làm nên bản sắc của một vùng đất.

Bởi một di sản chỉ thực sự trường tồn khi không chỉ được lưu giữ trong hồ sơ, được trùng tu bằng gạch đá, mà còn sống trong lòng người. Và đền Chợ Củi, qua bao mùa hội, vẫn đang được gìn giữ bằng chính niềm tin, lòng thành kính và tình yêu quê hương như thế.

Anh Bình - Trọng Thắng