VNHN – Chuyên mục “Thực tiễn quản lý” của VNHN đã nêu những câu hỏi về những băn khoăn của dự án kè đê sông Vạc trên địa bàn huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình có giá trị hơn 100 tỷ đồng do Ban quản lý Đầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình (BQL) làm chủ đầu tư, đây là dự án mang tính cấp bách và được chỉ định thầu. "Nhưng với những gì đã và đang diễn ra tại hiện trường liệu có đúng với tính "cấp bách" của dự án hay ko?"
Số lượng công nhân ít ỏi đang làm việc tại công trường
Được biết Dự án xử lý đột xuất, cấp bách kè tả Vạc đoạn từ K22+800 đến K27+000 thuộc địa phận xã Kim Chính; trồng rừng ngập mặn kết hợp tường và kè chắn sóng đê biển Bình Minh III. Tổng mức dự án lên tới 123.391 triệu đồng, thời gian khởi công hoàn thành 2018 - 2020. Với mục tiêu đảm bảo an toàn chống bão, lũ, ngăn triều cường một cách chắc chắn lâu dài, chủ động bảo vệ góp phần phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân trong vùng... do Công ty TNHH Thuỷ lợi Mạnh Hùng (Công ty Mạnh Hùng) là nhà thầu đang thi công.
Sau khi bài 1 được đăng tải về những dấu hiệu bất cập của dự án này, đến nay đã gần 1 tháng trôi qua chúng tôi vẫn không nhận được phản hồi từ phía UBND tỉnh Ninh Bình. Ghi nhận từ thực tế trong những ngày gần đây, khoảng 1km đường dự án chỉ có khoảng chục công nhân kè đá và thợ lái máy xúc. Là dự án mang tính cấp bách, với vốn đầu tư hơn 100 tỷ đồng mà được thi công với tốc độ như hiện nay như vậy liệu có đảm bảo được tiến độ hay không?
Tiếp tục tìm hiểu thông tin tại công trường, nhóm PV bị cản trở tác nghiệp bởi một người đàn ông lạ, không rõ chức danh và quyền hạn, "cấm" không được quay phim chụp hình vì cho rằng có biển "không phận sự miễn vào”, muốn quay phim chụp ảnh phải có ý kiến của chủ đầu tư là BQL Đầu tư Xây dựng Công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình(?). Sự có mặt của phóng viên dường như đã tạo ra sự chú ý, tiếp tục xuất hiện thêm những người lạ khác gọi cho "ai đó" để thông báo sự có mặt của cơ quan báo chí, luôn theo sát và cấm phóng viên tác nghiệp.
Người đàn ông này cho biết, tại công trường thường có 6 giám sát và chỉ huy công trình, nhưng khi phóng viên đề nghị cho gặp thì người này cho biết, hiện "không có ai ở đây"(?). Để làm rõ việc có hay không quy định "cấm" quay phim chụp hình của BQL, phóng viên đã liên lạc qua điện thoại cho ông Phạm Ngọc Thịnh - Giám đốc BQL và ông Nguyễn Quang Vinh - Phó Giám đốc của BQL nhiều lần nhưng ông Thịnh không nghe máy.
Tiếp tục liên lạc với ông Lê Trung Hiếu - Trưởng phòng Hành chính Tổng hợp của BQL, khi được hỏi có hay không quy định cấm cơ quan báo chí tác nghiệp, ông Hiếu trả lời việc này phải liên hệ với ông Thịnh (Giám đốc BQL), tôi không có thẩm quyền và cũng không nắm được vấn đề này(?).
Đây là dự án mà BQL cho là cấp bách, được phép chỉ định thầu, nhưng cho dù là vậy chăng nữa nếu không có gì khuất tất, tại sao lại không công khai cho nhân dân cùng giám sát, cho truyền thông báo chí cùng vào cuộc ủng hộ? Đằng sau của việc cấm báo chí tác nghiệp ở đây là gì?
Ảnh ghi nhận thực tế tại công trường của nhóm PV vào ngày 01/4/2019, công trình đang thi công vẫn chỉ có vài người
Trong khi đó theo Điều 22 Luật Đấu thầu 2013, chỉ định thầu được áp dụng trong các trường hợp sau: (1) Gói thầu cần thực hiện để khắc phục ngay hoặc để xử lý kịp thời hậu quả gây ra do sự cố bất khả kháng; gói thầu cần thực hiện để bảo đảm bí mật nhà nước; gói thầu cần triển khai ngay để tránh gây nguy hại trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của cộng đồng dân cư trên địa bàn hoặc để không ảnh hưởng nghiêm trọng đến công trình liền kề; (2) Gói thầu cấp bách cần triển khai nhằm mục tiêu bảo vệ chủ quyền quốc gia, biên giới quốc gia, hải đảo; (3) Gói thầu xây dựng tượng đài, phù điêu, tác phẩm nghệ thuật gắn với quyền tác giả từ khâu sáng tác đến thi công công trình; (4) Gói thầu có giá trong hạn mức được áp dụng chỉ định thầu theo quy định của Chính phủ.
Theo Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26/6/2014 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, hạn mức này được quy định đối với gói thầu xây lắp không quá 01 tỷ đồng.
Biết rằng, Nhà nước đầu tư dự án là để chống bão lũ, ngăn triều một cách chắc chắn, lâu dài và chủ động góp phần phát triển sản xuất nâng cao đời sống của bà con nhân dân trong vùng. Trên danh nghĩa, đây là chủ trương hoàn toàn đúng đắn. Nhưng với những thực tế cùng những chia sẻ khách quan của người dân địa phương thời gian qua, dư luận có quyền nghi ngờ về năng lực nhà thầu. Dự án này có thực sự "cấp bách" để đủ điều kiện trong việc chỉ định thầu?
Đề nghị UBND tỉnh Ninh Bình, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Thanh tra Chính phủ cùng các cơ quan có thẩm quyền vào cuộc, xác minh làm rõ thông tin trên để có lời giải đáp cho dư luận, tránh thất thoát ngân sách nhà nước và đảm bảo được tiến độ cũng như chất lượng công trình kè đê sông Vạc trên địa bàn huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình.
Phân tích và đánh giá về hậu quả của việc lạm dụng hình thức chỉ định thầu xây lắp nói chung hiện nay có thể thấy rằng sẽ ảnh hưởng đến việc chi ngân sách Nhà nước, đến lợi ích hợp pháp của các nhà thầu tham gia đấu thầu, đến môi trường kinh doanh và lợi ích của người sử dụng công trình. Nếu như áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi sẽ có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu về giá, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách cao, thì hình thức chỉ định thầu, do bản chất không có sự cạnh tranh, nên tỷ lệ tiết kiệm thấp.
Hiện tượng lạm dụng hình thức chỉ định thầu cũng xâm hại đến quyền tự do được tham gia đấu thầu, quyền được cạnh tranh công khai minh bạch trong đấu thầu. Thậm chí, việc chỉ định thầu làm cho nhiều nhà thầu có đủ điều kiện, năng lực thực hiện công trình xây lắp đều không được tham gia, làm mất đi các cơ hội kinh doanh của các nhà thầu xây dựng. Hệ quả của việc thiếu cạnh tranh công bằng, làm cho các nhân viên quản lý, các nhà điều hành doanh nghiệp phải tìm mọi cách nhằm xoay chuyển tình thế, tìm mọi cách "liên lạc", "kết nối" với chủ đầu tư để được chỉ định thầu.
Thêm vào đó, việc ỷ lại vào mối quan hệ với chủ đầu tư được tạo ra từ trước khi nhận thầu công trình, nhiều nhà thầu thường thi công với chất lượng không tốt do chưa đủ năng lực thực thi. Những công trình xây dựng lại thường có thời gian sử dụng dài làm cho người sử dụng không khỏi lo ngại khi phải sử dụng các công trình xây dựng kém chất lượng.
