Bối cảnh và tầm nhìn chiến lược
Trong bối cảnh toàn cầu hóa chuyển sang giai đoạn mới với sự lên ngôi của kinh tế số và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 thông qua Quyết định số 626/QĐ-TTg. Đây không chỉ là một kế hoạch hỗ trợ kinh tế thông thường mà là một lộ trình chiến lược nhằm dịch chuyển vị thế của Việt Nam từ một quốc gia nhận đầu tư (inbound) sang một thực thể chủ động đầu tư và kinh doanh quốc tế (outbound).
Định hướng trọng tâm của Chương trình là giải quyết các "điểm nghẽn" về thể chế, tạo lập một hệ sinh thái pháp lý thông thoáng, minh bạch nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát rủi ro hiệu quả. Mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân gia tăng sự hiện diện toàn diện, bền vững cả về quy mô lẫn chất lượng trên bản đồ kinh tế thế giới.
Các trụ cột phát triển và mục tiêu định lượng đến năm 2030
Chương trình thiết lập các chỉ tiêu cụ thể nhằm đo lường hiệu quả của quá trình quốc tế hóa doanh nghiệp, tập trung vào ba giai đoạn: Nhận thức - Tư vấn - Thực thi chuyên sâu.
Hệ thống chỉ tiêu định lượng:
- Về quy mô đào tạo: Tối thiểu đạt 10.000 lượt doanh nghiệp được huấn luyện bài bản về phương thức đầu tư và kinh doanh trong môi trường toàn cầu.
- Về tư vấn chiến lược: Hình thành mạng lưới hỗ trợ để có 1.000 doanh nghiệp xây dựng thành công kế hoạch thâm nhập thị trường quốc tế.
- Về thực thi chuyên sâu: Hỗ trợ toàn diện cho ít nhất 100 doanh nghiệp đầu tư trực tiếp ra nước ngoài, trong đó chú trọng phương thức Mua bán và Sáp nhập (M&A) chiếm tỉ lệ 30%; Phát triển ít nhất 100 doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu từ khâu thiết kế đến thương hiệu, bao gồm 20 "sếu đầu đàn" trong các ngành mũi nhọn; Thúc đẩy 100 doanh nghiệp vận hành hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, với mục tiêu có ít nhất 10 doanh nghiệp đạt doanh số xuất khẩu trực tuyến trên 10 triệu USD.
Danh mục lĩnh vực và phương thức ưu tiên
Chương trình xác định rõ các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh quốc tế và tiềm năng lan tỏa cao để tập trung nguồn lực. Các mô hình đầu tư được khuyến khích bao gồm:
- Đầu tư hạ tầng và phân phối: Xây dựng hệ thống kho ngoại quan, khu công nghiệp, trung tâm R&D và mạng lưới bán lẻ tại nước ngoài.
- Đổi mới sáng tạo: Ưu tiên các doanh nghiệp có năng lực công nghệ vượt trội, có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị và các startup có mô hình kinh doanh toàn cầu ngay từ khi thành lập.
- Tối ưu hóa nguồn lực: Sử dụng M&A như một đòn bẩy để tiếp cận nhanh chóng công nghệ, thị trường và nguồn nhân lực trình độ cao của thế giới.
Hệ thống 5 nhóm giải pháp thực thi đồng bộ
Để hiện thực hóa tầm nhìn, Chương trình triển khai 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm:
Nhóm 1: Hoàn thiện khung khổ pháp lý: Xây dựng cơ chế tiếp cận nguồn lực (tài chính, công nghệ, nhân sự) tương thích với các nền kinh tế tiên tiến, tinh gọn thủ tục hành chính.
Nhóm 2: Nâng cao năng lực và nhận thức: Xây dựng nền tảng thông tin thị trường giúp doanh nghiệp nhận diện cơ hội và thách thức khi bước ra biển lớn.
Nhóm 3: Thúc đẩy đầu tư trực tiếp (Outward FDI): Đặc biệt khuyến khích M&A để mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia.
Nhóm 4: Hội nhập chuỗi giá trị: Tăng cường mức độ độc lập, tự chủ của nền kinh tế thông qua việc nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu.
Nhóm 5: Chuyển đổi số xuyên biên giới: Thúc đẩy thương mại số dựa trên dữ liệu và đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên 4.0.
Kết luận
Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 - 2030 thể hiện tư duy đột phá trong quản trị kinh tế của Chính phủ. Bằng cách tập trung vào các doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt và tận dụng các công cụ hiện đại như M&A hay thương mại điện tử xuyên biên giới, Việt Nam đang kỳ vọng tạo ra một thế hệ doanh nghiệp đa quốc gia mới, góp phần tăng cường sức mạnh nội lực và tính tự chủ chiến lược của nền kinh tế dân tộc.
ThS Phạm Xuân
