Sau khi được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Vinh Quang, Kroong và Ngọk Bay, xã Ngọk Bay có diện tích 61,83 km², dân số 23.833 người, với hơn 54% là đồng bào dân tộc thiểu số. Trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân bố tại 15 thôn, chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu về hiện đại hóa nền hành chính mà còn là giải pháp để rút ngắn khoảng cách tiếp cận dịch vụ công giữa chính quyền với người dân.
Trung tâm phục vụ hành chính công xã Ngọk Bay, tỉnh Quảng Ngãi
Từ “một cửa” đến “một cửa số”
Xác định chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, UBND xã Ngọk Bay đã tập trung củng cố hạ tầng, thiết bị và quy trình xử lý hồ sơ. Hiện toàn xã có 417 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết, trong đó 112 thủ tục cung cấp dịch vụ công trực tuyến một phần và 305 thủ tục cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Hệ thống một cửa điện tử được kết nối, liên thông với Cổng Dịch vụ công quốc gia; dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được khai thác thường xuyên trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ.
Trung tâm Phục vụ hành chính công xã được vận hành ổn định theo cơ chế “một cửa, một cửa liên thông”. Các quy trình nghiệp vụ và quy trình điện tử thường xuyên được rà soát, cập nhật, hướng tới giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian và nâng cao tính minh bạch trong giải quyết thủ tục hành chính.
Những con số từ thực tiễn cho thấy chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi rõ nét. Trong báo cáo sơ kết sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đến 1/7/2026, xã tiếp nhận 4.789 hồ sơ, trong đó 3.297 hồ sơ được nộp trực tuyến, chiếm 68,85%. Có 4.700 hồ sơ đã được giải quyết, tỷ lệ 98,14%; riêng số hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 4.624 hồ sơ. Đáng chú ý, 100% thành phần hồ sơ được số hóa khi tiếp nhận và 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa. Tỷ lệ thủ tục có giao dịch thanh toán trực tuyến đạt trên 98%.
Ông Nguyễn Hải An, Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Ngọk Bay, tỉnh Quảng Ngãi
Công nghệ nhưng không để ai đứng ngoài
Một điểm đáng chú ý trong cách làm của Ngọk Bay là chuyển đổi số được triển khai gắn với khả năng tiếp cận thực tế của từng nhóm dân cư. Bên cạnh tuyên truyền trên Trang thông tin điện tử, Zalo, Facebook và các nền tảng chính quyền điện tử, xã tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức và các Tổ công nghệ số cộng đồng; hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, nền tảng “Bình dân học vụ số” và ứng dụng công dân C-Quảng Ngãi.
Mạng lưới hỗ trợ cũng được hình thành từ cơ sở với 1 Tổ công nghệ số cộng đồng cấp xã, 16 Tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn, gồm 98 thành viên, cùng Tổ ứng cứu công nghệ và nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính gồm 9 thành viên. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa trong một địa bàn còn tỷ lệ lớn đồng bào dân tộc thiểu số, nơi một bộ phận người cao tuổi và người dân còn hạn chế về kỹ năng số.
Thực tế cũng cho thấy chuyển đổi số không đồng nghĩa với việc thay thế hoàn toàn sự hỗ trợ trực tiếp. Với người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp khó khăn khi sử dụng công nghệ, Trung tâm Phục vụ hành chính công bố trí công chức hướng dẫn trực tiếp khi có nhu cầu. Cách làm này giúp công nghệ trở thành công cụ phục vụ con người, thay vì tạo thêm một rào cản mới.
Cán bộ Trung tâm phục vụ hành chính công xã Ngọk Bay, tỉnh Quảng Ngãi lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo
Lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo
Kết quả bước đầu cho thấy hướng đi của Ngọk Bay đang tạo chuyển biến tích cực. Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công của xã đạt 94,79 điểm năm 2025 và 96,87 điểm năm 2026. So với trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thời gian giải quyết một số thủ tục chuyển từ cấp huyện về cấp xã được rút ngắn; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp có xu hướng cải thiện nhờ tăng cường dịch vụ công trực tuyến và công khai quy trình.
Tuy vậy, chuyển đổi số tại Ngọk Bay vẫn đứng trước những bài toán cần tiếp tục tháo gỡ. Trong kỳ báo cáo còn 76 hồ sơ quá hạn, chủ yếu thuộc lĩnh vực đất đai; một số thời điểm hạ tầng đường truyền chưa ổn định; kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế. Xã cũng chưa có cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin và chuyển đổi số.
Nhìn từ Ngọk Bay, chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính vì thế không chỉ nằm ở máy tính, phần mềm hay những hồ sơ được số hóa. Giá trị cốt lõi nằm ở việc hình thành một phương thức quản trị mới: dữ liệu được kết nối, quy trình được rút gọn, cán bộ chủ động hơn và người dân được phục vụ thuận tiện hơn. Khi công nghệ được đặt trong một hệ sinh thái có hạ tầng, con người và sự đồng hành cộng đồng, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực để xây dựng chính quyền số thực chất, gần dân và phục vụ dân ngày càng tốt hơn.
Võ Duy Lân
