VNHN - Thời gian gần đây ta đã nghe nói nhiều hơn về “Chính phủ kiến tạo”. Trong nền kinh tế phát triển và hội nhập ngày nay, đã đến lúc nước ta phải “hiện thực hóa” vấn đề này trên các lĩnh vực chính sách, pháp luật và quản lý; cả trên hệ thống Luật và cả trong thực tiễn thực thi những Luật được ban hành.
Vậy, Chính phủ kiến tạo (CPKT) là như thế nào và cần những điều kiện gì để có thể xây dựng được CPKT ở nước ta ? Cho đến lúc này, khái niệm, định nghĩa đầy đủ về CPKT vẫn còn có những ý kiến khác nhau, tùy theo vị trí, vai trò khác nhau của người đưa ra khái niệm, định nghĩa về vấn đề này. Đối với nước ta, đây cũng là vấn đề mới – mới cả về khái niệm, mới cả trong thực hiện; mặc dù trong quá trình hoạt động của mình, đã có những yếu tố của một CPKT được Chính phủ thực thi.
Chính phủ trong mỗi phiên họp trực tuyến với các địa phương: Luôn lắng nghe tình hình thực tiễn để có những giải pháp cụ thể về khắc phục khó khăn, phát triển kinh tế-xã hội
Định nghĩa về CPKT lần đầu tiên được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu lên trong buổi trả lời chất vấn trực tiếp tại kỳ họp thứ tư Quốc hội khóa XIV (18-11-2017). Theo đó, Chính phủ kiến tạo phải là: 1- Một Chính phủ chủ động thiết kế ra một hệ thống pháp luật tốt, những chính sách tốt, thể chế tốt để nuôi dưỡng nền kinh tế phát triển, chứ không phải bị động đối phó với những diễn biến trên thực tế. 2- Nhà nước không làm thay thị trường, những khu vực nào thị trường có thể làm được, doanh nghiệp tư nhân có thể làm được thì Nhà nước không can thiệp mà tạo điều kiện cho doanh nghiệp làm. Nhà nước đầu tư vào những khu vực doanh nghiệp tư nhân không thể đầu tư. 3- Chính phủ kiến thiết một môi trường kinh doanh thuận lợi. 4- Nói đi đôi với làm, siết chặt kỷ cương; phải thay ngay cán bộ không đáp ứng yêu cầu công việc; Xây dựng chính quyền điện tử, thương mại điện tử, tòa án điện tử. Có thể nhận thấy, đây là một định nghĩa đầy đủ về CPKT, mà để xây dựng được đòi hỏi sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị và của nhân dân. Trước đó, trong phiên họp đầu tiên sau khi nhậm chức ngày 26/7/2016 trước Quốc hội và cử tri cả nước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng xác định mục tiêu xây dựng Chính phủ mới là “Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ Nhân dân”. Với tinh thần đó, CPKT là phải chủ động thiết kế chính sách pháp luật để đất nước phát triển, Nhà nước không làm thay thị trường. Chính phủ phải kiến thiết được môi trường kinh doanh thuận lợi. Cuối cùng là phúc lợi xã hội phải tốt và quan trọng hơn cả; CPKT là nói phải đi đôi với làm; không để tồn tại trong bộ máy những cán bộ yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm…
Tuy nước ta mới bắt đầu đi vào xây dựng CPKT, nhưng nền tảng cho một Chính phủ như vậy không phải là không có. Ngay từ những ngày đầu thành lập chính quyền cách mạng ở nước ta (1945-1946), khi trả lời các nhà báo nước ngoài nhân sự kiện phải “gánh chức Chủ tịch” Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói rõ bảy điểm, gồm: Một, tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý chút nào; hai, đồng bào ủy thác việc gánh chức Chủ tịch, chứ không phải Quốc hội hay cử tri; ba, đồng bào đã ủy thác thì phải gắng sức làm như một người lính vâng mệnh lệnh của quốc dân ra trước mặt trận; bốn, đưa ra thông điệp về “văn hóa từ chức” với nội dung đồng bào cho lui thì rất vui lòng lui; năm, chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành; sáu, về phần mình chỉ muốn làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh nước biếc để câu cá, trồng hoa; bảy, sau khi hoàn thành nhiệm vụ đồng bào trao, muốn trở về làm một người công dân du sơn ngoạn thủy, đọc sách làm vườn, không dính líu gì với vòng danh lợi.
Trong lời Hồ Chủ tịch đã hàm chứa việc xây dựng một Chính phủ kiến tạo, một Chính phủ do dân, vì dân và người đứng đầu Chính phủ ấy phải thực sự là người đi đầu, gương mẫu nhất. Trên thực tế, tuy chưa thật đầy đủ, nhưng Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ 1946 đến 1969, đã là một Chính phủ kiến tạo rồi.
Ngày nay, để xây dựng một CPKT cần có một Nhà nước kiến tạo; đồng thời phải có thể chế chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội kiến tạo. CPKT bao giờ cũng phải đặt lợi ích của nhân dân và đất nước lên trên hết. Hoạt động của Đảng, với cương vị là một tổ chức chính trị duy nhất giữ vai trò lãnh đạo đất nước, cần tiếp tục được đổi mới, cả trong hành động và cả về tư duy lý luận, để Đảng ngày một trí tuệ hơn, trong sạch và vững mạnh hơn; để không còn những đảng viên thoái hóa, biến chất làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng. Bộ máy nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội phải giảm đi sự cồng kềnh, hoạt động thiếu hiệu quả, thiếu gắn kết trực tiếp với thành quả lao động của các thành viên các tổ chức đó… Khi một “sản phẩm” tạo ra vẫn còn được coi là thành tích chung của nhiều tổ chức thì tính chịu trách nhiệm sẽ khó phân định rạch ròi và như vậy khó xây dựng được một CPKT thực sự. CPKT cần một Hệ thống luật pháp vừa phải đồng bộ, tránh mâu thuẫn, vừa không còn sự chồng chéo, có tính thống nhất và dễ áp dụng. Bên cạnh đó, việc chống tham nhũng, tiêu cực cần tiếp tục được thực hiện mạnh mẽ và kiên quyết hơn, đặc biệt là chống lợi ích nhóm, giúp cho bộ máy trong sạch, quá trình đưa chính sách, pháp luật vào cuộc sống đạt hiệu quả cao.
Quá trình đó, dẫu còn nhiều khó khăn, nhưng đã và đang diễn ra trên đất nước ta theo hướng xây dựng và hoàn thiện một Chính phủ kiến tạo do dân, vì dân. Đó là một yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển đất nước.
