Có dịp gặp gỡ, trò chuyện cùng anh những ngày Xuân ấm áp, tôi càng thêm ấn tượng, mến trọng anh bởi phong thái điềm đạm, lịch lãm với khí chất rất riêng của một người đã dành cả cuộc đời say mê với nghệ thuật. Anh là TS. NSND Cồ Huy Hùng – Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm Nhạc Quốc Gia Việt Nam. Có thể nói, trên chặng đường hơn 35 năm hoạt động nghệ thuật, TS. NSND Cồ Huy Hùng đã thành công trên cả 3 vai trò biểu diễn, giảng dạy và nhà quản lý.
Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Cồ Huy Hùng chơi đàn nguyệt, hòa quyện thanh âm cùng với Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội trong tiết mục mang tên "Cảm xúc quê hương" tại chương trình nghệ thuật “Giai điệu mùa Xuân”
TS.NSND. Cồ Huy Hùng sinh năm 1974 tại quê hương Nam Định (nay là Ninh Bình) – miền đất hiếu học, giàu truyền thống lịch sử, cách mạng của cả nước. Nhìn lại cơ duyên gắn với âm nhạc, ngày còn nhỏ, người thầy đưa anh đến với tình yêu âm nhạc chính là cha anh với tiếng đàn ghita du dương, dạt dào cảm xúc. NS. Hùng còn nhớ mãi thời điểm đó, bắt đầu từ đầu thập kỷ 80, khi gia đình anh còn vất vả mưu sinh, tiếng đàn hát ghita vẫn theo cha con anh trong từng khoảnh khắc cuộc sống. Sau này, nhờ cơ duyên tình cờ gặp gỡ và được Thầy Đỗ Văn Để giới thiệu, khuyên anh thi vào trường Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) khi nhận thấy tiềm năng của chàng thanh niên yêu âm nhạc. Với sự hướng dẫn tận tình của thầy Để, Ns. Hùng đã vượt qua kỳ thi và lọt vào “mắt xanh” của Nhà Giáo Nhân dân Xuân Khải, Chủ tịch Hội đồng thi tuyển.
Với NS. Cồ Huy Hùng, thầy Xuân Khải là người cha, người thầy lớn bởi sau khi vào trường, chính thầy Khải đã dìu dắt anh đến với đàn nguyệt và có sức ảnh hưởng rất lớn đến anh. Anh cũng đã khẳng định tên tuổi khi giành Huy chương Vàng tại Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc năm 1985 (khi ấy anh mới 11 tuổi) với một sáng tác dành cho đàn nguyệt của thầy Xuân Khải, đó là tác phẩm “Cảm xúc quê hương”. “Chúng tôi nể phục và coi thầy Khải là tấm gương lớn trong nghề. Thầy là nghệ sĩ đàn nguyệt nhưng sáng tác cho hầu hết các loại đàn dân tộc. Thầy luôn hướng đến cái mới, luôn cổ vũ, động viên học trò đi theo cái mới. Bởi theo thầy, trong thời kỳ hội nhập thì phải tiếp thu có chọn lọc tinh hoa âm nhạc thế giới. Chúng tôi hiện nay cũng vậy, luôn đổi mới, sáng tạo để âm nhạc truyền thống mang hơi thở của thời đại, và đó chính là cách để đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với công chúng” - nghệ sĩ Cồ Huy Hùng nhấn mạnh.
Ngay những năm tháng miệt mài học tập trên ghế giảng đường, năm 1985, anh đã được cử đi thi và xuất sắc giành được Huy chương Vàng Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp tại Hải Phòng – một thành tích nổi bật khi đó. Với sự nỗ lực, phấn đấu không ngừng nghỉ, trải qua một chặng đường dùi mài kinh sử với bao thành tích xuất sắc, năm 1995, sau khi tốt nghiệp Nhạc viện Hà Nội, anh được nhận công tác tại trường và tham gia giảng dạy đàn Nguyệt. Vừa miệt mài làm việc, nhà giáo Cồ Huy Hùng vẫn không ngừng trau dồi, phấn đấu học hỏi nhằm nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn. Năm 2004, anh được cử đi học Cao học chuyên ngành biểu diễn đàn Tứ tại Học viện Âm nhạc Trung ương Bắc Kinh - Trung Quốc. Từng bước từng bước, anh đã đạt những kết quả xuất sắc trong hành trình sự nghiệp của mình. Sau khi tốt nghiệp Thạc sĩ ở Học viện Âm nhạc Trung ương Bắc Kinh, năm 2007, một vinh dự lớn đến khi anh được Nhà nước ưu ái phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Hồi đó, anh cũng là một trong những Nghệ sĩ trẻ nhất được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú vì những cống hiến, thành tích xuất sắc với âm nhạc dân tộc Việt Nam. Là một nghệ sĩ chơi đàn nguyệt hàng đầu nhưng anh chưa khi nào cho phép mình tự mãn, cao ngạo với những thành tích của bản thân.
Với TS.NSND Cồ Huy Hùng, âm nhạc dân tộc là duyên nghiệp trong cuộc đời nghệ thuật.
Luôn nỗ lực phấn đấu không ngừng, anh đã nỗ lực trau dồi, học hỏi kiến thức từ các nghệ nhân, chuyên gia trong lĩnh vực âm nhạc dân tộc và theo học Nghiên cứu sinh chuyên ngành Âm nhạc truyền thống tại Việt Nam. Năm 2016, Ns. Cồ Huy Hùng đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam với đề tài “Đàn nguyệt trong một số phong cách nhạc cổ truyền người Việt” (do GS.TSKH Tô Ngọc Thanh và PGS.TS Bùi Huyền Nga hướng dẫn). Quá trình nghiên cứu đã được anh chắt lọc trong 6 cuốn giáo trình về đàn nguyệt và hiện nay đang được đưa vào chương trình giảng dạy tại các trường âm nhạc trên toàn quốc. Nhiều năm qua, NS. Cồ Huy Hùng cũng trực tiếp đưa các đoàn nghệ thuật Việt Nam đi biểu diễn tại nhiều chương trình đối nội, đối ngoại do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức và Học Viện phân công nhằm giới thiệu, quảng bá âm nhạc dân tộc tại các sự kiện lớn của đất nước và những ngày văn hóa Việt Nam tại nước ngoài... Như tại EXPO 2020 (từ tháng 10/2021 đến hết tháng 3/2022), tổ chức tại Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất - UAE), trên vai trò Trưởng đoàn nghệ thuật Việt Nam, anh góp phần “kể câu chuyện Việt Nam” đầy sinh động, hấp dẫn. Với những đóng góp tích cực cho nền âm nhạc, nghệ thuật nước nhà, TS. Cồ Huy Hùng vinh dự được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2024.
Hiện nay, với dấu ấn trong công tác quản lý, đào tạo và nghiên cứu của TS.NSND Cồ Huy Hùng, Khoa Âm nhạc Truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam luôn đảm bảo hoàn thành xuất sắc ba nhiệm vụ chính là : Đào tạo, Biểu diễn và nghiên cứu khoa học. Phát huy thế mạnh khi biểu diễn là truyền tải tinh hoa văn hóa dân tộc Việt Nam với bạn bè thế giới, khoa đã có những bước tiến đáng kể thời gian qua. Là người trực tiếp phụ trách công tác quản lý, đưa ra chiến lược phát triển của khoa song song với công tác giảng dậy chuyên môn, trong thời gian đi học biểu diễn ở nhiều nơi, anh đã đúc kết những kiến thức, tinh hoa nước ngoài sau đó điều tiết, sàng lọc, điểm xuyết những ưu khuyết điểm cua mô hình nước bạn áp dụng tại đơn vị mình. Được biết, Khoa Âm nhạc truyền thống của Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam là một khoa có bề dày về đào tạo và biểu diễn. Khoa có chức năng đào tạo nghệ sĩ biểu diễn và sư phạm cho các chuyên ngành: Sáo, Bầu, Nhị, Nguyệt, Tỳ Bà, Tranh, Tam Thập Lục, Gõ dân tộc. Nhiều học sinh sinh viên của Khoa đã giành được các giải thưởng chính trong các cuộc thi độc tấu, hòa tấu chuyên nghiệp toàn quốc; nhiều Huy chương vàng, bạc.. cho các hội diễn chuyên nghiệp, các festival Quốc tế. Khoa Âm nhạc truyền thống đã đào tạo ra rất nhiều học sinh sinh viên xuất sắc hiện đang công tác tại hầu hết các Cục, Vụ, Viện âm nhạc, Đoàn văn công, các cơ sở văn hóa nghệ thuật ở khắp mọi miền đất nước. rất nhiều người trong số họ đã trở thành những nghệ sĩ tên tuổi, NSND, NSƯT, là nòng cốt tại các cơ sở mà họ đang công tác. Cùng với sự lớn mạnh của Học viện, Khoa Âm nhạc truyền thống cũng đã đạt được những thành tích đáng kể đóng góp cho sự nghiệp phát triển chung của Học viện. Khoa cũng đã được nhà trường, Bộ Văn hóa thông tin và du lịch, Chính phủ tặng nhiều bằng khen, Huân huy chương cao quý cho sự nghiệp đào tạo, biểu diễn âm nhạc truyền thống nước nhà.
Luôn rất bận rộn với công việc, các cuộc thi, điều đáng quý khi anh luôn có những đóng góp bằng cả tâm sức mình với cộng đồng khán thính giả âm nhạc Việt Nam. Qua những chương trình biểu diễn không bán vé, anh vẫn vừa duy trì niềm đam mê, vừa giúp khán thính giả được tiếp cận dễ hơn, được cảm thụ âm nhạc dân tộc đỉnh cao nước nhà…Với anh, đào tạo một nghệ sĩ đích thực không chỉ là trong chuyên ngành của mình, mà còn phải nắm vững kiến thức tổng quát chuyên môn về âm nhạc để có thể phục vụ cộng đồng tốt nhất. Phát huy truyền thống lâu đời của ngôi trường đào tạo âm nhạc hàng đầu Việt Nam, sự đồng lòng nhất trí, đoàn kết của đội ngũ cán bộ giảng viên nhiệt thành, Khoa Âm nhạc dân tộc hôm nay đã là một địa chỉ đào tạo uy tín, chuyên nghiệp cho thế hệ trẻ yêu âm nhạc hôm nay. Hiện nay, theo TS.NSND. Cồ Huy Hùng, số lượng sinh viên tìm hiểu và thi vào khoa âm nhạc truyền thống ngày càng tăng theo từng năm. Có thể nói, đây là một tín hiệu đáng mừng với âm nhạc truyền thống nói riêng cũng như nền âm nhạc nghệ thuật Việt Nam trong sự nghiệp truyền tải tiếng nói của dân tộc, giao lưu với đông đảo bạn bè quốc tế, thể hiện niềm tự hào quê hương, đất nước.
TS.NSND. Cồ Huy Hùng và dàn nhạc dân tộc trình diễn tiết mục “Tình mẹ” trong chương trình chính luận nghệ thuật Đất mẹ yêu thương do Đài Truyền hình Hà Nội tổ chức.
Xuyên suốt chặng đường hoạt động nghệ thuật với công tác giảng dạy, biểu diễn của mình, TS.NSND Cồ Huy Hùng đã đạt được nhiều danh hiệu, huân huy chương cao quý trong sự nghiệp như: Huy chương Vàng Độc tấu đàn nguyệt năm 1985 tại Hội diễn Ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quốc tại Hải Phòng, Huy chương Vàng độc tấu đàn nguyệt tại Hội diễn Ca múa nhạc dân tộc toàn quốc tại Hà Nội năm 1992; Huy chương Vàng Hội diễn Ca múa nhạc toàn quốc tại Hà Nội năm 1992; Năm 1998, anh đạt Huy chương Vàng cuộc thi Công cua; Giải Nhất độc tấu đàn nguyệt tại cuộc thi độc tấu và hoà tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc lần thứ nhất tại Hà Nội năm 1998; Giải thưởng Trần Văn Khê năm 2023... Bên cạnh đó, anh còn trực tiếp quản lý, thành lập tốp nhóm cho các em sinh viên dự thi Công cua được 4 Huy chương gồm hai vàng, hai bạc.
Phía sau hành trình đáng tự hào của TS. NSND Cồ Huy Hùng luôn có bóng dáng của người bạn đời - NSƯT Bùi Lệ Chi (giảng viên chuyên ngành đàn bầu, Khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam) – người vợ, người mẹ chu toàn, đảm đang và là hậu phương vững chắc để anh gặt hái những thành tựu ý nghĩa. Vợ chồng anh đã đồng hành cùng nhau từ nhà đến trường và trên những đỉnh cao sự nghiệp, để rồi nhìn lại là những niềm vui, sự tự hào, nhất là khi hai người con của anh chị theo học tại Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam (một người theo học violon, một người theo học piano). Theo NSND. Cồ Huy Hùng, cả gia đình cùng theo âm nhạc nên các thành viên dễ sẻ chia, đồng cảm với nhau hơn trong công việc cũng như trong cuộc sống. Với anh, gia đình là nơi niềm vui ngự trị, là điểm tựa cho anh lao động, sáng tạo nghệ thuật.
