VNHN - Mục tiêu trở thành cường quốc nông nghiệp càng có cơ hội hiện thực hóa khi tháng 2/2020, Nghị viện Châu Âu đã phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU). Nếu phát huy tốt tiềm năng, thế mạnh và với cách làm sáng tạo thì cho dù thách thức phía trước không hề nhỏ do thiên tai, dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp nhưng cơ hội để nông nghiệp Việt Nam “hóa rồng” vẫn trong tầm tay.
Ảnh minh họa
Với những kết quả tích cực đạt được trong năm 2019, ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tự tin bước vào năm 2020 với tâm thế lạc quan. Thế nhưng, ngay đầu năm 2020, thiên tai (mưa đá, hiện tượng xâm nhập mặn), dịch bệnh và đặc biệt là đại dịch Covid-19 hoành hành đã tác động trực tiếp tới sản xuất, kinh doanh nông, lâm, thủy sản. Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường, đại dịch Covid-19 không chỉ đe dọa sức khỏe và tính mạng của người dân trên toàn thế giới mà còn tác động tiêu cực tới kinh tế, làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Tổng cục Thống kê, khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chịu ảnh hưởng tiêu cực nhất bởi trước đó đã chịu tác động của dịch tả lợn châu Phi, dịch cúm gia cầm, hạn hán, xâm nhập mặn... nên mức tăng trưởng chỉ đạt 0,08%. Trong đó, nông nghiệp tăng trưởng âm 1,17%; lâm nghiệp đạt mức 5,03% nhưng tỷ trọng thấp; thủy sản chỉ đạt mức tăng trưởng tương đương 1/2 so với cùng kỳ năm trước.
Dù mức tăng trưởng không cao nhưng trong thời gian qua, ngành NN&PTNT, các địa phương và nông dân đã có nỗ lực rất lớn trong việc chủ động ứng phó với dịch bệnh, thiên tai. Nhớ lại 6 tháng đầu năm 2016, khi nước ta phải ứng phó với tình trạng hạn, mặn kỷ lục hàng trăm năm mới xuất hiện, lần đầu tiên nông nghiệp có mức tăng trưởng âm 0,18%.
Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do dịch bệnh, thiên tai nhưng Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường vẫn lạc quan cho rằng, trong bất cứ hoàn cảnh nào thì con người luôn có nhu cầu về lương thực, thực phẩm. Do vậy, ngành Nông nghiệp phải chuẩn bị các kịch bản để đón bắt cơ hội, sẵn sàng tăng tốc sản xuất, tìm thị trường mới cho các mặt hàng xuất khẩu sau khi dịch bệnh được kiểm soát.
Đẩy mạnh chế biến, tạo chuỗi liên kết để bứt phá
Hiệp định EVFTA được xem là cơ hội rất lớn cho ngành Nông nghiệp Việt Nam. Nhờ chính sách ưu đãi về thuế, trong danh mục sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam có rất nhiều nông sản có lợi thế. Cụ thể, Việt Nam có năng lực xuất khẩu mạnh mẽ vào châu Âu ở nhóm hàng thủy sản, trái cây (cả tươi lẫn chế biến). Vấn đề là các doanh nghiệp phải chủ động xây dựng kế hoạch phát triển sản xuất, kinh doanh để đón bắt cơ hội.
“Bắt đầu từ uy tín với thị trường” - đó là điều ông Nguyễn Ngọc Luân, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Lâm San, người từng làm việc và lấy bằng Tiến sĩ lọc hóa dầu ở Cộng hòa Liên bang Đức luôn tâm niệm thực hiện khi trở về Việt Nam bắt tay vào sản xuất hồ tiêu sạch theo hướng hữu cơ. Hiện mỗi năm HTX Lâm San xuất khẩu trực tiếp 1.000 - 1.200 tấn hồ tiêu cho các bạn hàng EU. Để tạo uy tín và thương hiệu, HTX Lâm San đã thực hiện truy xuất nguồn gốc tới từng hộ nông dân và gửi thông tin chi tiết về sản phẩm cho khách hàng. Từ đó, nhu cầu đặt hàng hồ tiêu từ châu Âu ngày càng tăng, thậm chí cũng không giảm trong thời điểm diễn ra dịch Covid-19.
Theo ông Hồ Xuân Hùng, Chủ tịch Tổng hội NN&PTNT Việt Nam, chúng ta phải xác định thị trường luôn biến động trước diễn biến của dịch bệnh, thiên tai để có phương án tính toán lâu dài. Đánh giá cao việc Chính phủ, Bộ NN&PTNT đã đưa ra danh mục sản phẩm chủ lực của ngành Nông nghiệp, ông Hùng cho rằng, cần phải tổ chức lại thị trường một cách nghiêm túc. Cùng với đó là làm tốt khâu bảo quản và chế biến để có thể giãn áp lực của thị trường.
Theo Nghị quyết 53/2019/NQ-CP cũng nhấn mạnh tới mục tiêu Việt Nam trở thành một trung tâm chế biến sâu của nông nghiệp thế giới, trung tâm logistics của thương mại nông sản toàn cầu. Trong đó, doanh nghiệp nông nghiệp được xác định có vai trò “trụ cột” trong việc thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp nước ta theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản.
