Bao nhiêu người khách đã sang sông? Bao nhiêu khát vọng đã vào bờ? Bao nhiêu ước mơ thành sự thực…? Ông đã chắp cánh cho những ước mơ của nhiều thế hệ học trò bay cao, trang bị hành trang kiến thức cho nhiều lớp học sinh bước vào đời và giúp các em thành công trên con đường sự nghiệp.
“Khi nghĩ về một đời người, tôi thường nhớ về rừng cây”
NGND Vũ Hữu Bình
ƯỚC MƠ TUỔI THƠ
NGND Vũ Hữu Bình sinh năm 1943 tại huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Vốn thông minh, chịu khó, ham học hỏi, suốt những năm tháng tiểu học và trung học ông luôn được thầy giáo khen ngợi và lấy làm tấm gương cho các bạn trong lớp noi theo. Năm 1961, ông tốt nghiệp phổ thông loại xuất sắc tại trường cấp ba Chu Văn An – ngôi trường nổi tiếng có bề dày lịch sử ở Hà Nội. Cùng với ước mơ thuở thiếu thời, ông quyết định nộp hồ sơ thi vào trường Đại học Sư phạm Hà Nội với mong muốn gắn bó với nghề dạy học, nhưng vì cơ chế lý lịch của thời đó mà nguyện vọng ấy chưa thể thực hiện. Cánh cửa đại học tuy khép lại song ước mơ được dạy học vẫn còn. Nhờ ý chí không lùi bước và duyên nghiệp gắn với nghề đã giúp ông vượt qua được thử thách, trở thành một người thầy của bao thế hệ học trò hôm nay. Chia sẻ về cơ duyên ấy, ông cho biết lúc đó được sự giúp đỡ của một thầy giáo cũ, ông tham gia một khóa đào tạo giáo viên cấp tốc trong ba tháng rồi về dạy Văn – Sử - Địa tại trường cấp hai thị trấn Gia Lâm. Rồi do yêu cầu của nhà trường cần giáo viên dạy khoa học tự nhiên, nên hè năm 1962 ông học thêm một lớp Sư phạm cấp tốc ba tháng và trở thành giáo viên dạy Toán - Lý.
Năm 1968, ngành Giáo dục Hà Nội tổ chức một khóa Đại học tại chức ở các môn cho những giáo viên có thành tích, ông theo học lớp Toán. Cũng trong khoảng thời này, vào năm 1973 ông được chuyển về dạy lớp chuyên Toán của thành phố Hà Nội, đặt tại trường THCS Trưng Vương. Đến năm 1975, nghĩa là trải qua 14 năm từ khi bước vào nghề ông đã gặt hái thành tựu đầu tiên –hoàn thành xong chương trình và cầm trong tay tấm bằng đại học tại chức của Đại học Sư phạm. Chưa dừng lại ở đó, để có thể sử dụng sách và tài liệu nước ngoài, ông tự học thêm tiếng Nga và tiếng Pháp. Năm 1979, ông tốt nghiệp chương trình nâng cao 4 năm tiếng Nga do trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ tổ chức và vào năm 1986, ông tốt nghiệp chương trình nâng cao tiếng Pháp.
Trải qua 25 năm vừa dạy vừa học là cả một chặng đường ông tích lũy, vươn lên không ngừng. Chặng đường ấy đủ cắt nghĩa vì sao từ một giáo viên không qua trường đào tạo chính quy, ông lại trở thành một giáo viên dạy Toán giỏi được nhiều người biết đến.
VINH QUANG MỘT CHẶNG ĐƯỜNG
Hơn 40 năm gắn bó với cấp Trung học cơ sở, NGND Vũ Hữu Bình đã đào tạo nhiều thế hệ học sinh trưởng thành. Nhiều học trò của ông học giỏi, giành nhiều giải thưởng danh giá trong các kỳ thi trong nước và quốc tế. Trong đó, phải kể đến 25 học sinh giỏi đoạt giải quốc gia, 13 học sinh sau này đoạt giải quốc tế trong đó có 9 huy chương về Toán (2 huy chương vàng, 5 huy chương bạc, 2 huy chương đồng). Trong năm học 1997-1998, 5 học sinh cũ của ông là thủ khoa của 6 trường đại học.
Cội nguồn của thành công ấy có lẽ phải nói đến quan niệm đầy tính khoa học và nhân văn của ông: “Dạy kiến thức – kỹ năng không bằng dạy phương pháp, dạy phương pháp không bằng truyền lòng say mê”. Bởi vậy ông luôn chú trọng đến việc hướng dẫn phương pháp học tập. Bí quyết ấy được ông gói gọn trong 6 chữ: “Để học tốt, hãy STÔP”. S là say mê, T là tự lực, Ô là ôn tập, P là phương pháp.
Không chỉ dạy giỏi, ông còn là một người viết sách nổi tiếng về Toán. Năm 1983, ông bắt tay vào viết những cuốn sách Toán đầu tiên. Theo thời gian, số lượng cuốn sách mà ông đã viết lên tới hàng trăm, trung bình mỗi năm thấy viết 3-4 cuốn. Thật hiếm có người thầy nào vừa đứng lớp vừa tham gia biên soạn sách giáo khoa Toán 6,7,8,9 đồng thời là tác giả của 170 cuốn sách tính đến thời điểm này. Nhiều thế hệ thầy trò trong cả nước sử dụng những bộ sách ông biên soạn cứ đinh ninh là của một nhà nghiên cứu giáo dục chuyên nghiệp chứ không phải sản phẩm “tay trái” của một thầy giáo dạy Toán hết đỗi bình thường.
Trong rất nhiều bức thư từ khắp nơi gửi về, độc giả Vũ Thế Thám đã ngợi ca: Viết sách như thầy trong giáo mới/ Xòe tay đếm thử được bao người?/ Dạy chữ không quên dạy người
Không chỉ là một thầy giáo dạy giỏi, một người viết sách uy tín, NGND Vũ Hữu Bình còn là một người thầy giản dị, gần gũi, yêu thương và sẵn sàng chia sẻ với học trò.
Có học sinh cũ của ông như Trần Thanh Sơn từng là một cậu bé rất nghịch. Ông động viên, khuyến khích và hướng dẫn Sơn viết bài cho tạp chí Tự học, một tạp chí chuyên ngành, nhận được nhiều khen ngợi. Sơn đi thi học sinh giỏi Toán và đạt giải Ba thành phố. Sơn đã sáng tác một bài thơ với tình cảm sâu sắc gửi đến người thầy của mình qua bốn chữ đầu của bốn câu thơ: Thầy khuyên em gắng sức/ Bình tĩnh và tự tin/Muôn ngàn kỷ niệm đẹp/ Tuổi học trò không quên
Đỗ Quỳnh Anh, học sinh khóa 1997 – 2001 như đã thay mặt các học trò cũ gửi đến NGND Vũ Hữu Bình những câu thơ với lòng biết ơn vô hạn: Cuộc sống cứ trôi, vẫn cứ trôi/Vẫn còn đọng lại một bóng người/Với hàng chữ viết in trên bảng/Với trái tim nhân hậu sáng ngời
Nhiều người vẫn nghĩ rằng những người liên quan tới Toán học thường là những người khô khan, ấy vậy mà với ông thì điều ấy không hề đúng. Vừa giảng dạy vừa viết sách, ông còn là một nhà thơ “không chuyên” nhưng đong đầy cảm xúc. Những bài thơ của ông thắm tình thầy trò, động viên các đồng nghiệp và cán bộ nơi công tác. Thơ ông rất ân cần, nhẹ nhàng, chạm vào trái tim người đọc bằng những gì chân thành nhất. Trong dịp gặp lại lớp học sinh cũ sau 40 năm ra trường vẫn còn nhớ bài thơ ông đọc mà câu đầu là một câu Kiều: Trời còn để có hôm nay/Bốn mươi năm lại có ngày bên nhau/Thời gian phủ bạc mái đầu/Thời gian kết nối trước sau nghĩa tình
Cuốn sách Hình học tổ hợp của ông được in vào cuối năm 2016 cũng mở đầu bằng bốn câu thơ: Toán Hình học tổ hợp/Mới gặp thì ngỡ ngàng/Đa có nhiều phương pháp/ Giúp ta biết cách làm
Bằng những nỗ lực cống hiến, ông đã được Hội Toán học Việt Nam trao tặng giải thưởng Lê Văn Thiêm năm 1999 và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nhà giáo Ưu tú từ đợt đầu tiên năm 1988, danh hiệu Nhà giáo Nhân dân cùng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2002, Bằng Lao động sáng tạo… Đặc biệt cho đến nay, sau 13 lần phong tặng, ông vẫn là nhà giáo duy nhất ở cấp Trung học cơ sở được nhận danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.
Đằng sau thành công của người thầy, đằng sau những danh hiệu, những phần thưởng cao quý ấy là mồ hôi và nước mắt, là tâm huyết và trí tuệ, là những miệt mài cố gắng của trên nửa đời người cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, sự nghiệp khoa học.Giữa guồng quay của cuộc sống, giữa bộn bề công việc nhưng trong con người ông vẫn có được sự hòa quyện giữa tính cẩn trọng và niềm say mê của một người thầy. Với nhiệt tâm và sự tận tụy của mình, ông đã vẽ nên chân dung một NGND Vũ Hữu Bình ngày hôm nay.
