Cửa Lò được Tổ chức thế giới đánh giá là một trong những bãi biển lý tưởng của Việt Nam vào năm 2017. Ảnh: TL
Di sản và thách thức - Lời giải cho bài toán “Đến hè lại lên”
Nằm bên bờ vịnh Bắc Bộ, bãi biển Cửa Lò từ lâu đã được ví như một món quà vô giá mà thiên nhiên ban tặng cho mảnh đất Nghệ An. Với đường bờ biển dải cát phẳng mịn màng, sóng nhẹ và làn nước trong xanh, nơi đây đã định hình một di sản du lịch biển lâu đời, là điểm đến quen thuộc của hàng triệu du khách mỗi dịp hè về. Suốt nhiều thập kỷ, cụm từ “đến hè lại lên” vừa là niềm tự hào, nhưng đồng thời cũng là một cái bóng tâm lý, một rào cản nội tại kìm hãm sự bứt phá của kinh tế du lịch địa phương.
Tính chất mùa vụ khắc nghiệt của khí hậu miền Trung - với cái nắng rực lửa của gió Lào vào mùa hè và những đợt gió mùa đông bắc lạnh giá vào mùa đông – đã vô hình trung cắt xẻ năm du lịch của Cửa Lò thành hai mảng màu đối lập. Khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 8 luôn chứng kiến cảnh tượng sôi động, các khách sạn, nhà hàng hoạt động hết công suất, bãi biển không còn một khoảng trống. Thế nhưng, khi những cơn gió heo may đầu thu trút xuống, Cửa Lò bỗng chốc rơi vào trạng thái “ngủ đông”. Hàng loạt cơ sở lưu trú đóng cửa, các nhà hàng ven biển im lìm, hàng ngàn lao động ngành dịch vụ phải đối mặt với bài toán thất nghiệp tạm thời hoặc phải chuyển đổi sinh kế đầy bấp bênh.
Sự lãng phí về tài nguyên hạ tầng trong suốt nửa năm mùa đông là thách thức lớn nhất mà nhiều thế hệ lãnh đạo và người dân nơi đây trăn trở. Làm thế nào để duy trì dòng khách khi dòng nước biển không còn đủ ấm để tắm? Làm thế nào để biến cái lạnh tê tái của mùa đông xứ Nghệ thành một thứ đặc sản trải nghiệm hấp dẫn? Lời giải cho bài toán kinh điển này không nằm ở việc cố gắng níu kéo những hoạt động của mùa hè, mà nằm ở một tư duy hoàn toàn mới: tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị sản phẩm, dịch vụ và định vị lại thương hiệu Cửa Lò, theo tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW của Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 20/4/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045…
Từ sự chuyển dịch tư duy và đổi mới trong hoạt động thực tiễn, đến năm 2026 khát vọng “phá băng” mùa đông không còn là khẩu hiệu mang tính lý thuyết, mà đã trở thành hành động thực tế. Nhìn thẳng vào di sản tự nhiên và văn hóa phong phú, địa phương nhận ra rằng, biển không chỉ để tắm. Sức hút của Cửa Lò mùa đông nằm ở vẻ đẹp trầm mặc của biển chiều lộng gió, ở chiều sâu lịch sử của các di tích tâm linh như đền Vạn Lộc, chùa Lô Sơn, và ở nét văn hóa nguyên bản của các làng chài cổ như Nghi Thủy. Việc tháo gỡ điểm nghẽn mùa vụ chính là chìa khóa mở ra cánh cửa phát triển bền vững, biến Cửa Lò từ một điểm dừng chân ngắn ngày thành một không gian trải nghiệm tràn đầy năng lượng suốt 365 ngày trong năm.
Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Trịnh Thị Thủy và Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Nguyễn Khắc Thận trao Quyết định "Cửa Lò - Đô thị Du lịch ASEAN năm 2026" và Danh mục Quốc gia về Di sản văn hóa phi vật thể "Lễ hội Đền Mai Bảng".
Thời cơ và vị thế mới - Bệ phóng từ quy hoạch đô thị
Cột mốc lịch sử ngày 01/12/2024, khi thị xã Cửa Lò khi đó chính thức được sáp nhập vào thành phố Vinh, đã tạo ra một bước ngoặt vĩ đại cho diện mạo và tầm vóc của vùng đất này. Cửa Lò không còn là một đô thị biển độc lập, quy mô nhỏ, chịu nhiều hạn chế về nguồn lực đầu tư hành chính, mà đã vươn mình trở thành không gian đô thị hướng biển cốt lõi của một thành phố Vinh mở rộng - đô thị loại I trọng điểm của khu vực Bắc Trung Bộ.
Sự tích hợp này mang lại một bệ phóng hoàn hảo từ quy hoạch đô thị bài bản. Việc điều chỉnh quy hoạch phân khu Đại lộ Vinh - Cửa Lò dài 11,2 km với không gian kiến trúc hiện đại, trục đường rộng lớn kết nối trực tiếp lõi trung tâm kinh tế - chính trị của thành phố Vinh cũ ra đến bờ biển Cửa Lò, đã xóa nhòa khoảng cách địa lý. Hai bên đại lộ được quy hoạch thành các phân khu chức năng đa dạng: từ trung tâm tài chính, nghiên cứu khoa học, khu đô thị sinh thái thông minh đến các tổ hợp vui chơi giải trí cao cấp ven biển. Đây chính là dải lụa kinh tế kết nối dòng chảy tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao từ đô thị trung tâm đổ về bờ biển.
Bên cạnh đó, mạng lưới giao thông kết nối liên vùng được hoàn thiện đồng bộ vào năm 2026 đã mang lại những lợi thế chưa từng có. Tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt đi vào vận hành ổn định giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ thủ đô Hà Nội về Cửa Lò chỉ còn chưa đầy 4 tiếng đồng hồ. Kế hoạch khởi công tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy kết nối sang nước bạn Lào, cùng dự án nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Vinh và hệ thống đường ven biển quốc gia, đã biến Cửa Lò thành một đầu mối giao thương và du lịch quốc tế có tính chiến lược.
Quy hoạch mới không chỉ mở rộng không gian vật lý mà còn thay đổi hoàn toàn triết lý phát triển của Cửa Lò. Sự kết hợp giữa hạ tầng đô thị hiện đại của thành phố Vinh và tài nguyên biển đặc sắc của Cửa Lò tạo nên thế gọng kìm vững chắc. Quy hoạch này hướng tới việc tạo dựng một hệ sinh thái đô thị biển phát triển hài hòa, nơi các tòa nhà cao tầng, các trung tâm hội nghị quốc tế và tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao được bố trí đan xen với các mảng xanh sinh thái, bảo tồn tối đa cảnh quan tự nhiên của dải bờ biển. Chuyển mình từ "thị xã du lịch" thành "phường đô thị du lịch biển đẳng cấp", Cửa Lò đang sở hữu một vị thế mới, sẵn sàng đón nhận những dòng khách cao cấp bất kể thời gian nào trong năm.
Festival Du lịch Cửa Lò năm 2026 với chủ đề ''Cửa Lò - Tinh hoa Lam Thủy''.
Chiến lược sản phẩm khác biệt - “Xương sống” của du lịch bốn mùa
Để thực hiện mục tiêu "phá băng" mùa đông, Cửa Lò năm 2026 đã xây dựng một hệ thống sản phẩm du lịch mang tính chiến lược, có chiều sâu và hoàn toàn khác biệt so với các đô thị biển lân cận. Nếu mùa hè lấy biển xanh, cát trắng và các hoạt động sôi động ngoài trời làm trọng tâm, thì mùa đông Cửa Lò chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình du lịch văn hóa, trải nghiệm sinh thái, chăm sóc sức khỏe kết hợp với loại hình du lịch MICE (Hội nghị, hội thảo, triển lãm).
Trọng tâm tạo nên tiếng vang lớn chính là chiến dịch quảng bá sản phẩm mang chủ đề “Cửa Lò không mùa đông”. Địa phương đã thổi hồn vào không gian biển lạnh bằng chuỗi lễ hội và sự kiện văn hóa quy mô được tổ chức liên tục trong các tháng 10, 11 và 12. Một trong những điểm nhấn đặc sắc là hoạt động trình diễn nghệ thuật "Show trải nghiệm văn hóa Ví, Giặm trên biển"; là Festival Du lịch Cửa Lò năm 2026 với nhiều hoạt động đặc sắc, mà tâm điểm là Lễ khai mạc Festival Du lịch Cửa Lò 2026 với chủ đề “Cửa Lò - Tinh hoa Lam Thủy”… Những câu hò Ví, Giặm - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại - vốn gắn liền với dòng sông, bến nước, nay được biểu diễn trên những con thuyền cổ hay giữa không gian lộng gió của đảo Lan Châu, tạo nên một không gian nghệ thuật trầm mặc, linh thiêng và chạm đến cảm xúc của người thưởng thức.
Không chỉ dừng lại ở các yếu tố truyền thống, du lịch mùa đông Cửa Lò còn được tiếp thêm luồng sinh khí hiện đại bằng các sự kiện thể thao đa dạng và hoạt động giải trí thời thượng. Giải đua mô tô nước quốc tế được tổ chức thường niên vào mùa thu đông tận dụng điều kiện sóng biển lớn, thu hút đông đảo vận động viên và du khách đam mê tốc độ trong và ngoài nước tham gia. Tại khu vực Quảng trường Bình Minh và các tổ hợp giải trí lớn, chuỗi sự kiện Lễ hội Halloween, Giáng sinh và Chào năm mới được đầu tư trang hoàng lộng lẫy, biến đêm đông Cửa Lò thành một thiên đường ánh sáng và âm nhạc sôi động. Đặc biệt, mô hình du lịch trải nghiệm cuộc sống bản địa tại làng chài Nghi Thủy đã mang đến một góc nhìn sâu sắc cho du khách. Vào mùa đông, du khách có thể tham gia vào hành trình khám phá quy trình làm nước mắm cốt truyền thống, cùng ngư dân chuẩn bị ngư lưới cụ, trải nghiệm những đêm câu mực trên biển trong làn sương mờ ảo, hoặc thưởng thức ẩm thực hải sản nướng trực tiếp tại chợ bến cá khi bình minh vừa hé rạng.
Sự kết hợp này được nâng tầm bằng các tour du lịch tâm linh, kết nối đền Vạn Lộc, chùa Lô Sơn với quần thể di tích Kim Liên (Nam Đàn) và các điểm du lịch sinh thái miền Tây Nghệ An. Sự chuyển dịch từ "tắm biển" sang "thưởng ngoạn văn hóa và phong cách sống" chính là xương sống vững chắc giúp Cửa Lò xóa nhòa khái niệm thời gian, định vị thương hiệu thành công là "đô thị du lịch sạch ASEAN" vận hành hiệu quả quanh năm.
VinWonders Cửa Hội - Một trải nghiệm thú vị cho Du khách khi tham quan đảo Hòn Ngư. Ảnh: TL
Thu hút đầu tư và sự đồng hành của những nhà đầu tư lớn
Mọi chiến lược sản phẩm hay quy hoạch trên giấy sẽ không thể trở thành hiện thực nếu thiếu đi nguồn lực tài chính và năng lực triển khai từ các tập đoàn kinh tế lớn. Năm 2026, Cửa Lò chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ chưa từng có nhờ cơ chế thông thoáng, chính sách trải thảm đỏ của tỉnh Nghệ An và những tiềm năng rõ nét sau khi sáp nhập vào thành phố Vinh.
Sự xuất hiện của các "sếu đầu đàn" như Vingroup, Ecopark hay tập đoàn WHA đã làm thay đổi hoàn toàn chất lượng hạ tầng du lịch tại đây. Điểm nhấn mang tính biểu tượng nhất, thay đổi hoàn toàn cục diện du lịch giải trí miền Trung chính là siêu quần thể vui chơi giải trí và nghỉ dưỡng VinWonders Cửa Hội. Với tổng quy mô đầu tư khổng lồ, tổ hợp này sở hữu hệ thống cáp treo vượt biển nối đất liền ra đảo Ngư, khu công viên nước đẳng cấp thế giới, phân khu trò chơi cảm giác mạnh, cùng khu phố thương mại sầm uất hoạt động xuyên đêm. Vào mùa đông, khi các hoạt động tắm biển ngoài trời giảm nhiệt, VinWonders Cửa Hội chính là thỏi nam châm thu hút hàng vạn lượt khách nhờ những khu vui chơi trong nhà quy mô, trung tâm mua sắm hiện đại và các lễ hội chủ đề mùa đông diễn ra liên tục.
Sự đồng hành của các nhà đầu tư lớn không chỉ mang đến các công trình giải trí mà còn tạo nên hệ thống cơ sở lưu trú cao cấp đạt chuẩn 5 sao quốc tế. Những tổ hợp khách sạn nghỉ dưỡng dọc bãi biển Cửa Lò và hai bên đại lộ được trang bị hệ thống bể bơi nước ấm bốn mùa, khu spa chăm sóc sức khỏe bằng khoáng nóng, cùng hệ thống phòng hội nghị hội thảo có sức chứa hàng ngàn người. Điều này giải quyết triệt để điểm nghẽn của Cửa Lò trong quá khứ: thiếu không gian tổ chức các sự kiện hội nghị tầm cỡ quốc gia và quốc tế vào mùa đông. Sự xuất hiện của các thương hiệu quản lý khách sạn danh tiếng thế giới song hành cùng các dự án này đã nâng tầm vị thế của Cửa Lò, bảo chứng cho chất lượng dịch vụ chuyên nghiệp, văn minh, đưa Cửa Lò bước vào sân chơi của những điểm đến nghỉ dưỡng cao cấp dòng khách chi tiêu cao.
Vươn ra biển lớn - Giải pháp hiện thực hoá khát vọng “phá băng” mùa đông du lịch biển
Nhìn về tương lai xa hơn từ cột mốc 2026, Cửa Lò không dừng lại ở mục tiêu giải bài toán mùa vụ trong nước, mà đang tự tin hướng tới tầm nhìn trở thành một đô thị du lịch biển tầm cỡ quốc tế, điểm đến hàng đầu tại khu vực Đông Nam Á.
Nhưng để hiện thực hóa khát vọng "phá băng" mùa đông du lịch biển tại Cửa Lò năm 2026, về GIẢI PHÁP, địa phương cần chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình "du lịch 1 mùa" sang "kinh tế du lịch 4 mùa". Theo đó đồng thời triển khai các giải pháp cụ thể sau:
1. Đột phá về Sản phẩm & Dịch vụ (Cốt lõi "Hút khách"): Đầu tư hoặc hợp tác với các tập đoàn lớn xây dựng các trung tâm spa, tắm khoáng nóng (onsen), xông hơi công nghệ cao. Mùa đông không tắm biển, du khách sẽ chuyển sang nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe. Cùng với đó, phát triển các khu vui chơi, công viên nước bốn mùa có mái che, rạp chiếu phim, khu mua sắm ngầm hoặc tổ hợp casino/trò chơi có thưởng (nếu được cấp phép) để giữ chân khách bất chấp thời tiết. Đồng thời, đưa Cửa Lò thành trung tâm tổ chức sự kiện, teambuilding mùa đông cho các doanh nghiệp, tổng công ty lớn nhờ lợi thế hạ tầng khách sạn sẵn có và giá cả cạnh tranh hơn mùa hè. Và, kết nối Cửa Lò với các điểm du lịch nội địa Nghệ An (quê Bác, đền ông Hoàng Mười, đảo chè Thanh Chương) thành tour liên tuyến "Biển mùa đông + Trải nghiệm văn hóa".
2. Chính sách kích cầu & Liên kết chuỗi (Động lực "Giữ chân"): Tổ chức Chiến dịch "Mùa vàng giảm giá nhưng tăng chất lượng": Theo đó, vận động các khách sạn, nhà hàng đồng loạt giảm giá phòng/dịch vụ từ 30% - 50% vào mùa đông, nhưng cam kết giữ nguyên hoặc nâng cấp chất lượng dịch vụ (tặng kèm buffet, dịch vụ đưa đón). Liên kết với các hãng hàng không và lữ hành tạo ra các combo du lịch trọn gói (Vé máy bay Vinh + Khách sạn Cửa Lò + Tour trải nghiệm miền Tây Nghệ An) với mức giá siêu ưu đãi dành cho khách phía Nam hoặc khách quốc tế tránh rét (Đông Bắc Á, Châu Âu).
3. Tổ chức Sự kiện & Lễ hội mùa đông (Điểm nhấn kích cầu): Tổ chức các lễ hội ẩm thực nướng, hải sản mùa đông, kết hợp với văn hóa ẩm thực truyền thống Việt Nam để thu hút "tín đồ check-in và ăn uống". Song song là tổ chức các sựkieejn thể thao, như giải chạy Marathon bãi biển, giải bóng chuyền, bóng đá bãi biển toàn quốc hoặc các giải đua xe địa hình trên cát vào giai đoạn tháng 10 - tháng 12. Tạo chuỗi show âm nhạc acoustic hoặc EDM quy mô vừa và nhỏ vào các ngày cuối tuần để thu hút giới trẻ từ TP. Vinh và các tỉnh lân cận.
4. Đẩy mạnh Kinh tế ban đêm: Duy trì phố đi bộ ẩm thực, chợ đêm hải sản công nghệ cao (sạch sẽ, không chặt chém) hoạt động xuyên suốt mùa đông. Khuyến khích các mô hình kinh doanh giải trí về đêm bên bờ biển sử dụng hệ thống vách kính chắn gió, sưởi ấm để khách vừa ngắm biển đêm đông vừa thưởng thức dịch vụ.
5. Truyền thông & Định vị lại thương hiệu: Tập trung truyền thông vào vẻ đẹp lãng mạn, yên bình và các hoạt động chăm sóc sức khỏe, ẩm thực của Cửa Lò vào mùa đông thay vì chỉ quảng bá hình ảnh tắm biển.
Du khách tắm biển Cửa Lò. Ảnh: TL
Cửa Lò năm 2026 chính là hình ảnh thu nhỏ của một Việt Nam đổi mới, năng động và giàu bản sắc. Khát vọng “phá băng” mùa đông không còn là giấc mơ xa vời mà đã hiện hữu sinh động qua từng công trình hiện đại, từng nụ cười mến khách của người dân xứ Nghệ và dòng khách tấp nập đổ về ngay cả trong những ngày đông se lạnh. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa trầm tích văn hóa lâu đời, hạ tầng đô thị hiện đại từ bệ phóng sáp nhập thành phố Vinh, cùng sự đồng hành của các tập đoàn kinh tế hàng đầu, Cửa Lò đang tự tin chạm sóng tương lai, khẳng định vị thế một đô thị du lịch biển đẳng cấp, bốn mùa lộng gió và tràn đầy sức sống./.
Minh Ngọc, Cát Tường
Tạp chí Việt Nam Hội nhập
