Cửa Lò trước bài toán xóa mác “du lịch một mùa”
Khác với cảnh tượng đông đúc, náo nhiệt của những ngày hè, Cửa Lò khi vào thu lại khoác lên mình một diện mạo trầm lắng. Dọc tuyến đường ven biển vốn tấp nập dòng xe qua lại, giờ đây nhịp sống đã chậm lại rõ rệt. Hệ thống nhà hàng, khách sạn từng hoạt động hết công suất nay rơi vào cảnh thưa vắng khách. Sự đối lập gay gắt giữa hai khoảng thời gian trong năm đã là câu chuyện kinh niên của đô thị biển này: Rất đông, nhưng chỉ rực rỡ trong vài tháng hè.
Tuy nhiên, chuyển động của năm 2026 đang mang lại một làn gió mới. Với định hướng chiến lược “du lịch bốn mùa - bốn mùa biển gọi” của tỉnh Nghệ An, Cửa Lò không thể mãi hài lòng với việc "hốt bạc" mùa cao điểm. Bài toán đặt ra lúc này mang tính dài hơi và vĩ mô hơn: Làm thế nào để một đô thị biển vốn phụ thuộc vào nắng vàng, biển xanh có thể tự làm mới mình, kiến tạo các sản phẩm độc đáo để thu hút dòng khách quanh năm? Nói cách khác, bước chuyển mình từ “đông một mùa” sang “sống tốt bốn mùa” chính là chìa khóa quyết định tương lai của du lịch Cửa Lò.
Sức hút của đô thị biển Cửa Lò là không thể phủ nhận, nhưng để giữ chân du khách dài ngày hơn, vẫn cần phải tìm lời giải cho bài toán kinh tế đêm và tính mùa vụ của địa danh này.
Cửa Lò hôm nay đang từng ngày khởi sắc (Ảnh: Sách Nguyễn).
Khi biển đẹp chưa đủ giữ chân người
Hơn 10 km bờ biển cát mịn, nước trong xanh và độ dốc thoải, từ lâu đã đóng đinh thương hiệu cho du lịch Cửa Lò suốt nhiều thập niên. Việc chính thức chuyển mình lên phường Cửa Lò từ ngày 1/7/2025 (trên cơ sở toàn bộ địa giới thị xã cũ) được kỳ vọng là bệ phóng để nơi đây lột xác thành một đô thị biển hiện đại, lấy dịch vụ làm mũi nhọn.
Thực tế, sức hút của "viên ngọc" miền Trung này vẫn rất đậm nét qua những con số biết nói. Địa phương hiện quy tụ khoảng 300 cơ sở lưu trú với gần 12.000 phòng. Riêng năm 2025, Cửa Lò đã đón 4,76 triệu lượt khách, mang lại tổng doanh thu gần 5.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn vào độ dài lưu trú và mức chi tiêu của 1,685 triệu lượt khách trú lại, bức tranh du lịch nơi đây bắt đầu lộ ra những khoảng trống: Đúng như Đại diện quản lý khách sạn Mường Thanh Cửa Lò thừa nhận: “Cuối tuần chúng tôi luôn trong tình trạng cháy phòng, nhưng giữa tuần lại rất vắng. Đáng nói là chu kỳ lưu trú rất ngắn, nhiều đoàn khách đến chiều hôm trước, sáng hôm sau đã check-out”. Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Thu - một du khách quen thuộc đến từ Hà Nội, chia sẻ: “Biển Cửa Lò rất đẹp, hải sản ngon, nhưng cứ đến tối là gia đình tôi lại không biết đi đâu, làm gì vì quá ít hoạt động giải trí. Thành ra cả nhà chỉ ở lại một đêm rồi lại di chuyển sang các điểm du lịch khác”.
Rõ ràng, một bãi biển đẹp và hải sản tươi ngon là đủ để kéo khách đến, nhưng chưa đủ độ để giữ họ ở lại đến ngày thứ hai, thứ ba. Cửa Lò không thiếu sức hút mang tính thời điểm, cái họ thiếu là những sản phẩm "neo người" - đặc biệt là kinh tế đêm và các tổ hợp giải trí đa năng.
Từ góc độ của những người làm nghề, "gót chân Achilles" của du lịch biển miền Trung nói chung và Cửa Lò nói riêng chính là tính mùa vụ khốc liệt. Khách chỉ đông đúc trong khoảng 3 - 4 tháng hè, còn lại là những tháng "ngủ đông". Điều này tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn: Doanh nghiệp không dám mạnh tay rót vốn đầu tư lớn, bài bản vì thời gian thu hồi vốn quá ngắn; mà thiếu hạ tầng cao cấp thì du lịch lại càng khó bứt phá để giữ chân dòng khách chi tiêu cao.
Bài toán kinh tế này chắc chắn không thể chỉ dựa vào nỗ lực tự thân của các khách sạn hay nhà hàng, mà cần một nhạc trưởng quy hoạch đồng bộ từ chính quyền địa phương.
"Vòng lặp luẩn quẩn" của du lịch mùa vụ
“Chúng tôi sẵn sàng xuống tiền đầu tư để đón khách bốn mùa, nhưng muốn làm được thì phải có nguồn khách ổn định, chứ không thể cứ trông chờ vào mấy tháng hè ngắn ngủi” - ông Dương Công Sơn, chủ nhà hàng Hương Sơn 69 trên tuyến đường huyết mạch Bình Minh chia sẻ. Và, đây cũng chính là bài toán thực tế đầy nghịch lý của du lịch Cửa Lò. Doanh nghiệp khát khao nâng cấp dịch vụ để níu chân du khách, nhưng đổi lại, họ cần một "bảo chứng" về lượng khách ổn định để bớt rủi ro. Ở chiều ngược lại, muốn kích cầu mùa thấp điểm, phố biển lại thiếu đi những sản phẩm, hoạt động đủ sức nặng để kéo khách rời nhà khi gió lạnh tràn về.
Anh Dương Công Sơn - Chủ nhà hàng Hương Sơn 69 trao đổi với phóng viên với tinh thần phấn khởi trước chủ trương phát triển Du lịch bốn mùa và chúng tôi sẵn sàng phục vụ du khách với các dịch vụ tốt nhất.
Nỗi lo này càng hiện hữu rõ hơn sau làn sóng quy hoạch, di dời các ki-ốt ven biển. Bà Nguyễn Thị Ly Tâm - chủ nhà hàng Lâm Tâm Hoàng bộc bạch: “Trước đây kinh doanh sát bãi biển, chi phí thấp, ăn xổi theo mùa cũng sống khỏe. Giờ chuyển lên bờ, chi phí đầu tư mặt bằng lớn hơn gấp bội. Nếu chỉ thắt lưng buộc bụng phục vụ một mùa thì không cách nào xoay vòng vốn. Chưa kể, áp lực giữ chân và nuôi bộ máy nhân sự bài bản qua mùa đông là một gánh nặng không nhỏ”. Bà Tâm cũng cho biết thêm, nhiều hộ kinh doanh muốn bứt phá làm kinh tế đêm nhưng vẫn chịu "vòng kim cô" từ các quy định về giờ giấc và loại hình dịch vụ.
Rõ ràng, chiến lược biến Cửa Lò thành điểm đến bốn mùa không đơn thuần là câu chuyện bảo doanh nghiệp “làm thêm sản phẩm”. Đó là một chuỗi mắt xích thắt chặt lẫn nhau: Từ khơi thông nguồn khách, mở rộng không gian kinh doanh, cởi trói cơ chế vận hành, cho đến bài toán chi phí và nhân lực. Nếu những nút thắt này không được tháo gỡ đồng bộ từ phía chính quyền, doanh nghiệp sẽ mãi rụt rè không dám xuống tiền dài hạn. Và chừng nào vắng bóng những cánh chim đầu đàn tiên phong đột phá, khát vọng "phố biển không ngủ" suốt 365 ngày của Cửa Lò sẽ vẫn chỉ nằm trên giấy.
Cửa Lò loay hoay lấp “khoảng trống” kinh tế đêm: Khi biển xanh và hải sản là chưa đủ
Nhiều năm qua, biển xanh cát trắng và hải sản tươi ngon đã trở thành "thương hiệu" định vị du lịch Cửa Lò trên bản đồ du lịch miền Trung. Đây là lợi thế tự nhiên tuyệt vời, nhưng trong bối cảnh xu hướng dịch chuyển của du khách ngày càng khắt khe, công thức truyền thống này đang bộc lộ những lực cản lớn trong việc giữ chân khách lưu trú lâu ngày.
Một ngày trải nghiệm của phần lớn du khách đến với đô thị biển này hiện nay có kịch bản khá đơn điệu: Sáng tắm biển, trưa chiều thưởng thức hải sản và... kết thúc sớm khi màn đêm buông xuống. Sau 21h, nhịp sống du lịch tại đây gần như rơi vào khoảng lặng. Khoảng trống mênh mông sau một ngày tắm biển chính là "nút thắt" khiến Cửa Lò dù đón lượng khách khổng lồ mỗi mùa hè nhưng nguồn thu từ dịch vụ vẫn chưa tương xứng.
Để phá vỡ thế độc canh này, địa phương cần một hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng hơn. Những mắt xích cốt lõi bao gồm: Kích hoạt kinh tế đêm với việc xây dựng các tuyến phố đi bộ đúng nghĩa, hình thành khu mua sắm sản phẩm OCOP và quà lưu niệm đặc trưng xứ Nghệ. Cùng với đó là đa dạng hóa dịch vụ thông qua tổ chức các show diễn văn hóa nghệ thuật truyền thống kết hợp hiện đại, không gian ẩm thực đường phố và các hoạt động thể thao bãi biển về đêm. Đồng thời cần thực hiện cá nhân hóa trải nghiệm bao gồm thiết kế các chương trình giải trí chuyên biệt cho từng nhóm đối tượng, từ giới trẻ năng động đến các gia đình cần không gian thư giãn…
Mục tiêu cốt lõi không phải là biến Cửa Lò thành một đô thị náo nhiệt, ồn ã bằng mọi giá. Điều vùng biển này cần là những không gian văn hóa, giải trí được quy hoạch bài bản, phù hợp với tâm lý du khách theo từng khung giờ.
Khi màn đêm Cửa Lò thắp sáng bởi các hoạt động trải nghiệm, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội "móc hầu bao" của khách, thời gian lưu trú được kéo dài từ 1-2 ngày lên nhiều ngày hơn. Quan trọng hơn, những sản phẩm du lịch trong nhà, du lịch văn hóa phi thời tiết sẽ là chìa khóa vàng giúp Cửa Lò giải bài toán kinh niên: Giảm dần tính mùa vụ và từng bước chuyển mình thành điểm đến bốn mùa.
Đảo Lan Châu - một điểm trải nghiệm thú vị cho du khách khi về với biển Cửa Lò (Ảnh: ST)
Cửa Lò giải bài toán "đóng băng" mùa đông: Đừng cố kéo dài mùa hè, hãy biến biển thành cửa ngõ
Bốn mùa không có nghĩa là mùa nào cũng tắm biển. Đây chính là chiếc chìa khóa tư duy quan trọng nhất để giải bài toán kinh tế du lịch cho Cửa Lò. Du lịch bốn mùa tuyệt đối không phải là nỗ lực kéo dài mùa hè một cách khiên cưỡng, mà là hành trình kiến tạo những lý do khác biệt để giữ chân du khách quanh năm.
Mùa hè, với lợi thế tuyệt đối, vẫn sẽ là "át chủ bài" thúc đẩy các sản phẩm nghỉ dưỡng biển, thể thao nước, lễ hội âm nhạc và dòng khách đại chúng. Nhưng khi tiếng sóng mùa hè lắng xuống, Cửa Lò không nhất thiết phải "đóng băng". Mùa thu lãng mạn sẽ là không gian hoàn hảo cho phân khúc nghỉ dưỡng chậm, khai thác tinh hoa ẩm thực biển và các tour trải nghiệm văn hóa ngắn ngày. Mùa đông lạnh có thể biến bất lợi thành lợi thế khi tập trung vào dòng khách MICE (hội nghị, hội thảo), du lịch chăm sóc sức khỏe (wellness) và các gói nghỉ dưỡng khép kín cho gia đình, doanh nghiệp. Mùa xuân lại là thời điểm vàng để hòa vào dòng chảy của du lịch tâm linh, lễ hội và hành trình khám phá vùng đất xứ Nghệ. Đặc biệt, thay vì định vị mình là điểm đến cuối cùng của một chuyến đi biển, Cửa Lò cần chủ động sắm vai "cửa ngõ" của một hành trình lớn hơn.
Từ không gian lưu trú chất lượng cao tại đô thị biển này, một mạng lưới kết nối di sản sẽ được kích hoạt: đưa du khách ngược dòng về Khu di tích Kim Liên, Đền Chung Sơn, địa danh huyền thoại Truông Bồn, hay các điểm du lịch sinh thái, văn hóa đặc trưng phía Tây Nghệ An. Khi đó, một đêm nghỉ tại Cửa Lò không chỉ bó hẹp trong không gian của một bãi biển, mà là điểm khởi đầu cho một hải trình khám phá chiều sâu văn hóa và thiên nhiên xứ Nghệ.
Xóa nhòa tính mùa vụ bằng cách mở rộng biên độ không gian - đó là con đường tất yếu để Cửa Lò chuyển mình thành điểm đến năng động quanh năm.
Cửa Lò 2026: Giải "lời nguyền" mùa vụ bằng chiến lược bốn mùa
Định hướng đổi mới của du lịch Cửa Lò đang từng bước được cụ thể hóa bằng những chương trình, sự kiện và sản phẩm dịch vụ bám sát thực tế địa phương. Trao đổi về lộ trình này, ông Trần Xuân Cường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An - cho biết, ngay trong năm 2026, thị xã biển sẽ kích hoạt chuỗi hoạt động xuyên suốt với hàng loạt chương trình văn hóa, nghệ thuật và thể thao trải nghiệm. “Festival Du lịch Cửa Lò 2026 được thiết kế theo các giai đoạn cuốn chiếu, không còn gói gọn trong vài tháng hè cao điểm mà sẽ kéo dài bốn mùa. Mục tiêu là tạo ra các sản phẩm du lịch mới mẻ, phân luồng và thu hút du khách vào những thời điểm vốn là 'vùng trũng' trước đây, hướng tới bài toán phát triển du lịch biển bền vững” - ông Cường nhấn mạnh.
Việc dàn đều sự kiện theo mùa được kỳ vọng sẽ tạo ra những “điểm hẹn” mới cho thị trường. Tuy nhiên, thực tế chứng minh một festival dù quy mô đến đâu cũng chỉ diễn ra trong một vài tuần ngắn ngủi. Câu hỏi thực tế đặt ra là: Sau khi ánh đèn sân khấu lễ hội tắt đi, Cửa Lò còn gì để giữ chân du khách?
Màn pháo hoa rực rỡ trong đêm hội Festival Du lịch Cửa Lò 2026 với chủ đề - Tinh hoa Lam Thủy (Ảnh: Sách Nguyễn).
Nếu chỉ dừng lại ở việc tạo ra những làn sóng khách ghé thăm ngắn hạn, đô thị biển này vẫn sẽ loay hoay trong cái bóng của "bài toán mùa vụ" kinh điển. Ngược lại, hiệu ứng truyền thông từ lễ hội chỉ thực sự có chiều sâu nếu mỗi sự kiện trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng dịch vụ liên tục. Điều này đòi hỏi sự bắt tay chặt chẽ giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp địa phương: kết nối hạ tầng lưu trú, làm mới không gian đô thị ban đêm, và liên kết tour tuyến với các điểm đến vệ tinh lân cận. Đó chính là ranh giới để Cửa Lò chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy “tổ chức một mùa lễ hội” sang tầm nhìn “xây dựng một điểm đến bốn mùa”.
Khi mỗi người dân là một "đại sứ" trải nghiệm
Ở cấp cơ sở, chính quyền phường Cửa Lò đang tăng tốc triển khai các giải pháp mang tính bước ngoặt nhằm thay đổi diện mạo đô thị và nâng chất môi trường đón khách. Trao đổi về quyết tâm này, đại diện lãnh đạo chính quyền địa phương khẳng định, mục tiêu cốt lõi hiện nay là tập trung tổng lực cho việc chỉnh trang đô thị, nâng cấp hạ tầng đồng bộ, siết chặt vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm. Đặc biệt, bài toán "loạn giá" dịch vụ sẽ được quản lý nghiêm ngặt bằng các chế tài minh bạch để bảo vệ quyền lợi du khách.
Đáng chú ý, chiến lược dài hơi của Cửa Lò là khơi dậy niềm tự hào xứ nghệ, hướng tới mục tiêu mỗi người dân là một “đại sứ du lịch”. Đây được xem là "chìa khóa" trong lộ trình chuyển đổi số và chuyển đổi tư duy làm du lịch. Bởi lẽ, một sản phẩm du lịch hoàn hảo không chỉ gói gọn trong khuôn viên khách sạn hạng sang hay nhà hàng ẩm thực. Nó hiện diện sống động trên từng tuyến phố đi bộ, từng bãi cát mịn, trong từng khu dân cư và rõ nhất là ở thái độ ứng xử, nụ cười của người bản địa.
Bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Ủy viên BCH Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch lan tỏa thông điệp “Mỗi người dân Nghệ An trở thành một “đại sứ du lịch”, tự hào và sẵn sàng chia sẻ hình ảnh quê hương lên Facebook, Zalo hay TikTok, chúng ta sẽ tạo nên một “làn sóng truyền thông”, đưa Nghệ An trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế”. Và để du lịch biển Cửa Lò ngày càng vươn xa, mỗi người dân Cửa Lò hãy trở thành “đại sứ du lịch” chia sẻ và lan tỏa hình ảnh về vẻ đẹp của biển, bản sắc văn hóa và đặc sản chỉ riêng có ở nơi đây đến các vùng miền đất nước.
Một điểm đến sạch sẽ, an toàn, giá cả tường minh và con người thuần hậu chính là "thỏi nam châm" giữ chân du khách, thôi thúc họ quay lại nhiều lần sau. Ngược lại, chỉ một vết gợn từ trải nghiệm xấu sẽ lập tức bôi bẩn hình ảnh của cả một hệ thống.
Để hiện thực hóa khát vọng "du lịch bốn mùa", Cửa Lò không chỉ cần những công trình mới hay những sản phẩm check-in thời thượng. Cái Cửa Lò cần nhất lúc này là một bộ máy dịch vụ chuyên nghiệp, tận tâm và được duy trì bền vững suốt 365 ngày trong năm.
Từ “Đông một mùa” đến đô thị biển đầy sức sống quanh năm
Cửa Lò chưa bao giờ thiếu lý do để níu chân người lữ khách. Nơi đây có dải cát mịn thoai thoải, làn nước trong xanh soi bóng đảo Song Ngư, có thương hiệu du lịch được định vị qua nhiều thập kỷ, cùng hạ tầng lưu trú ngày càng hiện đại. Nằm trong lòng một Nghệ An giàu tài nguyên văn hóa, lịch sử và sinh thái, Cửa Lò nắm giữ mọi chiếc chìa khóa để bứt phá. Điều còn thiếu lúc này không hẳn là một “cú hích” vĩ mô, mà là một tư duy tổ chức mới.
Tổ chức lại để Cửa Lò không còn khái niệm "ngủ đông". Đó là câu chuyện tái định hình sản phẩm theo mùa, kết nối không gian trải nghiệm và kích hoạt những hành trình di sản. Khi Cửa Lò kết nối chặt chẽ với Quê Bác (Nam Đàn), với rừng quốc gia Pù Mát, hay xa hơn là sắc vàng của cánh đồng hoa hướng dương Nghĩa Đàn, một hệ sinh thái du lịch bốn mùa sẽ thực sự thành hình. Khi ấy, mục tiêu “bốn mùa” không áp lực phải đông nghẹt khách như những ngày cao điểm tháng 6, tháng 7. Đó là một Cửa Lò chuyển mình theo những nhịp thở rất riêng:
+ Mùa hè sôi động: Bùng nổ với sóng biển, lễ hội âm nhạc và những đêm không ngủ cùng đặc sản mực nhảy, mực nháy ngay bên bờ cát.
+ Mùa thu nhẹ nhàng: Không gian thuộc về những chuyến nghỉ dưỡng sâu, thưởng thức ẩm thực tinh tế với cá thu nướng chuẩn vị Cửa Lò, tôm tít, ghẹ hấp và lắng đọng cùng văn hóa xứ Nghệ.
+ Mùa đông trải nghiệm: Đón dòng khách hội nghị (MICE), khách quốc tế và những ai muốn tìm khoảng lặng bình yên trước biển, ngắm hoàng hôn buông dài trên cảng Cửa Hội.
+ Mùa xuân khám phá: Gắn liền với tiếng trống hội khai văn hóa tâm linh tại đền Vạn Lộc, chùa Đảo Ngư và những cung đường khám phá miền Tây xứ Nghệ dịp đầu năm.
Mỗi mùa một sắc thái, cùng cộng hưởng để biến một "bãi tắm mùa hè" thành một đô thị du lịch vận hành không ngừng nghỉ.
Cáp treo Cửa Hội một trải nghiệm hấp dẫn nối liền khu vui chơi, giải trí VinWinders Cửa Hội với Đảo Ngư (Ảnh: Sách Nguyễn).
Lời gọi từ biển và cuộc chuyển mình bứt phá
Thách thức lớn nhất của Cửa Lò trong kỷ nguyên mới không còn là “làm sao để hút triệu lượt khách vào mùa hè”. Câu hỏi mang tính sống còn là: Khi tiếng ve râm ran khép lại, Cửa Lò lấy gì để giữ chân du khách? Làm sao để khi đến đây, họ sẵn sàng ở lại thêm một ngày, trải nghiệm thêm một dịch vụ, chi tiêu nhiều hơn và mang theo một nỗi nhớ thúc giục ngày trở lại? Câu trả lời không thuộc về riêng một khách sạn, một nhà hàng hay một mùa lễ hội khai trương. Đó phải là cái bắt tay đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp, người dân và những người làm du lịch bản địa.
Từ “đông một mùa” đến “sống cả bốn mùa” là cuộc cách mạng thay đổi thế giới quan về giá trị của một vùng đất. Biển Cửa Lò vẫn sóng vỗ dịu êm sau khi làn sóng du lịch mùa hè đi qua. Điều cần thay đổi chính là những gì diễn ra trên bờ cát ấy - những dịch vụ đẳng cấp hơn, những không gian check-in giàu tính nghệ thuật, và những câu chuyện kể đậm chất văn hóa Lam Hồng.
Khi mùa hè không còn là điểm kết thúc, mà trở thành chương mở đầu cho một chuỗi trải nghiệm bất tận; khi Cửa Lò không chỉ để tắm mát mà đã trở thành cửa ngõ dẫn lối vào hành trình khám phá chiều sâu xứ Nghệ, lúc đó, khát vọng “Bốn mùa biển gọi” mới thực sự trọn vẹn.
“Bốn mùa biển gọi” không đơn thuần là một khẩu hiệu quảng bá. Đó là lời tự thức để Cửa Lò bước ra khỏi chiếc bóng của chính mình - để biển không chỉ náo nhiệt một mùa, mà trở thành mạch đập rực rỡ xuyên suốt cả năm.
Minh Ngọc, Cát Tường
Tạp chí Việt Nam hội nhập
