Thầy thuốc Ưu tú, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp Trần Công Hòa
Thầy thuốc Ưu tú, PGS.TS. Trần Công Hòa sinh năm 1946 tại xã Tân Dĩnh, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh) trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và trọng đạo lý. Từ nền tảng giáo dục ngày thơ bé đã hình thành trong ông những phẩm chất cao quý: sự cần mẫn, chính trực, và luôn khao khát cống hiến cho cộng đồng. Lớn lên khi đất nước còn khó khăn dochiến tranh, ông đã quyết định lựa chọn ngành y cho hành trình sự nghiệp của mình, một lựa chọn nhiều thử thách, gian khổ nhưng cũng thật cao quý. Năm 1973, sau khi tốt nghiệp bác sỹ đa khoa tại Đại học Y Hà Nội, chàng trai trẻ Trần Công Hòa bước chân vào giảng đường Trường ĐHY Thái Nguyên với tư cách là một giảng viên đại học và bác sỹ điều trị. Lúc đó, khi đất nước còn đang trên hành trình tái thiết và nền y học Việt Nam còn thiếu thốn cả về nhân lực lẫn trang thiết bị. Chính trong hoàn cảnh ấy, lý tưởng cứu người và lòng đam mê khoa học đã thắp sáng trong ông ngọn lửa kiên định vượt qua mọi thử thách. Ngay từ thời sinh viên, Trần Công Hòa đã bộc lộ tố chất của một người thầy thuốc – nhà khoa học với tinh thần học hỏi không ngừng. Sau khi tốt nghiệp, ông không chỉ tiếp tục học tập, nghiên cứu mà còn sớm bén duyên với sự nghiệp giáo dục, khởi đầu là vai trò giảng viên trẻ. Từ đây, hành trình của ông không chỉ là hành trình của một thầy thuốc cứu người, mà còn là cuộc đời tận hiến của một nhà giáo dục, người “Gieo hạt” tri thức và đạo đức nghề nghiệp cho các thế hệ bác sĩ tương lai.
Với nền tảng vững chắc từ những năm tháng đầu đời gắn bó với y học và giáo dục, PGS.TS. Trần Công Hòa đã trải qua hơn 50 năm sự nghiệp không ngừng nghỉ đóng góp trên ba bình diện lớn: thầy thuốc lâm sàng, nhà giáo dục – đào tạo, và nhà quản lý – hoạch định chiến lược chuyên ngành Tai Mũi Họng. Giai đoạn từ năm 1973 – 1982: Khởi đầu sự nghiệp tại trường ĐH Y Thái Nguyên, ông đảm nhiệm vai trò giảng viên, sau đó là Trưởng Bộ môn Tai Mũi Họng. Trong bối cảnh cơ sở vật chất và học liệu còn thiếu thốn, ông không chỉ giảng dạy mà còn tham gia biên soạn giáo trình, thiết kế mô hình giảng dạy lâm sàng sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tế. Với tư duy mở và phương pháp sư phạm hiện đại, ông được đánh giá là một trong những giảng viên trẻ có năng lực học thuật và đạo đức nghề nghiệp tiêu biểu. Từ năm 1982 – 1986: Ông được cử đi nghiên cứu sinh tại Viện Hàn lâm Khoa học Hungary, nơi nổi tiếng về các nghiên cứu y học lâm sàng và cơ bản. Đây là quãng thời gian quan trọng giúp ông tiếp cận những tri thức tiên tiến của thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực Thanh học – một nhánh sâu và khó của chuyên ngành Tai Mũi Họng. Thành quả nghiên cứu tại đây không chỉ được ghi nhận trong các hội thảo quốc tế, mà còn góp phần đặt nền móng cho hướng nghiên cứu chuyên sâu về rối loạn giọng nói và phẫu thuật thanh quản sau này tại Việt Nam. Giai đoạn 1986 – 1990: Sau khi về nước, ông tiếp tục gắn bó với ĐH Y Thái Nguyên. Không chỉ tham gia giảng dạy, ông còn đảm trách lãnh đạo Bộ môn Tai Mũi Họng, đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác quốc tế, đổi mới phương pháp đào tạo, mở rộng lâm sàng thực hành cho sinh viên y khoa. Tư duy tiến bộ, phương pháp quản lý khoa học và lòng tận tụy đã giúp ông tạo nên những chuyển biến tích cực trong công tác đào tạo. Từ năm 1990 – 2008: Giai đoạn này đánh dấu bước ngoặt khi ông về công tác tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương – đơn vị đầu ngành về chuyên khoa Tai Mũi Họng cả nước. Tại đây, PGS.TS. Trần Công Hòa từng bước đảm nhiệm nhiều vị trí trọng trách: Bác sĩ điều trị trực tiếp tại khoa lâm sàng, nổi bật với các ca phẫu thuật phức tạp về thanh quản và tai giữa; Phó Khoa Cấp cứu, rồi Trưởng khoa Thanh học – nơi ông triển khai thành công nhiều kỹ thuật mới trong điều trị rối loạn phát âm, thanh quản sau mổ, góp phần nâng cao chất lượng sống cho hàng nghìn bệnh nhân; Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, trực tiếp hoạch định nhân sự, xây dựng mô hình quản lý bệnh viện theo hướng hiện đại hóa, đồng thời chú trọng đào tạo cán bộ trẻ. Ngoài ra, ông còn là Đảng ủy viên, Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Công đoàn, đóng vai trò quan trọng trong việc giữ vững khối đoàn kết nội bộ, nâng cao đời sống cán bộ y tế và phát triển văn hóa bệnh viện. Từ năm 1991 đến nay, PGS.TS. Trần Công Hòa được tín nhiệm giữ vai trò Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, là hạt nhân kết nối các chuyên gia trong nước và quốc tế, thúc đẩy các chương trình đào tạo y khoa liên tục (CME), chuyển giao kỹ thuật và hội nhập ngành Tai Mũi Họng Việt Nam với thế giới. Cùng ban lãnh đạo Hội, dưới sự điều hành của ông, Hội đã tổ chức thành công nhiều Hội nghị khoa học toàn quốc và khu vực, xuất bản Tạp chí chuyên ngành uy tín, trở thành điểm tựa học thuật cho đông đảo các bác sĩ chuyên khoa. Từ năm 2018 đến nay, PGS.TS. Trần Công Hòa tiếp tục sự nghiệp đào tạo khi đảm nhiệm vai trò Trưởng Bộ môn Liên chuyên khoa tại Trường ĐH Đại Nam, nơi ông không chỉ truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn bồi đắp, trao truyền cho sinh viên tinh thần y đức, và khát vọng cống hiến trong thời đại chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng. Với tầm nhìn đổi mới, ông góp phần xây dựng chương trình đào tạo tích hợp công nghệ, thực hành sớm và hội nhập quốc tế - định hướng quan trọng cho thế hệ bác sĩ trẻ trong kỷ nguyên chuyển đổi số ngành y.
Với hơn nửa thế kỷ gắn bó cống hiến cho chuyên ngành Tai Mũi Họng, TTƯT.PGS.TS. Trần Công Hòa là hình mẫu tiêu biểu của người thầy thuốc tận tụy, nhà giáo dục nhân văn và nhà khoa học kiên định. Ông không chỉ trực tiếp cứu sống hàng nghìn bệnh nhân trong những hoàn cảnh hiểm nghèo mà còn góp phần định hình hướng đi học thuật cho chuyên ngành Tai Mũi Họng nói chung và thanh học – lĩnh vực còn non trẻ tại Việt Nam, đồng thời đóng vai trò trụ cột trong hệ thống đào tạo nhân lực y tế chất lượng cao.
PGS.TS. Trần Công Hòa ân cần, tận tâm thăm khám, điều trị bệnh lý chuyên khoa Tai - Mũi - Họng cho trẻ em.
Trong suốt những năm làm lâm sàng, nhất là tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, PGS.TS. Trần Công Hòa đã trực tiếp khám chữa bệnh cho hàng vạn lượt bệnh nhân, trong đó có không ít trường hợp nặng, phức tạp, thậm chí bị các cơ sở tuyến dưới vì tiên lượng khó khăn gửi tới. Những bệnh cảnh nghiêm trọng như viêm não, áp xe não, áp xe trung thất, ung thư thanh quả giai đoạn muộn, hay các biến chứng sau can thiệp hô hấp trên – đã được ông xử trí chính xác, hiệu quả bằng kiến thức uyên bác và thao tác phẫu thuật tinh tế. PGS.TS. Trần Công Hòa đặc biệt nổi tiếng với kỹ năng phẫu thuật trong bảo tồn và phục hồi chức năng thanh quản, lĩnh vực vốn rất dễ ảnh hưởng đến chất lượng sống của người bệnh. Không chỉ phẫu thuật chính xác, ông còn quan tâm đến quá trình phục hồi phát âm sau mổ, phối hợp trị liệu ngôn ngữ và tâm lý học để giúp người bệnh không chỉ sống, mà còn sống có chất lượng.
Ngoài chuyên môn chính về Tai Mũi Họng, PGS.TS. Trần Công Hòa cũng được biết đến như một người thầy thuốc có tư duy tổng hợp, nắm vững các nguyên lý về thần kinh, miễn dịch, ung bướu – điều giúp ông có thể chẩn đoán sớm nhiều bệnh lý khó, kịp thời cứu sống bệnh nhân.
Song song với hành trình y học, PGS.TS. Trần Công Hòa luôn dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo. Dù ở ĐH Y Thái Nguyên, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, hay ĐH Đại Nam, ông đều trực tiếp tham gia giảng dạy, hướng dẫn hàng trăm bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa và nghiên cứu sinh. Phương pháp sư phạm của ông vừa mạch lạc về chuyên môn, vừa giàu tính nhân văn, luôn gắn kiến thức với thực hành lâm sàng, và đặc biệt đề cao đạo đức ngành y – điều ông cho là “xương sống” của người thầy thuốc. Từ đây, nhiều học trò của ông nay đã thành đạt, trở thành lãnh đạo các Khoa, Phòng, Trung tâm chuyên sâu tại các bệnh viện, cơ sở y tế từ Trung ương đến địa phương trên khắp mọi miền Tổ quốc. Nhưng có lẽ dù đi đâu, làm gì họ vẫn luôn nhớ và tri ân người thầy đáng kính năm xưa – PGS.TS. Nhà giáo Trần Công Hòa. Điều đó có được là bởi ông không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn truyền cảm hứng sống, cảm hứng cống hiến bằng chính câu chuyện cuộc đời mình: Dấn thân, hy sinh và luôn đặt người bệnh làm trung tâm.
Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học, PGS.TS. Trần Công Hòa là một trong những người đặt nền móng cho nghiên cứu thanh học lâm sàng ở Việt Nam – lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp giữa giải phẫu học, ngữ âm học, tâm lý học và kỹ thuật phẫu thuật chuyên sâu. Đến nay, ông là tác giả và đồng tác giả của hàng chục công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ, cấp Nhà nước, chủ biên nhiều giáo trình, tài liệu giảng dạy quan trọng phục vụ đào tạo chuyên khoa Tai Mũi Họng. Trong đó, nổi bật là các đề tài liên quan đến: Phẫu thuật thanh quản bảo tồn; Chẩn đoán hình ảnh và nội soi; Phục hồi phát âm sau phẫu thuật thanh quản; Biến chứng nội sọ và trung thất từ viêm xoang, nhiễm khuẩn tai giữa và dị vật đường ăn đường thở; Tối ưu hóa quy trình khám chữa bệnh Tai Mũi Họng tuyến cơ sở. Ngoài ra, PGS.TS. Trần Công Hòa cũng là diễn giả thường xuyên tại các Hội nghị Tai Mũi Họng trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy trao đổi học thuật, nâng cao vị thế của ngành Tai Mũi Họng Việt Nam trong khu vực. Với vai trò là Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, ông đóng vai trò đầu mối trong việc xây dựng mạng lưới đào tạo liên tục (CME), cập nhật kỹ thuật mới, phổ biến các phác đồ điều trị hiện đại. Với công tác đào tạo, PGS.TS. Trần Công Hòa là người thầy tài đức vẹn toàn, trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn hàng trăm bác sĩ định hướng, CK I, CKII, Thạc sĩ, Tiến sĩ. Ông đã chủ biên và tham gia biên soạn 6 giáo trình y khoa có giá trị. Với công tác nghiên cứu khoa học, đến nay ông đã chủ trì và tham gia trên 50 đề tài các cấp, có hơn 40 bài báo khoa học chuyên ngành. Đặc biệt, các đề tài như “Nhiễm khuẩn hô hấp trên”, “Bệnh giọng thanh quản ở giáo viên”…đã đóng góp thực tiễn vào phòng ngừa, chữa bệnh cho cộng đồng.
Không chỉ ghi dấu ấn trong lĩnh vực y học qua thực hành lâm sàng, công tác đào tạo hay nghiên cứu khoa học, PGS.TS Trần Công Hòa còn giữ vai trò đầu tàu trong các tổ chức nghề nghiệp, tổ chức xã hội và đời sống cộng đồng cơ sở. Hơn 30 năm đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tai Mũi Họng Việt Nam, PGS.TS. Trần Công Hòa đã trở thành một “Kiến trúc sư” thầm lặng đóng góp cho sự phát triển bền vững và chuyên nghiệp hóa ngành Tai Mũi Họng trong nước. Với tầm nhìn bao quát và chiến lược bài bản, ông đã góp phần tích cực phát triển, mở rộng hệ thống hội viên trên toàn quốc, xây dựng cơ chế sinh hoạt khoa học định kỳ, và tổ chức hàng loạt hội nghị, hội thảo cấp quốc gia và quốc tế, trong đó có nhiều hoạt động quy mô lớn được tổ chức tại Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh, Đà Năng và nhiều tỉnh thành phía Bắc. PGS.TS. Trần Công Hòa là người đầu tiên đề xuất và triển khai hiệu quả mô hình hợp tác học thuật đa chiều giữa các bệnh viện trung ương - địa phương- trường đai học nhằm tăng cường năng lực thực hành cho đội ngũ bác sĩ tại cơ sở, đồng thời chuẩn hóa quy trình điều trị theo tiêu chuẩn quốc tế. Dưới sự tham gia của ông, Hội Tai Mũi Họng Việt Nam đã ký kết nhiều biên bản hợp tác với các tổ chức y học trong khu vực như Pháp, Mỹ, Nhật Bản, Thụy Điển, Hungary, góp phần nâng cao vị thế của ngành Tai Mũi Họng Việt Nam trên trường quốc tế. Bên cạnh đó, PGS. Hòa cũng giữ vai trò chủ chốt trong các hội đồng chuyên môn của Bộ Y tế, đặc biệt trong công tác thẩm định giáo trình, xây dựng chương trình đào tạo liên tục (CME), và phản biện chính sách y tế liên quan đến khám chữa bệnh chuyên khoa Tai Mũi Họng nói riêng và ngành y tế Việt Nam nói chung.
Với tinh thần bền bỉ phụng sự cộng đồng, trong cuộc thi “Tìm kiếm sáng kiến nâng cao ý thức pháp luật cho người dân Thủ đô”, năm 2016, PGS. Trần Công Hòa xuất sắc giành giải Nhì với đề xuất mô hình truyền thông kết hợp y tế - pháp luật – giáo dục của Thủ đô, nhận được sự đánh giá cao từ chính quyền và nhân dân. Trong nhiều năm liền, ông đều trực tiếp tham gia và vận động các đoàn bác sĩ khám chữa bệnh, phát thuốc miễn phí, tư vấn sức khỏe cho đồng bào nghèo ở các tỉnh miền núi phía Bắc, vùng sâu vùng xa còn nhiều khó khăn. Các hoạt động do PGS. Hòa dẫn dắt luôn được tổ chức bài bản, có sự phối hợp chặt chẽ giữa y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức thiện nguyện, thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc và trách nhiệm xã hội vững bền. Ngay cả khi đã nghỉ hưu gần 20 năm, ông vẫn tích cực tham gia sinh hoạt Đảng, đóng góp ý kiến xây dựng đời sống khu dân cư, giữ vai trò nòng cốt trong các phong trào văn hóa, giáo dục tại địa phương. Trong mắt bà con hàng xóm và cộng đồng, PGS.TS Trần Công Hòa là một biểu tượng sống động của một trí thức cao niên giàu đức độ, trách nhiêm, trách nhiệm, khiêm tốn, giản dị, tận tâm và thẳng thắn, luôn khát khao cống hiến cho quê hương, đất nước.
Thầy thuốc Ưu tú, PGS.TS Trần Công Hòa (thứ 5 từ trái qua) trong chuyến đi khám, tư vấn sức khỏe, phát thuốc miễn phí tại xã Tân Sỏi, Yên Thế (nay là xã Yên Thế, Bắc Ninh)
Ghi nhận những đóng góp thầm lặng mà cao quý của PGS.TS. Trần Công Hòa với sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân thầm lặng mà cao quý, Đảng, Nhà nước, Bộ Y tế… đã trao tặng ông nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý như: Chiến sĩ Thi đua cấp cơ sở; Danh hiệu Chiến sĩ Thi đua cấp Bộ; Nhiều lần được công nhận “Người tốt việc tốt”; Huy chương: Vì sức khỏe nhân dân; Vì sự nghiệp Tổ chức Nhà nước; Vì sự nghiệp Công đoàn; Vì sự nghiệp KHKT; Danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú; nhiều Bằng khen của UBND các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang; Bằng khen của LĐLĐ TP Hà Nội, Bằng khen của TLĐLĐ Việt Nam, Bằng khen của Công đoàn Y tế Việt Nam, Bằng khen của Tổng Hội Y học Việt Nam, Bằng khen của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Bảng vàng vinh danh Trí thức tiêu biểu của Thủ đô, Vinh danh Nhà quản lý xuất sắc thời kỳ hội nhập năm 2015, Chứng nhận Đạt Danh hiệu: “Nhà Quản lý Đạo đức Toàn cầu theo tiêu chí của UNESCO Vì đã có thành tích cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trên các lĩnh vực chuyên môn và hoạt động xã hội” ; Bảng vàng vinh danh Nhà quản lý tài năng Việt Nam năm 2017, Tôn vinh Trí thức tiêu biểu của Tổng Hội Y học Việt Nam lần thứ II, Bảng vàng ghi danh của Hội Tai Mũi Họng Việt Nam “Đã có nhiều thành tích trong sự nghiệp phát triển ngành Tai Mũi Họng Việt Nam & công lao đóng góp xây dựng Hội Tai Mũi Họng Việt Nam”,Bằng khen của Thủ tướng Chính Phủ, Bằng khen của Bộ Y tế.
