Trong bối cảnh thế giới đối mặt với những thách thức ngày càng lớn về an ninh lương thực, biến đổi khí hậu và đứt gãy chuỗi cung ứng, Việt Nam đang chủ động khẳng định vai trò là đối tác trách nhiệm trong các sáng kiến hợp tác quốc tế về nông nghiệp. Việc ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp không chỉ mở ra cơ chế kết nối mới giữa Việt Nam với các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là các nước châu Phi, mà còn góp phần lan tỏa kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của Việt Nam tới cộng đồng quốc tế.
Ngày 29/5 tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Ngoại giao tổ chức Hội nghị thúc đẩy hợp tác nông nghiệp Việt Nam - châu Phi và Lễ ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp. Hơn 150 đại biểu là đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia trong nước, quốc tế đã tham dự sự kiện.
Toàn cảnh Hội nghị
Hợp tác Nam - Nam: Xu hướng tất yếu trong bối cảnh mới
Thế giới đang trải qua giai đoạn biến động sâu sắc với những tác động ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, xung đột địa chính trị và những đứt gãy trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Những yếu tố này đang ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, an ninh lương thực và sinh kế của hàng trăm triệu người dân trên thế giới. Đối với các quốc gia đang phát triển, nơi nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, các thách thức này càng trở nên rõ nét hơn. Bài toán đặt ra không chỉ là nâng cao năng suất mà còn phải bảo đảm tính bền vững, khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Trong bối cảnh đó, hợp tác Nam - Nam ngày càng được cộng đồng quốc tế đánh giá là một mô hình hợp tác hiệu quả. Khác với các chương trình hỗ trợ truyền thống, hợp tác Nam - Nam dựa trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các quốc gia có điều kiện phát triển tương đồng.
Ông Hoàng Trung - Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại Hội nghị
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh rằng hợp tác Nam - Nam không phải là sự hỗ trợ một chiều mà là quá trình chia sẻ tri thức, công nghệ, kinh nghiệm và các mô hình phát triển đã được kiểm chứng trong thực tiễn. Theo ông, trong nông nghiệp, điều quan trọng không phải lúc nào cũng là công nghệ hiện đại nhất mà là giải pháp phù hợp nhất, có khả năng thích ứng với điều kiện sản xuất thực tế, dễ triển khai và mang lại hiệu quả bền vững cho người dân.
Từ kinh nghiệm phát triển của Việt Nam
Trong hơn ba thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã tạo nên một câu chuyện phát triển nông nghiệp được nhiều quốc gia quan tâm. Từ một nước từng phải nhập khẩu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới về gạo, cà phê, hồ tiêu, điều, thủy sản và nhiều mặt hàng nông sản khác. Thành tựu này không chỉ đến từ tiến bộ khoa học kỹ thuật mà còn là kết quả của quá trình đổi mới thể chế, phát triển hệ thống thủy lợi, khuyến nông, tổ chức lại sản xuất, xây dựng hợp tác xã, phát triển chuỗi giá trị và thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, những kinh nghiệm đó không phải là mô hình để sao chép nguyên trạng nhưng là nguồn tham khảo quý giá đối với nhiều quốc gia đang phát triển đang tìm kiếm con đường phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện của mình. Đây cũng chính là nền tảng để Việt Nam chủ động tham gia và đóng góp nhiều hơn vào các chương trình hợp tác Nam - Nam trong lĩnh vực nông nghiệp.
Ông Lê Anh Tuấn - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao phát biểu tại Hội nghị
Việt Nam và châu Phi: Nhiều tiềm năng hợp tác
Một trong những trọng tâm của hội nghị lần này là thúc đẩy hợp tác nông nghiệp giữa Việt Nam và các quốc gia châu Phi. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn, Việt Nam và các nước châu Phi có quan hệ hữu nghị lâu đời, được xây dựng trên nền tảng đoàn kết, tự chủ và cùng phát triển. Trong mối quan hệ đó, nông nghiệp luôn giữ vị trí trung tâm. Ông cho biết châu Phi sở hữu tiềm năng rất lớn để trở thành trung tâm sản xuất lương thực của thế giới trong tương lai. Tuy nhiên, nhiều quốc gia tại khu vực này vẫn đang đối mặt với các thách thức về năng lực sản xuất, công nghệ, quản lý tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu.
“Bộ Ngoại giao sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm tạo môi trường chính trị thuận lợi, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư, phát triển các dự án nông nghiệp, chế biến nông sản và chuyển giao công nghệ tại châu Phi”, Thứ trưởng Lê Anh Tuấn khẳng định. Ông cũng cho rằng việc xây dựng mạng lưới đối tác cho Nhóm công tác Nam - Nam sẽ góp phần kết nối hiệu quả hơn giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các quốc gia đối tác.
Bước ngoặt với Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp
Điểm nhấn quan trọng nhất của sự kiện là Lễ ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp.
Được thành lập theo Quyết định số 3786/QĐ-BNNMT ngày 16/9/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nhóm công tác được kỳ vọng trở thành đầu mối điều phối các hoạt động hợp tác Nam - Nam trong lĩnh vực nông nghiệp.
Ông Phạm Ngọc Mậu - Trưởng nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong Nông nghiệp phát biểu
Theo ông Phạm Ngọc Mậu, Trưởng Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp, việc thành lập Nhóm xuất phát từ thực tế các hoạt động hợp tác trước đây còn phân tán, thiếu cơ chế kết nối thường xuyên giữa cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế. “Chúng tôi mong muốn chuyển các hoạt động hợp tác từ tính chất đơn lẻ sang một cơ chế phối hợp có tổ chức, có định hướng, có khả năng huy động nguồn lực và theo dõi kết quả”, ông Mậu chia sẻ. Theo ông, Nhóm công tác sẽ đóng vai trò kết nối chính sách, kết nối tri thức, thúc đẩy hợp tác công - tư và hình thành các mô hình hợp tác ba bên giữa Việt Nam, đối tác phát triển và quốc gia tiếp nhận. Ông Phạm Ngọc Mậu nhấn mạnh: “Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp có thể trở thành một kênh hợp tác giàu tiềm năng, vừa đóng góp cho phát triển bền vững của các nước đối tác, vừa mở rộng không gian hợp tác quốc tế của nông nghiệp Việt Nam”.
Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong Nông nghiệp
Các đại biểu tham dự Hội nghị
Hướng tới hệ sinh thái hợp tác toàn diện
Trong giai đoạn đầu, Nhóm công tác sẽ tập trung xây dựng danh mục các sáng kiến ưu tiên trong các lĩnh vực mà Việt Nam có thế mạnh như lúa gạo, cà phê, thủy sản, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy lợi nhỏ, khuyến nông, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển chuỗi giá trị nông sản. Cùng với đó là việc xây dựng mạng lưới chuyên gia Việt Nam phục vụ hợp tác Nam - Nam; thúc đẩy các mô hình hợp tác ba bên; tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào các chương trình hợp tác với châu Phi; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ sinh thái hỗ trợ hợp tác lâu dài. Các chuyên gia đánh giá đây là bước tiến quan trọng về thể chế, giúp kết nối hiệu quả hơn giữa nguồn lực của Việt Nam với nhu cầu phát triển của các quốc gia đối tác. Không chỉ mang ý nghĩa đối ngoại, việc ra mắt Nhóm công tác còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các thị trường mới, thúc đẩy đầu tư, thương mại, chuyển giao công nghệ và nâng cao vị thế của nông nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế. Trong bối cảnh thế giới đang tìm kiếm những mô hình hợp tác phát triển hiệu quả và bền vững hơn, sự ra đời của Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp cho thấy Việt Nam không chỉ là quốc gia thụ hưởng thành quả hội nhập mà đang ngày càng chủ động đóng góp vào các giải pháp chung của cộng đồng quốc tế. Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm đưa kinh nghiệm phát triển nông nghiệp của Việt Nam lan tỏa rộng hơn, góp phần xây dựng một nền nông nghiệp xanh, bao trùm và bền vững cho các quốc gia đang phát triển trong tương lai.
