Mừng thọ đầu xuân, giữ hồn cốt làng quê
Trong mạch nguồn văn hóa Việt, lễ mừng thọ không đơn thuần là một nghi thức chúc tụng tuổi già, mà là biểu tượng của đạo hiếu, của triết lý “kính lão đắc thọ” đã thấm sâu qua nhiều thế hệ. Ở thôn Văn Minh, xã Phú Xuyên, Hà Nội, nghi lễ ấy được nâng niu như một giá trị nền tảng, vừa trang nghiêm, vừa đậm đà tính cộng đồng.
Sáng mồng 4 tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026, dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy, UBND xã Phú Xuyên, Chi bộ và chính quyền thôn Văn Minh đã long trọng tổ chức lễ mừng thọ cho 67 cụ cao niên, độ tuổi từ 70 đến 100. Con số 67 không chỉ là thống kê nhân khẩu học, mà là 67 “cây cao bóng cả” – những nhân chứng sống của lịch sử làng quê, của chiến tranh, đổi mới và hội nhập.
Đại đức Thích Thanh Tuyên - trụ trì địa phương thực hiện nghi thức cầu an, cầu phúc, cầu sức khỏe cho các cụ.
Buổi lễ được tổ chức tại đình làng Văn Minh – một công trình cổ kính hàng trăm năm tuổi, vừa được trùng tu, tôn tạo khang trang. Nội thất đình hoàn toàn bằng gỗ lớn, sơn son thếp vàng, vừa giữ được thần thái kiến trúc truyền thống, vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của cộng đồng đương đại.
Trong không gian ấy, trước anh linh Thành hoàng làng Đoàn Thượng Đông Hải Đại Vương, các cụ cao niên được con cháu, đại diện chính quyền và bà con lối xóm cung kính chúc thọ. Đại đức Thích Thanh Tuyên – trụ trì địa phương – thực hiện nghi thức cầu an, cầu phúc, cầu sức khỏe cho các cụ. Sự kết hợp giữa tín ngưỡng dân gian và Phật giáo tạo nên chiều sâu tâm linh, làm cho lễ mừng thọ không chỉ là một sự kiện xã hội, mà còn là khoảnh khắc kết nối giữa con người với cội nguồn.
Đình làng từ bao đời vốn là trung tâm quyền lực mềm của làng xã Việt Nam – nơi hội họp, xét việc công, tế lễ và truyền dạy gia phong. Việc chọn đình làng làm địa điểm mừng thọ thể hiện sự tôn vinh tối đa đối với người cao tuổi, đồng thời khẳng định: đạo hiếu luôn đặt ở vị trí trung tâm của cấu trúc văn hóa làng.
Ở góc nhìn xã hội học, lễ mừng thọ không chỉ phản ánh truyền thống, mà còn cho thấy chất lượng đời sống và mức độ gắn kết cộng đồng. Một làng quê có nhiều cụ đạt tuổi 80, 90, thậm chí tròn 100 là minh chứng cho môi trường sống lành mạnh, cho sự chăm sóc y tế và tinh thần tương trợ gia đình – dòng họ.
Văn Minh hôm nay không còn là làng quê thuần nông khép kín. Quá trình đô thị hóa, chuyển dịch cơ cấu lao động và tác động của kinh tế thị trường đã làm thay đổi diện mạo đời sống. Nhưng giữa những đổi thay ấy, lễ mừng thọ vẫn được duy trì đều đặn, có tổ chức, có sự tham gia của hệ thống chính trị cơ sở. Điều đó cho thấy vai trò của chính quyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống không dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng hành động.
Mừng thọ vì thế trở thành “nghi lễ chính trị – văn hóa” theo nghĩa tích cực: nó củng cố niềm tin của nhân dân vào sự quan tâm của Đảng, chính quyền đối với người cao tuổi; đồng thời nhắc nhở thế hệ trẻ về trách nhiệm kế tục.
Giữ hồn làng trong thời hội nhập
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Không ít nơi, lễ mừng thọ bị giản lược thành hình thức trao quà, đọc quyết định, chụp ảnh lưu niệm. Ở Văn Minh, nghi lễ vẫn giữ được sự trang trọng, có chiều sâu tâm linh và tính cộng đồng rõ nét.
Việc tổ chức vào dịp đầu xuân càng làm tăng ý nghĩa. Xuân là khởi đầu, là sinh sôi. Mừng thọ đầu năm chính là cách gửi gắm niềm tin vào sự trường tồn của gia đình, dòng họ và làng xã. Những mái đầu bạc ngồi trang nghiêm trong đình làng là hình ảnh đẹp nhất của mùa xuân – mùa xuân của ký ức, của trải nghiệm và của sự tiếp nối. Từ góc độ quản lý văn hóa, bài học rút ra không chỉ là bảo tồn di sản vật thể như đình, chùa, ao làng, mà quan trọng hơn là duy trì các thực hành văn hóa sống động. Khi người dân còn tự hào tham gia, còn coi đó là trách nhiệm và niềm vui, thì văn hóa truyền thống sẽ không bị “bảo tàng hóa”.
Lễ mừng thọ 67 cụ cao niên ở thôn Văn Minh đầu xuân Bính Ngọ 2026 không chỉ là một sự kiện địa phương. Đó là lát cắt tiêu biểu cho sức sống của văn hóa làng Việt trong thời đại mới. Giữa nhịp sống đô thị hóa và chuyển đổi số, những nghi lễ như thế vẫn nhắc chúng ta nhớ rằng, phát triển bền vững phải bắt đầu từ việc giữ gìn cội rễ. Khi đạo hiếu được tôn vinh, khi người cao tuổi được trân trọng, khi cộng đồng cùng chung tay gìn giữ không gian văn hóa – ấy là lúc làng quê không chỉ tồn tại, mà còn phát triển với bản sắc riêng. Và trong tiếng trống đình vang lên sáng mồng 4 Tết, ta nghe thấy nhịp đập bền bỉ của hồn quê Việt.
Linh vật cá chép – biểu tượng khát vọng vươn mình
Điểm nhấn độc đáo của không gian văn hóa thôn Văn Minh là ao đình rộng khoảng 2.500m² – nơi thường xuyên tổ chức các sự kiện lớn. Giữa mặt nước ấy nổi bật linh vật cá chép bằng bê tông cốt thép, dài hơn 19m, rộng 7m, cao 7m. Công trình do chính người dân và thế hệ trẻ trong làng trực tiếp thực hiện.
Cá chép trong văn hóa Á Đông là biểu tượng của sự kiên trì, vượt vũ môn hóa rồng – hình ảnh của khát vọng thăng hoa. Việc xây dựng linh vật cá chép không chỉ nhằm tạo điểm nhấn cảnh quan, mà còn gửi gắm thông điệp: làng quê muốn phát triển phải biết dựa vào nội lực, biết nuôi dưỡng ước mơ và tinh thần vượt khó.
Đáng chú ý, công trình này đã được ghi nhận kỷ lục Wuylet – một sự ghi nhận mang tính biểu tượng cho nỗ lực sáng tạo của cộng đồng. Song giá trị lớn nhất không nằm ở danh hiệu, mà ở quá trình người dân cùng chung tay kiến tạo. Chính sự đồng thuận xã hội ấy mới là “kỷ lục” bền vững nhất.
