Việc Chính phủ ban hành Kế hoạch truyền thông, quảng bá về ASEAN giai đoạn 2026-2030 không chỉ là một hoạt động truyền thông đối ngoại đơn thuần mà còn là bước đi quản trị quan trọng nhằm nâng cao nhận thức xã hội về Cộng đồng ASEAN, phát huy vai trò chủ động, tích cực của Việt Nam trong tiến trình hội nhập khu vực. Trong bối cảnh ASEAN đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức mới, xây dựng nhận thức thống nhất từ hệ thống chính trị đến người dân, doanh nghiệp sẽ góp phần chuyển hóa lợi thế hội nhập thành động lực phát triển đất nước.
Truyền thông ASEAN - yêu cầu từ thực tiễn hội nhập
Sau hơn ba thập kỷ tham gia ASEAN, Việt Nam đã chuyển mình từ một thành viên mới trở thành quốc gia có nhiều đóng góp quan trọng vào quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Không chỉ tích cực tham gia hoạch định các chính sách khu vực, Việt Nam còn từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt ở nhiều lĩnh vực mới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy khoảng cách giữa thành tựu hội nhập và mức độ nhận thức của xã hội về ASEAN vẫn còn khá lớn. Không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa khai thác hiệu quả các cơ hội từ thị trường hơn 700 triệu dân. Một bộ phận người dân, thanh niên còn coi ASEAN là khái niệm mang tính đối ngoại, chưa gắn với những lợi ích thiết thực trong học tập, việc làm, du lịch, thương mại hay chuyển đổi số.
Chính vì vậy, việc ban hành Kế hoạch truyền thông, quảng bá về ASEAN giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 1477/QĐ-TTg được xem là giải pháp quản lý mang tính chiến lược, hướng tới tạo chuyển biến căn bản về nhận thức và hành động trong toàn xã hội đối với tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Đưa ASEAN đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp
Điểm đáng chú ý của Kế hoạch là mục tiêu truyền thông không chỉ hướng tới hệ thống chính trị mà còn mở rộng tới người dân, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế, đặc biệt là các đối tác của ASEAN.
Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, khi chính sách chỉ phát huy hiệu quả nếu được xã hội hiểu đúng, đồng thuận và tích cực tham gia thực hiện.
Đối với doanh nghiệp, truyền thông về ASEAN cần tập trung làm rõ những cơ hội từ các hiệp định thương mại, chuỗi cung ứng khu vực, tiêu chuẩn chung, chuyển đổi số và thương mại điện tử. Việc giúp doanh nghiệp hiểu rõ "luật chơi" của thị trường ASEAN sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển.
Đối với người dân, nhất là thế hệ trẻ, truyền thông cần giúp họ nhận thức rằng ASEAN không chỉ là một tổ chức khu vực mà còn là môi trường mở ra nhiều cơ hội học tập, việc làm, giao lưu văn hóa và khởi nghiệp.
Đối với cộng đồng quốc tế, việc quảng bá hình ảnh Việt Nam gắn với ASEAN sẽ góp phần củng cố niềm tin của các đối tác, thu hút đầu tư, thúc đẩy hợp tác kinh tế và nâng cao vị thế quốc gia.
Chuyển từ tuyên truyền sang truyền thông tương tác
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý truyền thông hiện nay là phải đổi mới phương thức tiếp cận.
Nếu trước đây hoạt động tuyên truyền chủ yếu theo mô hình một chiều thì hiện nay cần chuyển mạnh sang truyền thông đa nền tảng, lấy người tiếp nhận làm trung tâm.
Điều này đồng nghĩa với việc cần tận dụng tối đa các nền tảng số, mạng xã hội, báo chí đa phương tiện, podcast, video ngắn, infographic và các hình thức truyền thông sáng tạo nhằm đưa thông tin về ASEAN đến gần hơn với công chúng.
Việc xây dựng các chuyên trang, chuyên mục, sản phẩm truyền thông số, các diễn đàn trao đổi chính sách hay cuộc thi tìm hiểu ASEAN sẽ góp phần tạo sức lan tỏa rộng rãi, nhất là trong giới trẻ.
Đồng thời, cần phát huy vai trò của đội ngũ báo chí, chuyên gia, học giả, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong việc lan tỏa những câu chuyện thành công của Việt Nam trong ASEAN, thay vì chỉ tập trung vào các thông tin mang tính sự kiện.
Gắn truyền thông với lợi ích thiết thực
Một trong những nguyên tắc quan trọng của truyền thông chính sách là phải trả lời được câu hỏi: "Người dân và doanh nghiệp được gì?".
Do đó, truyền thông về ASEAN cần gắn với những lợi ích cụ thể như mở rộng thị trường xuất khẩu, cơ hội đầu tư, việc làm chất lượng cao, du lịch nội khối, giáo dục, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo hay chuyển đổi xanh.
Khi người dân nhận thấy ASEAN hiện diện trong chính cuộc sống hằng ngày, nhận thức sẽ chuyển hóa thành hành động tích cực.
Đây cũng là cơ sở để xây dựng tinh thần "công dân ASEAN", trong đó mỗi cá nhân vừa phát huy bản sắc dân tộc vừa chủ động tham gia vào tiến trình hội nhập khu vực.
Khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong ASEAN
Kế hoạch truyền thông giai đoạn 2026-2030 cũng phản ánh định hướng xuyên suốt của Việt Nam trong chính sách đối ngoại: chủ động, tích cực và có trách nhiệm đối với ASEAN.
Những năm gần đây, Việt Nam liên tục đưa ra nhiều sáng kiến về phát triển bền vững, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, thu hẹp khoảng cách phát triển và tăng cường khả năng thích ứng của khu vực trước các thách thức toàn cầu. Vai trò của Việt Nam ngày càng được cộng đồng quốc tế ghi nhận, không chỉ với tư cách là thành viên tích cực mà còn là quốc gia có nhiều đóng góp vào việc định hình các chương trình nghị sự mới của ASEAN.
Nhân dịp kỷ niệm 31 năm Việt Nam gia nhập ASEAN và hướng tới xây dựng Cộng đồng ASEAN đến năm 2045, lãnh đạo Đảng và Nhà nước tiếp tục khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu cùng các nước thành viên xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, tự cường và phát triển bền vững.
Tăng cường phối hợp trong quản lý truyền thông
Để Kế hoạch đạt hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, cơ quan báo chí, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Truyền thông ASEAN không nên chỉ tập trung vào các sự kiện ngoại giao mà cần được lồng ghép trong các chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, giáo dục, văn hóa, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.
Đặc biệt, các địa phương cần chủ động xây dựng các chương trình truyền thông phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội của mình, giúp doanh nghiệp và người dân tiếp cận hiệu quả hơn với các cơ hội hợp tác trong khu vực.
Song song với đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số trong phân tích nhu cầu thông tin, đo lường hiệu quả truyền thông và dự báo xu hướng dư luận sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.
Động lực mới cho hội nhập sâu rộng
Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, ASEAN tiếp tục giữ vai trò là một trong những cơ chế hợp tác khu vực quan trọng, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển.
Đối với Việt Nam, nâng cao nhận thức xã hội về ASEAN không chỉ nhằm quảng bá hình ảnh đất nước mà còn tạo nền tảng để phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân trong tiến trình hội nhập.
Kế hoạch truyền thông, quảng bá về ASEAN giai đoạn 2026-2030 vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi truyền thông đơn thuần. Đây là một giải pháp quản trị chiến lược nhằm củng cố đồng thuận xã hội, lan tỏa tinh thần hội nhập chủ động và khẳng định vị thế của Việt Nam là thành viên tích cực, trách nhiệm, sáng tạo trong xây dựng Cộng đồng ASEAN vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.
