19/11/2026 lúc 01:43 (GMT+7)
Breaking News

42 công trình khoa học - công nghệ tiêu biểu: Khơi dậy nguồn lực sáng tạo, thúc đẩy năng lực tự chủ công nghệ quốc gia

Tối 17/11/2026, tại Hà Nội, Lễ tổng kết và trao Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2025 đã vinh danh 42 công trình nghiên cứu, sáng tạo tiêu biểu, ghi nhận những đóng góp thiết thực của đội ngũ trí thức, nhà khoa học và doanh nghiệp đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Không chỉ tôn vinh những thành tựu nghiên cứu có giá trị, giải thưởng còn phản ánh xu hướng đưa khoa học và công nghệ ngày càng gắn chặt với thực tiễn sản xuất, năng lực cạnh tranh và mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên trao Giải Nhất cho các tác giả, nhóm tác giải - Ảnh: VGP

Tôn vinh những công trình mang giá trị thực tiễn

Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2025 (VIFOTEC) do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tổ chức. Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện, khuyến khích và tôn vinh những cá nhân, tập thể có thành tích nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và phát triển khoa học – công nghệ.

Sau 30 năm hình thành và phát triển kể từ năm 1995, VIFOTEC đã trở thành một trong những giải thưởng có uy tín của giới khoa học và công nghệ Việt Nam. Qua mỗi mùa giải, những công trình được lựa chọn không chỉ thể hiện trình độ nghiên cứu, năng lực sáng tạo mà còn cho thấy sự chuyển biến trong tư duy khoa học: lấy hiệu quả ứng dụng, khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn và đóng góp cho cộng đồng làm thước đo quan trọng.

Năm 2025, Ban Tổ chức tiếp nhận 121 công trình tham gia thuộc sáu lĩnh vực khoa học – công nghệ. Qua quá trình đánh giá, xét chọn của Hội đồng Giám khảo, 42 công trình xuất sắc được trao giải, gồm 6 giải Nhất, 10 giải Nhì, 13 giải Ba và 13 giải Khuyến khích. Kết quả này cho thấy sự tham gia ngày càng rộng rãi của các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và lực lượng lao động sáng tạo trên cả nước.

Đáng chú ý, các công trình được vinh danh trải rộng từ cơ khí – tự động hóa, công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông đến vật liệu mới, công nghệ sinh học, bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với quá trình hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao năng suất lao động và từng bước làm chủ các công nghệ quan trọng.

Dấu ấn sáng tạo trong những lĩnh vực công nghệ trọng điểm

Một trong những điểm nổi bật của mùa giải năm nay là sự xuất hiện của nhiều công trình có tính ứng dụng cao, hướng tới giải quyết những yêu cầu cụ thể trong sản xuất, quốc phòng, bảo vệ môi trường và phát triển công nghiệp.

Ở lĩnh vực Cơ khí – Tự động hóa, giải Nhất được trao cho công trình “Nghiên cứu và tích hợp một số hệ thống đặc biệt cho xe chiến đấu bộ binh XCB-01” của Đại tá, PGS.TS. Nguyễn Thanh Tiên và các cộng sự thuộc Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự, Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng. Công trình cho thấy vai trò của nghiên cứu, tích hợp và phát triển công nghệ trong nâng cao năng lực kỹ thuật, từng bước làm chủ các giải pháp phục vụ nhiệm vụ quốc phòng.

Trong lĩnh vực Công nghệ thông tin, Điện tử, Viễn thông, công trình “Nghiên cứu phát triển Platform và chế thử mẫu đầu tự dẫn quang điện tử cho tên lửa đối hạm cận âm” của Trung tá, TS. Trần Tiến Hải cùng các cộng sự thuộc Viện Hàng không vũ trụ Viettel được trao giải Nhất. Đây là dấu ấn đáng chú ý về năng lực nghiên cứu, phát triển nền tảng công nghệ và chế thử sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao.

Ở lĩnh vực Công nghệ vật liệu, công trình nghiên cứu công nghệ sản xuất vật liệu nền polymer đa lớp sử dụng trong ngành in bảo an, ứng dụng tại Nhà máy Công nghệ cao Polymer Q&T, của kỹ sư Lương Ngọc Anh và các cộng sự đã được vinh danh. Kết quả nghiên cứu góp phần mở rộng khả năng ứng dụng vật liệu công nghệ cao trong lĩnh vực sản xuất chuyên biệt, đồng thời đặt ra triển vọng nâng cao năng lực làm chủ công nghệ vật liệu trong nước.

Đối với lĩnh vực tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới, công trình ứng dụng công nghệ nghiền khô đá phiến sét siêu mịn trong sản xuất gạch Cotto và Granite tiết kiệm năng lượng của Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu cùng các cộng sự thuộc Công ty CP Gốm Đất Việt được trao giải Nhất. Điểm đáng chú ý là nghiên cứu khoa học được đưa trực tiếp vào quy trình sản xuất công nghiệp, hướng tới tối ưu hóa sử dụng nguyên liệu, năng lượng và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đặc biệt, trong lĩnh vực ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên, có hai công trình cùng đoạt giải Nhất. Đó là công trình xây dựng mô hình cơ giới hóa đồng bộ kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học trong sản xuất lúa phát thải thấp ở Việt Nam của TS. Lê Văn Tri và các cộng sự thuộc Viện Khoa học Công nghệ sinh học và Môi trường; cùng công trình nghiên cứu, ứng dụng phương pháp lên men bán khô tốc độ nhanh để xử lý, tái chế rác thải sinh hoạt hữu cơ theo hướng kinh tế tuần hoàn của Nguyễn Phúc Thành và các cộng sự thuộc Công ty CP Dịch vụ môi trường Thăng Long.

Hai công trình cho thấy khoa học – công nghệ đang đóng góp trực tiếp vào việc giải quyết những vấn đề cấp thiết của đời sống, từ chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp đến quản lý chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Đáng chú ý, hai công trình đoạt giải Nhất thuộc lĩnh vực Công nghệ vật liệu và Tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng mới còn được Tổng Giám đốc Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) trao Bằng chứng nhận công trình xuất sắc năm 2025. Đây là sự ghi nhận có ý nghĩa quốc tế đối với những thành quả nghiên cứu, sáng tạo và ứng dụng công nghệ của Việt Nam.

Đưa sáng tạo trở thành động lực phát triển

Từ những công trình được vinh danh có thể thấy, hoạt động nghiên cứu khoa học tại Việt Nam đang từng bước dịch chuyển theo hướng gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp. Thay vì chỉ dừng lại ở các kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, nhiều giải pháp đã được thử nghiệm, hoàn thiện và ứng dụng vào sản xuất, tạo ra giá trị kinh tế, xã hội cụ thể.

Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tri thức và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn mới không chỉ phụ thuộc vào quy mô vốn, lao động hay tài nguyên mà ngày càng được quyết định bởi trình độ công nghệ, khả năng đổi mới quy trình và năng lực sáng tạo của con người.

Muốn hiện thực hóa mục tiêu đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng khoa học – công nghệ; tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu có khả năng tiếp cận thị trường, được thương mại hóa và nhân rộng. Cùng với đó, cần chú trọng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng môi trường thuận lợi để các nhà khoa học phát huy năng lực.

Phát động Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, giải thưởng tiếp tục tập trung vào sáu lĩnh vực trọng điểm: Cơ khí – tự động hóa; công nghệ vật liệu; công nghệ thông tin, điện tử và viễn thông; sinh học phục vụ sản xuất và đời sống; công nghệ ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên; công nghệ tiết kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới.

Việc duy trì các lĩnh vực này thể hiện định hướng nhất quán trong ưu tiên phát triển những ngành công nghệ có khả năng tạo ra tác động lan tỏa, phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Từ hành trình 30 năm của VIFOTEC đến những công trình được vinh danh năm 2025, có thể khẳng định khoa học – công nghệ không chỉ là lĩnh vực tạo ra tri thức mới mà còn là nguồn lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng. Mỗi sáng kiến có giá trị, mỗi công trình được ứng dụng hiệu quả đều góp phần mở rộng không gian phát triển và củng cố nền tảng tự chủ của nền kinh tế.

Quan trọng hơn, việc tôn vinh các công trình khoa học cần đi liền với cơ chế phát huy và lan tỏa giá trị sáng tạo. Khi trí tuệ được trân trọng, nhà khoa học được tạo điều kiện cống hiến và doanh nghiệp chủ động đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ, sức sáng tạo sẽ trở thành động lực nội sinh mạnh mẽ, góp phần nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới.

Xuân Nam