Có những con người sinh ra để thuộc về nhân dân, cả cuộc đời họ là một cuốn nhật ký viết bằng những đêm trắng bên giường bệnh, những giọt mồ hôi lặng lẽ rơi và nụ cười hồi sinh của biết bao số phận. Trong dòng chảy miệt mài của ngành Y tế nước nhà, khi nhắc đến chuyên ngành Nội tiết và Đái tháo đường, người ta không chỉ nhớ đến một bậc cây cao bóng cả về trí tuệ mà còn trân trọng trước một trái tim ấm áp, một nhân cách lớn mang tên: Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Thanh Hóa – Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương.
Một bài viết dù là dài đi chăng nữa cũng khó có thể gói gọn được hơn 30 năm thanh xuân của một người gửi lại nơi hành lang bệnh viện. Nhưng mỗi câu chữ hôm nay như một đoá hoa thơm của lòng trân trọng, gửi đến người nữ bác sĩ có đôi bàn tay tài hoa và tấm lòng từ mẫu.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Thị Thanh Hóa – Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương.
Từ cô gái miền Trung hiếu học đến cái duyên với nghiệp cứu người
Sinh ra tại vùng đất học Đức Thọ, Hà Tĩnh – nơi có dòng sông La trong xanh, hiền hoà, bác sĩ Trần Thị Thanh Hóa mang trong mình dòng máu kiên cường, chịu thương chịu khó của con người xứ Nghệ. Lớn lên trong một gia đình có truyền thống ngành Y, tuổi thơ của bà gắn cả với mùi thuốc sát trùng và những câu chuyện cứu người đầy nhân văn. Giữa cái thời kỳ mà ngành thương nghiệp lên ngôi, khi bè bạn lựa chọn những lối đi kinh tế năng động, cô nữ sinh học giỏi môn Sinh học ngày ấy lại chọn gửi gắm cuộc đời mình vào ngôi trường Đại học Y Hà Nội danh giá.
Cũng không dễ gì khi lựa chọn con đường đó nếu là người ngại khó ngại khổ. Ngay từ năm thứ ba đại học, khi tuổi đôi mươi của nhiều cô gái còn thong dong với giảng đường, trang sách, thì cô sinh viên Trần Thị Thanh Hóa đã nếm trải những đêm dài thức trắng trực cấp cứu (thời gian đi thực tế tại bệnh viện). Nhiều khi phải chứng kiến ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết của người bệnh, nghe thấy tiếng khóc xé lòng của thân nhân người bệnh, trong lòng cô sinh viên Trần Thị Thanh Hoá không khỏi trĩu nặng những trở trăn suy nghĩ… Nhưng điều đáng trân trọng nhất lúc ấy là trong lòng cô đã sớm nhen nhóm một ngọn lửa quyết tâm: Phải học, phải giỏi để giành giật lại sự sống cho đồng bào mình.
Sau khi tốt nghiệp, bà được phân công về công tác tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Đây chính là nơi bắt đầu một hành trình dài đầy vinh quang nhưng cũng không ít thăng trầm của một trong những "huyền thoại" ngành Nội tiết.
Phóng viên báo chí Phỏng vấn PGS-TS Trần Thị Thanh Hoá trong chuyến khám bệnh từ thiện tại Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu.
Người chiến sĩ thầm lặng trên mặt trận Nội tiết và Cấp cứu
Chuyên ngành Nội tiết, đặc biệt là căn bệnh Đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa, là một mặt trận kéo dài dai dẳng. Bệnh nhân nội tiết thường mang tâm lý mệt mỏi, bệnh tật đeo bám cả đời, kéo theo hàng loạt biến chứng nguy hiểm ở tim, thận, mắt và mạch máu. Đối diện với những bệnh nhân như vậy, PGS.TS Trần Thị Thanh Hóa không chỉ dùng kiến thức chuyên môn để điều trị thân bệnh, mà bà còn dùng sự bao dung để chữa lành tâm bệnh. Khó khăn thì không ai muốn, nhưng có lẽ chính những khó khăn trong Nghề đã giúp người Thầy thuốc có tâm tích luỹ được nhiều hơn những kinh nghiệm tốt trong hành trình trị bệnh cứu người.
Trải qua nhiều vị trí công tác, từ một bác sĩ phòng khám nhỏ nhoi, bác sĩ điều trị buồng bệnh, cho đến khi giữ cương vị Trưởng khoa Cấp cứu, rồi Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn của bệnh viện, Bác sĩ Trần Thị Thanh Hoá luôn là người "đứng mũi chịu sào". Khoa Cấp cứu vốn là “điểm nóng” của bệnh viện trong công việc chuyên môn, nơi thời gian được tính bằng giây và áp lực đè nặng lên từng hơi thở. Ở đó, người ta luôn thấy một bóng dáng nhỏ nhắn nhưng vô cùng quyết đoán, đôi mắt tinh anh, định thần hướng dẫn các đồng nghiệp trẻ xử lý từng ca bệnh hiểm nghèo.
Biết bao bệnh nhân hôn mê sâu do biến chứng tăng áp lực thẩm thấu hay nhiễm toan ceton (là một biến chứng cấp tính nguy hiểm của bệnh tiểu đường), tưởng chừng như đã chạm tay vào cửa tử, đã được Bác sĩ Hoá cùng đồng nghiệp giật giành lại từ tay tử thần. Người bệnh gọi bà bằng cái tên thân thương: "Chị Hóa nội tiết" hay "Người mẹ hiền của Khoa Cấp cứu". Với bà, không có bệnh nhân nào bị bỏ lại phía sau. Dù là một cụ già neo đơn hay một bệnh nhân nghèo từ vùng sâu vùng xa, khi đã bước vào phòng cấp cứu của bà, đều nhận được sự chăm sóc công bằng và tận tâm nhất.
PGS-TS-BS Trần Thị Thanh Hoá tại Hội nghị khoa học Bệnh viện Nội tiết Trung ương
Tấm gương sáng về tinh thần tự học và nghiên cứu khoa học
Không dừng lại ở công tác khám chữa bệnh tại tuyến Trung ương, trên cương vị là một nhà khoa học, một Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Thanh Hóa luôn trăn trở về việc nâng cao năng lực y tế cho các tuyến cơ sở. Bà hiểu rằng, nếu tuyến dưới có năng lực tốt, người dân nghèo sẽ đỡ phải khăn gói về Thủ đô, đỡ bao chi phí và sự nhọc nhằn.
Chính vì vậy, suốt nhiều năm, người ta thường thấy vị Phó Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương miệt mài với những chuyến đi theo Đề án 1816 của Bộ Y tế. Bà lặn lội về các bệnh viện tuyến tỉnh ở Hà Tĩnh, Phú Thọ, Thanh Hóa... không phải để dự những buổi họp hình thức, mà là để trực tiếp xuống buồng bệnh, "cầm tay chỉ việc" cho từng y bác sĩ tuyến dưới. Bà tận tình hướng dẫn cách chẩn đoán biến chứng bàn chân đái tháo đường, cách điều chỉnh liều insulin, cách siêu âm tuyến giáp... Những bài học lâm sàng vô giá ấy được truyền đạt bằng sự kiên nhẫn của một người thầy và tình yêu thương của một người chị đi trước.
Trong giới y khoa, bà là tấm gương sáng về tinh thần tự học và nghiên cứu khoa học. Các công trình nghiên cứu của bà về đái tháo đường thai kỳ, về quản lý biến chứng nội tiết, đã trở thành cẩm nang gối đầu giường cho nhiều bác sĩ trẻ. Những đề tài nghiên cứu của PGS-TS Trần Thị Thanh Hóa luôn bám sát thực tiễn lâm sàng, tập trung vào tối ưu hóa điều trị, phát hiện sớm và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân nội tiết. Có thể kể đến một số công trình khoa học của Bác sĩ Trần Thị Thanh Hoá như: Nghiên cứu về Đái tháo đường thai kỳ; Nghiên cứu Cải tiến phương pháp điều trị biến chứng bàn chân do đái tháo đường; Đánh giá hiệu quả các dòng thuốc mới và Cá thể hóa điều trị; Đề tài kết hợp Y học cổ truyền và Y học hiện đại…
Từ trình độ chuyên sâu, từ năng lực làm việc và uy tín của bản thân nên cả trong thời gian đã nghỉ hưu, bà vẫn luôn được mời tham gia các hội thảo, dự các Hội nghị chuyên môn, chuyên đề trong ngành Y. Đó cũng là niềm vui, hạnh phúc đối với Bà.
PGS-TS-BS Trần Thị Thanh Hoá (người hướng dẫn luận văn chuyên khoa cấp 2) tại Hội đồng Bảo vệ Luận văn Trường Đại học Y Dược Thái Bình
Nét đẹp giản dị và sâu lắng sau tấm áo blouse trắng
Đằng sau những danh hiệu cao quý, đằng sau vị thế của một nhà quản lý, một chuyên gia đầu ngành, PGS.TS.BS Trần Thị Thanh Hóa trong đời thường lại là một người phụ nữ vô cùng giản dị, mộc mạc. Bà yêu hoa, yêu cái đẹp và luôn giữ cho mình một tâm hồn thanh tao giữa những áp lực nghẹt thở của nghề Y. Sự trân trọng mà bệnh nhân dành cho bà không chỉ đến từ những đơn thuốc tốt, mà đến từ cái nắm tay siết chặt khi họ lo lắng, từ lời động viên ân cần lúc họ bi quan. Bà từng chia sẻ, phần thưởng lớn nhất của người thầy thuốc không phải là những tấm huân chương, mà là cái ngày nhìn thấy bệnh nhân của mình khỏe mạnh, tự đi trên đôi chân của họ và mỉm cười chào bác sĩ để ra viện.
Trải qua hơn ba mươi năm tận hiến nơi tuyến đầu, khi mái tóc đã đượm màu sương gió và từ khi nghỉ hưu đến nay, bà chưa một ngày ngơi nghỉ hành trình chữa bệnh cứu người. Rời băng ghế quản lý, người nữ bác sĩ ấy vẫn lựa chọn gắn bó với chiếc áo blouse trắng, tiếp tục miệt mài thăm khám và mang lại hy vọng cho hàng ngàn bệnh nhân đái tháo đường và nội tiết trên khắp mọi miền đất nước.
Với PGS.TS Trần Thị Thanh Hóa, hạnh phúc lớn nhất của cuộc đời bà là được nhìn thấy nụ cười khỏe mạnh của người bệnh. Vì thế, thay vì chọn sự thảnh thơi, bà vẫn đều đặn có mặt tại phòng khám của mình từ sáng sớm. Từng ánh mắt âu lo của người bệnh, từng chỉ số đường huyết trồi sụt thất thường của những bệnh nhân nghèo, vẫn luôn là nỗi niềm đau đáu trong lòng bác sĩ Hoá. Sự trân trọng của bà dành cho nghề Y còn được hiện hữu rõ nét qua cách bà ân cần lật từng trang bệnh án, kiên nhẫn lắng nghe, giải thích từng chút một để người bệnh hiểu và không còn hoang mang trước căn bệnh mãn tính đeo bám cơ thể mình.
Những bệnh nhân tìm đến bà, từ những người dân lam lũ ở vùng quê xa xôi cho đến những người đã chạy chữa khắp nơi, đều cảm nhận được một sự ấm áp lạ kỳ. Bởi họ cảm nhận được một điều, bà khám bệnh không chỉ bằng tư duy sắc bén của một chuyên gia đầu ngành, mà bằng cả sự thấu cảm sâu sắc của một người mẹ, một người chị, người em. Nhiều bệnh nhân chia sẻ, chỉ cần được bác sĩ Hóa nắm tay, thăm hỏi bằng giọng nói hiền hậu, dịu dàng là nỗi lo âu, gánh nặng bệnh tật như đã vơi đi một nửa.
Có rất nhiều kỷ niệm thấu cảm trong những năm tháng làm nghề: Một trong những kỷ niệm in đậm trong tâm trí người nữ bác sĩ gốc Hà Tĩnh là những đêm dài trực cấp cứu tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Một lần, bà tiếp nhận một bệnh nhân cao tuổi nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu do biến chứng nhiễm toan ceton vì đái tháo đường nặng, tiên lượng vô cùng dè dặt. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, vị Trưởng khoa Cấp cứu ngày ấy đã thức trắng đêm bên giường bệnh. Bà liên tục theo dõi sát sao từng chỉ số đường huyết, điều chỉnh từng giọt insulin truyền tĩnh mạch và kiên nhẫn hồi sức cho cụ già. Sự kiên trì không mỏi mệt của bác sĩ Hóa cuối cùng đã làm nên điều kỳ diệu: khi ánh bình minh vừa ló rạng, bệnh nhân từ từ mở mắt, tỉnh táo trở lại. Giọt nước mắt hạnh phúc của gia đình người bệnh và cái siết tay biết ơn của cụ già chính là món quà vô giá nuôi dưỡng ngọn lửa nghề trong bà qua năm tháng…
Tri ân một đời cống hiến
“Tre già măng mọc”, Bệnh viện Nội tiết Trung ương hôm nay đã phát triển lớn mạnh, khang trang và hiện đại hơn trước rất nhiều. Thế nhưng, những viên gạch nền móng, những giọt mồ hôi và cả thanh xuân của các thế hệ đi trước như PGS.TS.BS Trần Thị Thanh Hóa sẽ mãi là một phần tài sản vô giá của bệnh viện.
Xin được gửi lời tri ân sâu sắc đến đội ngũ thầy thuốc của bệnh viện, đến vị nữ bác sĩ đã dành trọn một đời thầm lặng như dòng sông La tắm mát cho những mảnh đời giông bão. Cảm ơn bà vì đôi bàn tay đã cứu sống bao người, cảm ơn bà vì một tấm lòng từ mẫu luôn rực sáng dưới sắc trắng của tà áo blouse. Kính chúc bà luôn thật nhiều sức khỏe, bình an và mãi là ngọn hải đăng sưởi ấm tâm hồn cho các thế hệ thầy thuốc mai sau bước tiếp trên con đường cứu người, giúp đời cao cả./.
Đặng Xuân Long
