Tóm tắt: Giáo dục phổ thông đóng vai trò là hạ tầng chiến lược trong kiến tạo lực lượng sản xuất hiện đại và phát triển kinh tế tri thức, đặc biệt tại một siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu này vận dụng các nền tảng lý luận về Kinh tế chính trị Mác - Lênin và lý thuyết "Tân quản lý công" (NPM) nhằm phân tích thực trạng giáo dục phổ thông trên địa bàn Thành phố. Thông qua phương pháp tổng hợp, phân tích dữ liệu và hệ thống hóa chính sách, tác giả làm rõ những "điểm nghẽn" mang tính cấu trúc như áp lực gia tăng dân số cơ học, sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực và những bất cập trong cơ chế quản lý truyền thống. Từ đó, bài viết đề xuất hệ thống giải pháp đột phá theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, bao gồm: đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực dựa trên dữ liệu dự báo, xã hội hóa giáo dục theo hướng kiến tạo hệ sinh thái đa dạng, thiết lập hệ thống kiểm định chất lượng thực chất và phát triển đội ngũ giáo viên dựa trên cơ chế tự chủ và trách nhiệm giải trình. Kết quả nghiên cứu khẳng định, việc chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị giáo dục hiện đại dựa trên bằng chứng là chìa khóa để Thành phố Hồ Chí Minh tạo ra cú chuyển mình đột phá, từ giáo dục "đáp ứng nhu cầu" sang giáo dục "kiến tạo tương lai".
Từ khóa: Giáo dục và đào tạo; đổi mới; đột phá; Nghị quyết 71-NQ/TW
ABSTRACT: General education plays a strategic role in developing the modern productive force and knowledge-based economy, especially in a mega-city like Ho Chi Minh City. This study utilizes theoretical foundations from Marxist-Leninist political economy and New Public Management (NPM) theory to analyze the current state of general education in the city. Through synthesis, data analysis, and policy systematization, the author clarifies structural "bottlenecks," such as pressure from mechanical population growth, imbalances in resource allocation, and inadequacies in traditional management mechanisms. Consequently, the paper proposes a system of breakthrough solutions in line with the spirit of the Politburo’s Resolution No. 71-NQ/TW, including: reforming resource allocation mechanisms based on predictive data, promoting education socialization to create a diverse ecosystem, establishing a substantive quality assurance and accreditation system, and developing a high-quality teaching workforce based on autonomy and accountability mechanisms. The research findings affirm that shifting from administrative management to evidence-based modern educational governance is the key for Ho Chi Minh City to achieve a breakthrough transformation, evolving from "demand-responsive" education to "future-creating" education.
Keywords: Education and training; innovation; breakthrough; Resolution 71-NQ/TW; Ho Chi Minh City.
![]()
Ảnh minh họa - TL
1. Cơ sở lý luận về đổi mới, phát triển đột phá giáo dục và đào tạo
1.1. Giáo dục và sự kiến tạo lực lượng sản xuất theo quan điểm của học thuyết Kinh tế chính trị Mác – Lênin
Trong hệ thống lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, mối quan hệ biện chứng giữa kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng là nguyên lý nền tảng để xem xét mọi hiện tượng xã hội. Tuy nhiên, dưới sự tác động của các cuộc cách mạng công nghệ, sự phân định này không còn mang tính cơ học. C. Mác đã đưa ra dự báo thiên tài về sự xuất hiện của "trí tuệ phổ quát" khi khẳng định: sự phát triển của tư bản cố định là chỉ số cho thấy tri thức xã hội phổ biến đã chuyển hóa đến mức độ nào thành lực lượng sản xuất trực tiếp[1]. Đến một giai đoạn phát triển nhất định của phương thức sản xuất, tri thức và khoa học không chỉ tồn tại dưới dạng ý thức hệ tinh thần, mà đã thẩm thấu, vật hóa vào tư bản bất biến (hệ thống máy móc) và tư bản khả biến (năng lực con người), chính thức chuyển hóa thành lực lượng sản xuất cốt lõi của nền kinh tế hiện đại[2].Dưới góc độ kinh tế chính trị học, sự phát triển giáo dục chính là phương thức căn bản để gia tăng cấu tạo hữu cơ của tư bản. Kế thừa và phát triển tư tưởng đó trong điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm định vị giáo dục và khoa học là công cụ giải phóng, kiến tạo năng lực con người, với quan điểm chỉ đạo sâu sắc: “Khoa học phải từ sản xuất mà ra và phải trở lại phục vụ sản xuất, phục vụ quần chúng, nhằm nâng cao năng suất lao động”[3]. Tư tưởng này khẳng định bản chất cấu trúc: giáo dục bắt buộc phải là bệ phóng kiến tạo nên thế hệ lao động kiểu mới, có khả năng làm chủ tư liệu sản xuất hiện đại và kiến tạo giá trị thặng dư trong thời kỳ mới.
Đối chiếu quy luật vĩ mô này với thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh, hạt nhân kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo lớn nhất cả nước, giáo dục mang một sứ mệnh kinh tế chiến lược đặc thù. Thành phố đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "chiều rộng" dựa vào vốn, lao động giá rẻ sang "chiều sâu" dựa trên nền tảng ứng dụng khoa học - công nghệ. Thực tiễn cho thấy, dù quy mô kinh tế Thành phố năm 2020 đã tăng 2,7 lần so với năm 2010, nhưng để đạt được mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số phải đóng góp 40% vào GRDP, Thành phố buộc phải có một lực lượng sản xuất mang tính tinh hoa và hội nhập toàn cầu[4].
Áp lực sinh tử từ quá trình dịch chuyển quỹ đạo tăng trưởng đòi hỏi phải khẩn trương thay đổi một hệ thống giáo dục trì trệ, nặng tính hàn lâm, thiếu tính ứng dụng vốn là nguyên nhân làm đứt gãy chuỗi cung ứng nhân lực tri thức, trực tiếp đẩy nền kinh tế đô thị vào "bẫy thu nhập trung bình". Thể chế hóa yêu cầu này, Nghị quyết 71-NQ/TW đã thiết lập quyết sách mang tính bước ngoặt: bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách, trong đó phân bổ chi đầu tư đạt ít nhất 5% Đầu tư đột phá cho giáo dục tại Thành phố Hồ Chí Minh ở thời điểm hiện tại, về bản chất kinh tế chính trị, chính là sự đầu tư tái sản xuất sức lao động chất lượng cao, nhằm cung ứng nguồn nhân lực để đạt chỉ tiêu tỷ lệ người lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đạt 24% vào năm 2030, trực tiếp kiến tạo phương thức sản xuất mới đáp ứng trúng đích cấu tạo hữu cơ của nền kinh tế đô thị hiện đại[5].
1.2. Lý thuyết "Tân quản lý công" (NPM) và bài toán quản trị giáo dục tại siêu đô thị
Điểm nghẽn lớn nhất của giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay không chỉ nằm ở phương pháp sư phạm vi mô, mà bắt nguồn từ hệ thống quản trị vĩ mô trong bối cảnh một siêu đô thị. Khác biệt với các quy mô đô thị cấp tỉnh thông thường, Thành phố mang đầy đủ đặc trưng phức tạp của lý thuyết phát triển không gian: tốc độ đô thị hóa cực nhanh và chịu áp lực khổng lồ từ "sức nén dân số cơ học". Dữ liệu thực tiễn cho thấy, sau quá trình biến động và sáp nhập, quy mô giáo dục của siêu đô thị này đã lên tới hơn 2,52 triệu học sinh trong năm học 2025-2026[6]. Với mức độ tăng dân số cơ học kéo theo tỷ lệ học sinh không có hộ khẩu thường trú luôn chiếm ngưỡng 20% tổng quy mô toàn thành phố, việc cung ứng dịch vụ công giáo dục không thể tiếp tục vận hành theo phương thức mở rộng không gian vật lý một cách tuyến tính[7].
Dưới lăng kính của khoa học chính sách công, cụ thể là lý thuyết Tân quản lý công (New Public Management - NPM), khi quy mô dân số đô thị vượt qua ngưỡng chịu tải, tư duy hành chính kiểu cũ – hễ tăng dân số là nhà nước xuất ngân sách xây thêm trường, tuyển thêm biên chế – sẽ hoàn toàn bế tắc trước giới hạn khắt khe về nguồn lực. Thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh minh chứng rõ điều này: để đạt chuẩn quy hoạch 300 phòng học/10.000 dân, thành phố thiếu hụt tới 18.962 phòng học và đối mặt với việc thiếu gần 5.000 biên chế giáo viên trong năm học 2025-2026[8]. Theo lý thuyết NPM, để giải quyết sự bế tắc này, hệ thống hành chính công cần chuyển đổi sang "quản lý theo tinh thần doanh nghiệp", trong đó trọng tâm của nhà nước chuyển từ việc trực tiếp sản xuất, cung cấp dịch vụ sang vai trò xúc tác, điều chỉnh và thiết lập cơ chế cạnh tranh minh bạch[9].
Kinh nghiệm quản trị công hiện đại chỉ ra rằng, cốt lõi của sự đổi mới là phải thay đổi cấu trúc thiết chế, chuyển dịch vai trò của Nhà nước từ "người chèo thuyền" (cung cấp trực tiếp) sang "người lái bánh lái" (kiến tạo và điều phối). Thể chế hóa nguyên lý này, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu: tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy trong lãnh đạo, chỉ đạo; chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại; đồng thời bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện cho các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính.
Song hành cùng việc trao quyền tự chủ, việc áp dụng triệt để định chế Hợp tác Công - Tư (PPP) trong giáo dục là một yêu cầu mang tính quy luật. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, do tỷ trọng đầu tư công cho lĩnh vực giáo dục - đào tạo giai đoạn 2021-2025 chỉ chiếm 7,17% tổng chi đầu tư, chính quyền đô thị đã buộc phải tận dụng hành lang pháp lý từ Nghị quyết 98/2023/QH15 để thông qua danh mục 41 dự án kêu gọi đầu tư PPP, trong đó ưu tiên 12 dự án trọng điểm thuộc lĩnh vực giáo dục[10]. Dưới góc độ NPM, sự can dự của khối tư nhân không phải là sự "thương mại hóa giáo dục", mà là nghệ thuật quản trị nhà nước nhằm khơi thông nguồn lực xã hội hóa, chia sẻ rủi ro đầu tư, từ đó kiến tạo một hệ sinh thái dịch vụ công giáo dục linh hoạt, đa dạng và giảm thiểu gánh nặng cho ngân sách nhà nước.
1.3. Nội hàm đột phá thể chế theo Nghị quyết 71-NQ/TW: Từ lý thuyết đến thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo không dừng lại ở những định hướng vĩ mô mang tính phong trào hay điều chỉnh sự vụ. Xét về mặt lý luận thể chế, "đột phá" đòi hỏi nỗ lực phá vỡ tình trạng "mắc kẹt thể chế" và tính "phụ thuộc đường dẫn" vốn đã bám rễ vào bộ máy quản lý giáo dục nhiều thập kỷ. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, sự đột phá trong giai đoạn hiện nay chính là sự quyết liệt tháo gỡ chiếc "áo chật" cơ chế đang kìm hãm sức sáng tạo của một hệ thống giáo dục có quy mô lớn nhất cả nước với 2.528.789 học sinh trong năm học 2025-2026[11]. Cơ sở lý luận cho tính đột phá này được cụ thể hóa thông qua ba trụ cột thiết chế cốt lõi:
Một là, đột phá về phân cấp, phân quyền và tái cấu trúc quản trị: Sự gia tăng cơ học về quy mô học đường khiến cơ chế quản lý hành chính tập trung trở nên bế tắc. Do đó, việc thể chế hóa quyền tự chủ thực chất là yêu cầu tất yếu. Nghị quyết 71-NQ/TW đã tạo ra một bước ngoặt về quản trị khi quy định không tổ chức hội đồng trường trong các cơ sở giáo dục công lập, đồng thời thực hiện cơ chế bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục nhằm thống nhất quyền lực và nâng cao hiệu quả điều hành. Hơn nữa, sự đột phá còn nằm ở việc áp dụng các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát thông qua hành lang pháp lý của Nghị quyết số 98/2023/QH15, cho phép các cơ sở giáo dục tại khu vực trung tâm vận hành linh hoạt để thu hút chuyên gia, giải quyết bài toán thiếu hụt cục bộ 4.865 biên chế giáo viên trong năm học 2025-2026[12].
Hai là, đột phá trong tái cơ cấu tài chính và không gian giáo dục công: Đột phá không đồng nghĩa với sự thoái lui của Nhà nước, mà là sự phân bổ lại nguồn lực theo nguyên tắc thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Dữ liệu tài chính cho thấy trong giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng đầu tư công cho lĩnh vực giáo dục - đào tạo tại TP.HCM chỉ chiếm 7,17% tổng chi đầu tư, dẫn đến hệ lụy thiếu hụt tới 18.962 phòng học so với chỉ tiêu quy hoạch đến năm 2030. Để phá vỡ giới hạn này, Nghị quyết 71-NQ/TW đã ấn định mức chi ngân sách nhà nước cho giáo dục và đào tạo đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách, trong đó phân bổ chi đầu tư đạt ít nhất 5%. Nguồn ngân sách cốt lõi này sẽ được tập trung bao cấp hạ tầng tại khu vực vùng ven. Đồng thời, thông qua công cụ Hợp tác Công - Tư, Thành phố đã lập danh mục 12 dự án giáo dục trọng điểm kêu gọi vốn ngoài nhà nước nhằm khơi thông nguồn lực tư nhân tại các đô thị lõi có sức mua cao.
Ba là, đột phá số hóa trong hoạch định chính sách (Data-driven Policy): Đột phá về công nghệ không chỉ dừng ở việc trang bị phần cứng. Dưới lăng kính quản trị nhà nước, đó là việc kiến tạo Hệ thống hỗ trợ ra quyết định (DSS) dựa trên Dữ liệu lớn (Big Data). Hiện tại, TP.HCM đã có 98% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai hoạt động quản lý, giảng dạy trên môi trường số[13]. Dựa trên nền tảng này, chính quyền Thành phố đang thúc đẩy việc xây dựng Bản đồ thông tin địa lý giáo dục (EduGIS) nhằm phân tích và dự báo chính xác các luồng di biến động nhân khẩu học, đặc biệt khi tỷ lệ học sinh không có hộ khẩu thường trú luôn chiếm khoảng 20% tổng quy mô[14]. Thuật toán dự báo này là công cụ cốt lõi giúp chính quyền hoạch định trước quỹ đất và phân bổ nhân sự trước khi các "điểm nóng" quá tải xảy ra.
Tóm lại, thấu triệt nền tảng lý luận đa chiều từ bản chất kinh tế chính trị Mác - Lênin về tái sản xuất sức lao động, lý thuyết quản trị siêu đô thị đến tư duy kiến tạo thể chế là điều kiện tiên quyết. Chỉ trên cơ sở khoa học và dữ liệu vững chắc này, Thành phố Hồ Chí Minh mới có thể hiện thực hóa hệ thống giải pháp đột phá theo Nghị quyết 71-NQ/TW, thực hiện thành công cú chuyển mình từ một nền giáo dục "đại trà, đối phó" sang nền giáo dục "tinh hoa, kiến tạo", xứng tầm là cực tăng trưởng tri thức của cả nước.
2. Thực trạng giáo dục và đào tạo trình độ phổ thông trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
2.1. Những thành tựu nổi bật của giáo dục phổ thông
Quy mô phát triển và khả năng đáp ứng nhu cầu học tập Thành phố Hồ Chí Minh đang thể hiện năng lực quản trị vĩ mô hiệu quả khi duy trì tính ổn định của mạng lưới giáo dục trước áp lực gia tăng nhân khẩu học cơ học. Xét trên tổng thể, toàn địa bàn hiện vận hành hệ sinh thái gồm 3.541 cơ sở giáo dục các cấp. Riêng phân hệ Trung học phổ thông (THPT), tính đến năm học 2024-2025, thành phố sở hữu 114 trường công lập đóng vai trò trụ cột trong phân luồng và đào tạo[15]. Khả năng đáp ứng quy mô của hệ thống liên tục được mở rộng; cụ thể trong năm học 2025-2026, mạng lưới THPT tiếp nhận 352.051 học sinh, ghi nhận mức tăng trưởng tuyệt đối 1.402 học sinh so với chu kỳ tiền nhiệm.
Sự bền vững của hệ thống được minh chứng thông qua năng lực điều tiết dòng chảy học sinh chuyển cấp. Năm học 2024-2025, thành phố tiếp nhận 115.759 học sinh lớp 9 tham gia xét tuyển, duy trì áp lực tương đương mốc 116.000 em của năm học 2023-2024. Đối diện với 98.681 thí sinh đăng ký dự thi trực tiếp, việc hệ thống công lập bảo đảm khoảng 77.000 suất học là một kết quả tối ưu hóa nguồn lực đáng ghi nhận. Quyết sách hạ tỷ lệ phân luồng vào THPT công lập từ 70% xuống 65% là một bước điều chỉnh cơ cấu mang tính chiến lược, giúp bảo vệ chất lượng đào tạo tại các cơ sở giáo dục trọng điểm trước mức độ cạnh tranh gay gắt (điển hình như THPT Nguyễn Hữu Huân tỷ lệ 1/3,54; THPT Nguyễn Thượng Hiền tỷ lệ 1/3,16)[16].
Động lực kiến tạo quy mô đáp ứng này xuất phát từ cam kết đầu tư hạ tầng nhằm giải tỏa áp lực đô thị hóa. Bất chấp việc sở hữu tỷ lệ di cư thuần cao nhất cả nước (116‰, tốc độ tăng cơ học 2,5%) khiến 20% quy mô học sinh toàn thành phố thuộc diện không có hộ khẩu thường trú, chính quyền địa phương vẫn tuân thủ nghiêm ngặt định mức phân bổ tối thiểu 20% tổng chi ngân sách cho giáo dục[17]. Hiệu quả của nguồn vốn được lượng hóa qua việc dự kiến đưa vào sử dụng 112 phòng học THPT công lập và 190 phòng học phổ thông xã hội hóa trong năm học 2025-2026. Động thái nới rộng không gian học thuật này tạo tiền đề để thành phố hiện thực hóa mục tiêu quy hoạch bổ sung 6.134 phòng học cấp THPT trong giai đoạn 2026-2030.
2.1.1. Chất lượng giáo dục và nguồn lực ngày càng được nâng cao
Chất lượng giáo dục đại trà bậc THPT tại Thành phố Hồ Chí Minh duy trì sự ổn định mang tính hệ thống. Năm 2024, trong tổng số hơn 74.500 thí sinh hệ THPT dự thi, tỷ lệ đỗ tốt nghiệp đạt 99,68% (tăng 0,02% so với năm 2023 và vượt mức trung bình toàn quốc 99,40%)[18]. Mức độ đồng bộ trong công tác giảng dạy được minh chứng khi toàn thành phố có 162/206 cơ sở đạt tỷ lệ đỗ tuyệt đối 100%.
Phổ điểm thi tiếp tục phản ánh kết quả của triết lý phân hóa năng lực chuyên sâu. Năm 2024, thành phố duy trì vị thế dẫn đầu cả nước năm thứ 8 liên tiếp về điểm trung bình môn Tiếng Anh và xếp thứ 3 toàn quốc về môn Toán (6,99 điểm)[19]. Dù thứ hạng điểm trung bình tổng thể xếp thứ 20/63 tỉnh thành, điều này xuất phát từ yếu tố cấu trúc khi 60,85% thí sinh chủ động lựa chọn bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên.Thông số này chỉ ra sự dịch chuyển mang tính thực dụng trong định hướng học thuật: người học tập trung tối ưu hóa lợi thế ở các môn cốt lõi để cạnh tranh vào khối ngành kỹ thuật, y dược thay vì dàn trải kết quả.
Công tác bồi dưỡng giáo dục mũi nhọn ghi nhận những bước tiến đột phá. Từ vị trí thứ 2 toàn quốc với 166 giải thưởng năm học 2024-2025, đoàn học sinh thành phố vươn lên dẫn đầu cả nước trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm 2025-2026 với 288 giải[20]. Khoảng cách tiếp cận chất lượng giáo dục tinh hoa giữa lõi đô thị và khu vực ngoại vi cũng thu hẹp đáng kể; minh chứng năm 2024 có 3/12 thí sinh đạt điểm cao nhất môn Ngữ văn toàn thành phố là học sinh tại các huyện Củ Chi và Bình Chánh.
Những chỉ báo đầu ra này có sự tương quan chặt chẽ với chiến lược tinh chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo. Để kiện toàn nhân sự cho năm học 2025-2026, thành phố triển khai tuyển dụng bổ sung 648 biên chế bậc THPT. Chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao được hiện thực hóa qua việc phân bổ 43 chỉ tiêu tuyển dụng trực tiếp từ nguồn sinh viên xuất sắc và cán bộ khoa học trẻ (năm học 2023-2024), bên cạnh 255 chỉ tiêu giáo viên đạt chuẩn[21]. Năng lực chuyên môn tiếp tục được thiết lập mốc tham chiếu mới thông qua bộ tiêu chí của mô hình "Trường tiên tiến, hội nhập", yêu cầu 100% giáo viên giao tiếp chuyên môn bằng tiếng Anh và 100% nhân sự đạt chuẩn kỹ năng Tin học quốc tế.
2.1.2. Đa dạng hóa mô hình giáo dục và thúc đẩy đổi mới
Công tác xã hội hóa giáo dục THPT tại Thành phố Hồ Chí Minh đang tái cấu trúc hệ thống cung ứng dịch vụ. Số liệu năm học 2024-2025 xác nhận sự tồn tại của 172 cơ sở ngoài công lập trên tổng số 1.583 cơ sở các cấp toàn thành phố. Trong kỳ tuyển sinh lớp 10 năm 2025-2026, mạng lưới hơn 80 trường THPT tư thục cung ứng gần 29.000 chỉ tiêu, nâng tỷ trọng học sinh ngoài công lập tiệm cận ngưỡng 20%[22]. Khả năng chia sẻ áp lực đầu tư công được cụ thể hóa thông qua mục tiêu đưa 190 phòng học phổ thông xã hội hóa vào sử dụng (năm học 2025-2026) và ưu tiên 12/41 dự án đối tác công tư (PPP) cho lĩnh vực giáo dục[23]. Lộ trình vươn tới mốc 30% học sinh ngoài công lập vào năm 2030 chính là công cụ giải phóng nguồn lực tài chính, tạo dư địa để tái thiết hệ thống hạ tầng công lập[24].
Phân khúc giáo dục chất lượng cao được chuẩn hóa thông qua mô hình "Trường tiên tiến, hội nhập quốc tế". Khởi động thí điểm từ năm 2015-2016 tại 3 trường (THPT Lê Quý Đôn, Nguyễn Du, Nguyễn Hiền) với mức học phí trên 1,7 triệu đồng/tháng/học sinh, mạng lưới này không ngừng được mở rộng[25]. Năm học 2025-2026, thành phố phê duyệt 4 cơ sở (Trung học Thực hành Đại học Sư phạm, THPT Nguyễn Du, Lê Quý Đôn, Nguyễn Hiền) vận hành theo mô hình này. Bộ tiêu chuẩn nhân sự và đầu ra nghiêm ngặt của mô hình đóng vai trò nền tảng để chuyển đổi phương pháp sư phạm từ truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển năng lực hội nhập[26].
Môi trường học thuật THPT tiếp tục được hiện đại hóa sâu rộng thông qua các chính sách chuyển đổi số. Dữ liệu giám sát chỉ ra 98% cơ sở giáo dục phổ thông toàn địa bàn đã vận hành hệ thống quản lý và giảng dạy trên môi trường số[27]. Bám sát quy hoạch số hóa toàn diện 1.000 cơ sở giáo dục đến năm 2030, hạ tầng THPT bắt đầu tiếp cận công nghệ chiều sâu. Việc phê duyệt và thí điểm ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) cùng dữ liệu lớn vào giảng dạy tại khối THPT chuyên và tiên tiến hội nhập cấu thành giải pháp công nghệ vĩ mô nhằm cá nhân hóa lộ trình học tập, tối ưu hóa tư duy phân tích của học sinh trong kỷ nguyên số.
2.2. Những hạn chế và thách thức đặt ra
2.2.1. Áp lực quy mô và sự mất cân đối trong phân bổ nguồn lực
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập phản ánh hệ quả trực tiếp của tình trạng mất cân đối cung - cầu. Năm học 2024-2025, hệ thống ghi nhận 98.681 thí sinh dự thi cạnh tranh 77.350 suất tại 114 cơ sở THPT công lập, xác lập mức tỷ lệ trúng tuyển toàn cục 78,3%. Sức ép hạ tầng tiếp tục gia tăng khi quy mô bậc THPT năm học 2025-2026 chạm mốc 352.051 học sinh (tăng ròng 1.402 học sinh).
Tỷ lệ sàng lọc khắt khe khiến 21.331 học sinh (tương đương 21,7% quy mô dự thi) không thể tiếp cận hệ thống THPT công lập trong chu kỳ 2024-2025. Cấu trúc nhân khẩu này bắt buộc phải dịch chuyển sang hệ thống ngoài công lập hoặc giáo dục nghề nghiệp. Sự chênh lệch cung - cầu gây ra hiện tượng cạnh tranh cực đoan tại nhóm trường trọng điểm, minh chứng qua tỷ lệ chọi của THPT Nguyễn Hữu Huân (1/3,54) và THPT Nguyễn Thượng Hiền (1/3,16) trong kỳ tuyển sinh 2024.
Để dung nạp lượng thí sinh tăng trưởng, nhiều cơ sở giáo dục tại vùng lõi đô thị buộc phải vận hành quy mô 48-50 học sinh/lớp, vượt ngưỡng giới hạn 45 học sinh/lớp theo quy định pháp luật hiện hành[28]. Mức độ bão hòa không gian vật lý được định lượng rõ nét khi tỷ lệ phòng học cấp THPT chỉ dừng ở mức 199 phòng/10.000 dân, tạo ra khoảng cách lớn so với chuẩn quy hoạch 300 phòng/10.000 dân. Khung thực trạng này đặt ra bài toán cấp bách về việc huy động vốn đầu tư 6.134 phòng học mới riêng cho cấp THPT trong giai đoạn 2026-2030.
Tình trạng quá tải hạ tầng song hành với nguy cơ đứt gãy nhân sự sư phạm. Tính đến năm học 2025-2026, toàn ngành giáo dục thành phố khuyết 4.865 giáo viên, trong đó bậc THPT thiếu hụt trực tiếp 648 biên chế. Lỗ hổng nguồn lực này khi cộng hưởng cùng sức ép sĩ số sẽ trực tiếp đe dọa đến tính công bằng và chất lượng giáo dục thụ hưởng trên các phân vùng địa lý.
2.2.2. Hạn chế về chất lượng đồng đều và điều kiện đảm bảo
Sự chênh lệch trong tỷ lệ phân bổ ngân sách gây ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ chuẩn hóa cơ sở vật chất THPT. Tính đến cuối năm 2023, chỉ có 35/114 trường THPT công lập trên địa bàn đạt chuẩn quốc gia (chiếm tỷ lệ 30,7%)[29]. Hạn chế này xuất phát từ cơ cấu đầu tư công; giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng đầu tư toàn thành phố cho lĩnh vực giáo dục - đào tạo chỉ đạt 7,17%.
Sự phân hóa hạ tầng tạo ra ranh giới chất lượng học thuật rõ rệt giữa khu vực nội thành và vành đai ngoại ô. Phổ điểm tuyển sinh lớp 10 năm 2024 chỉ ra khoảng cách này: ngưỡng trúng tuyển của THPT Nguyễn Thượng Hiền (Tân Bình) đạt 24,25 điểm (bình quân 8,08 điểm/môn), trong khi THPT An Nghĩa (huyện Cần Giờ) yêu cầu mức đầu vào 10,5 điểm (bình quân 3,5 điểm/môn). Đặc thù khan hiếm quỹ đất đô thị và chi phí giải phóng mặt bằng cao đã cấu thành lực cản lớn, ngăn các trường nội đô đáp ứng quy định định mức tối thiểu 10m2/học sinh theo chuẩn quốc gia[30].
Chất lượng giáo dục tiếp tục chịu sức ép từ rào cản tài chính và sự thiếu ổn định nhân sự. Ở các địa bàn vùng ven, chế độ đãi ngộ hiện hành bộc lộ sự bất cập trong việc duy trì và thu hút lực lượng giáo viên. Đồng thời, các cơ sở áp dụng mô hình tiên tiến với mức học phí trên 1,7 triệu đồng/tháng định hình một rào cản chi phí, làm gia tăng khoảng cách tiếp cận dịch vụ giáo dục chất lượng cao đối với nhóm dân cư có thu nhập trung bình và thấp. Bên cạnh đó, dù 98% cơ sở giáo dục đã khai thác môi trường số, khảo sát thực tiễn xác nhận sự hụt hẫng trong nền tảng kỹ năng Tin học và Ngoại ngữ của một bộ phận nhà giáo, tạo ra điểm nghẽn trong việc đồng bộ hóa phương pháp giáo dục hiện đại.
2.2.3. Áp lực học tập và những bất cập trong cơ chế quản lý
Áp lực thành tích học thuật tác động sâu sắc đến hành vi sử dụng dịch vụ giáo dục ngoài giờ chính khóa. Báo cáo nghiên cứu trên Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam (2023) xác định tỷ lệ học sinh THPT sử dụng dịch vụ dạy thêm tại các đô thị loại đặc biệt có thể đạt ngưỡng 85%[31]. Động lực thúc đẩy thị trường này khởi nguồn từ tính chất phân loại nghiêm ngặt của kỳ thi tốt nghiệp quốc gia (quy mô 84.000 thí sinh dự thi toàn thành phố năm 2024).
Định hướng xét tuyển đại học thúc đẩy xu hướng học tập chú trọng kết quả định lượng, minh chứng qua việc 60,85% thí sinh THPT năm 2024 lựa chọn tổ hợp Khoa học tự nhiên nhằm chiếm ưu thế vào các khối ngành khoa học, kỹ thuật và y dược. Khối lượng kiến thức lớn kết hợp cùng phương pháp kiểm tra đánh giá truyền thống sinh ra các hệ lụy tiêu cực đối với sức khỏe tâm thần. Dữ liệu từ tổ chức UNICEF (2022) cảnh báo 20% thanh thiếu niên độ tuổi 15-17 có biểu hiện lâm sàng của rối loạn âu lo và trầm cảm; trong đó, áp lực học tập được xác định là tác nhân khởi phát chủ yếu[32].
Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động giáo dục ngoài nhà trường đang bộc lộ độ trễ so với thực tiễn. Việc kiểm soát hoạt động dạy thêm hiện nay được Sở Giáo dục và Đào tạo tham chiếu theo Thông tư 17/2012/TT-BGDĐT[33]. Tuy nhiên, công cụ pháp lý ban hành cách đây hơn một thập kỷ không tích hợp cơ chế giám sát các mô hình luyện thi công nghệ (EdTech) hay gia sư số hóa; sự thiếu hụt này tạo ra khoảng trống pháp lý lớn trong quá trình quản lý quy mô thị trường bồi dưỡng văn hóa đối với bậc THPT.
3.Giải pháp đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trình độ phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh
3.1. Đổi mới cơ chế phân bổ nguồn lực theo hiệu quả và nhu cầu
Trong bối cảnh hệ thống giáo dục phổ thông tại TP.HCM đối mặt với áp lực gia tăng dân số cơ học không ngừng, việc duy trì mô hình phân bổ nguồn lực truyền thống đã bộc lộ những giới hạn rõ rệt. Theo dữ liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, năm học 2024–2025, thành phố quản lý hơn 2 triệu học sinh phổ thông với hệ thống gồm 1.583 trường học.[34] Các dự báo cho năm học 2026–2027 cho thấy lượng học sinh đầu cấp (lớp 1 và lớp 6) tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục, xấp xỉ 355.000 em. Quy mô này không chỉ khẳng định vị thế "đầu tàu" giáo dục của thành phố mà còn đặt ra bài toán về tính bền vững và hiệu quả trong quản trị.
Tuy nhiên, nghịch lý "nơi thừa – nơi thiếu" trường lớp vẫn đang tồn tại như một điểm nghẽn trong phân bổ nguồn lực. Phân tích dưới góc độ khoa học quản lý, bất cập này bắt nguồn từ hai nguyên nhân gốc rễ: (1) Cơ chế phân bổ ngân sách vẫn nặng về định mức bình quân, thiếu tính linh hoạt trước các biến động dân số cục bộ; và (2) Sự thiếu hụt cơ chế phối hợp liên ngành giữa quy hoạch đô thị và quy hoạch giáo dục, dẫn đến việc đầu tư hạ tầng thường xuyên bị "chậm nhịp" so với tốc độ đô thị hóa.
Để giải quyết bài toán này và hiện thực hóa tinh thần đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW, TP.HCM cần thực hiện bước chuyển đổi chiến lược:
Một là, chuyển đổi từ "phân bổ theo định mức" sang "phân bổ theo nhu cầu dự báo": Ứng dụng bản đồ số và dữ liệu dân cư để mô phỏng chính xác nhu cầu giáo dục tại từng địa bàn. Ngân sách cần được ưu tiên tập trung cho các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh thay vì cào bằng theo tỷ lệ học sinh toàn thành phố.
Hai là, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng thông qua tự chủ và kết nối: Bên cạnh nỗ lực duy trì tỷ lệ 93% trường học dạy 2 buổi/ngày, cần thúc đẩy mô hình "trường học dùng chung" (shared facilities).[35] Thông qua các nền tảng số, các trường có thể chia sẻ tài nguyên giáo dục, học liệu số và hạ tầng công nghệ, giúp xóa nhòa khoảng cách về chất lượng giữa các địa bàn.
Ba là, thiết lập cơ chế trách nhiệm giải trình gắn với hiệu quả đầu tư: Việc đổi mới quản trị phải đi đôi với cơ chế giám sát bằng chỉ số KPI cụ thể. Nguồn lực đầu tư công phải được đo lường bằng "giá trị gia tăng" trong năng lực học sinh thay vì chỉ dừng lại ở các chỉ số vật lý như số phòng học hay sĩ số.
Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này không chỉ giải quyết áp lực trước mắt mà còn kiến tạo nên một mô hình quản trị giáo dục thông minh, minh bạch và có khả năng thích ứng cao, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
3.2. Đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục để mở rộng nguồn cung
Trong bối cảnh quy mô học sinh tại TP.HCM gia tăng không ngừng, việc mở rộng nguồn cung giáo dục không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước. Xã hội hóa giáo dục cần được định nghĩa lại, không chỉ là "giảm tải cho công lập" mà là chiến lược "kiến tạo hệ sinh thái đa dạng", phù hợp với tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW về phát huy nguồn lực xã hội.
Hiện nay, khu vực ngoài công lập đã góp phần quan trọng trong việc cung ứng dịch vụ giáo dục. Tuy nhiên, tiềm năng này chưa được khai thác tối ưu do "nút thắt" về thể chế. Các rào cản về quỹ đất, cơ chế tín dụng ưu đãi và thủ tục hành chính phức tạp đang vô hình trung làm giảm sức hấp dẫn của lĩnh vực này đối với các nhà đầu tư dài hạn. Hệ quả là sự phát triển của khối ngoài công lập thiếu tính quy hoạch, dẫn đến sự phân cực về chất lượng giữa các cơ sở giáo dục.
Để hiện thực hóa đột phá này, TP.HCM cần triển khai đồng bộ hai nhóm giải pháp:
Thứ nhất, chuyển đổi chính sách từ "quản lý" sang "hỗ trợ": Thiết lập các cơ chế ưu đãi đặc thù về đất đai và thủ tục hành chính cho các dự án giáo dục phi lợi nhuận hoặc các trường tư thục phục vụ nhu cầu bình dân, nhằm tạo tính công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Thứ hai, thiết lập khung quản trị chất lượng dựa trên sự minh bạch: Thay vì quản lý bằng mệnh lệnh hành chính, cần xây dựng Hệ thống kiểm định độc lập và công khai bảng xếp hạng chất lượng giáo dục. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi người học mà còn tạo áp lực cạnh tranh lành mạnh, buộc các cơ sở phải tự nâng cấp chất lượng để tồn tại.
Việc đẩy mạnh xã hội hóa theo hướng này sẽ giúp TP.HCM tối ưu hóa nguồn lực xã hội, giảm áp lực ngân sách, đồng thời tạo ra một môi trường giáo dục linh hoạt, nơi sự đa dạng của các mô hình trường học trở thành động lực thúc đẩy chất lượng chung của hệ thống.
3.3. Xây dựng hệ thống đảm bảo và kiểm định chất lượng thống nhất
Để khắc phục tình trạng chênh lệch chất lượng và nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục phổ thông, TP.HCM cần tái cấu trúc hệ thống đảm bảo và kiểm định chất lượng theo hướng thống nhất, minh bạch và lấy kết quả đầu ra làm thước đo. Kiểm định không còn là một "thủ tục hành chính" định kỳ, mà phải trở thành công cụ điều tiết chiến lược để cải tiến chất lượng toàn hệ thống.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống kiểm định cần được vận hành dựa trên năm trụ cột chiến lược sau:
Thứ nhất, chuẩn hóa tiêu chí đánh giá theo năng lực người học: Thay vì tập trung vào các điều kiện đầu vào (cơ sở vật chất, hồ sơ), bộ tiêu chuẩn cần xoay quanh "Giá trị gia tăng" (Value-added) – thước đo sự tiến bộ về năng lực, khả năng thích ứng và kết quả dài hạn của học sinh. Cách tiếp cận này tạo ra một “mặt bằng chất lượng chung”, định hướng hoạt động dạy – học đi vào thực chất thay vì đối phó.
Thứ hai, thiết lập cơ chế kiểm định độc lập: Cần tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng đánh giá chất lượng. Việc giao cho các tổ chức kiểm định độc lập thực hiện đánh giá sẽ đảm bảo tính khách quan, minh bạch, đồng thời kết quả kiểm định phải gắn liền với cơ chế thưởng – phạt cụ thể về ngân sách và quyền tự chủ, tạo động lực cạnh tranh lành mạnh giữa các cơ sở giáo dục.
Thứ ba, gắn kiểm định với cơ chế tự chủ và trách nhiệm giải trình: Chuyển đổi mô hình từ “kiểm soát hành chính” sang “quản trị theo kết quả”. Các trường phổ thông được trao quyền chủ động tối đa trong tổ chức dạy học, đổi lại, phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng đầu ra được đo lường thông qua kết quả kiểm định định kỳ.
Thứ tư, xây dựng hệ sinh thái quản trị dữ liệu giáo dục (Educational Data Governance): Ứng dụng chuyển đổi số để thu thập và phân tích dữ liệu theo thời gian thực. Hệ thống này đóng vai trò như một "hệ thống cảnh báo sớm", hỗ trợ cơ quan quản lý ra quyết định dựa trên bằng chứng (evidence-based management), đồng thời công khai kết quả để xã hội cùng giám sát.
Thứ năm, tích hợp kiểm định vào chu trình phát triển chuyên môn của giáo viên: Kết quả kiểm định không nên là công cụ gây áp lực, mà phải là "tấm gương phản chiếu" nhu cầu bồi dưỡng thực tế. Nhà trường cần sử dụng dữ liệu kiểm định để cá nhân hóa các chương trình đào tạo, biến áp lực đánh giá thành động lực tự thân để đội ngũ giáo viên không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn.
Như vậy, việc xây dựng hệ thống đảm bảo và kiểm định chất lượng thống nhất không chỉ là sự thay đổi về phương pháp đánh giá, mà là sự chuyển dịch về văn hóa quản trị giáo dục của TP.HCM. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên sẽ tạo ra cơ chế quản trị dựa trên bằng chứng, nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất và bền vững, hoàn toàn phù hợp với tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo định hướng của Nghị quyết 71-NQ/TW.
3.4. Phát triển đội ngũ giáo viên chất lượng cao mang tính quyết định
Trong tiến trình đổi mới, đội ngũ giáo viên không chỉ là người truyền đạt mà còn là "trung tâm" quyết định chất lượng giáo dục. Tại TP.HCM, việc phát triển đội ngũ này không đơn thuần là một nhiệm vụ chuyên môn, mà phải được xem là đột phá chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phổ thông theo Nghị quyết 71-NQ/TW.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, thành phố cần triển khai đồng bộ năm nhóm giải pháp:
Thứ nhất, chuẩn hóa đào tạo theo năng lực số và sư phạm hiện đại: Liên kết chặt chẽ với các cơ sở đào tạo sư phạm trọng điểm để "may đo" các chương trình bồi dưỡng. Tập trung vào việc chuyển đổi năng lực số và phương pháp dạy học tích cực làm nòng cốt cho đội ngũ.
Thứ hai, chuyển đổi chính sách nhân sự sang cơ chế đãi ngộ dựa trên hiệu suất: Xây dựng hệ thống lương thưởng cạnh tranh, có các đặc quyền nghề nghiệp cho giáo viên tại khu vực khó khăn hoặc dạy các môn đặc thù. Cần trao quyền tự chủ nhân sự cho các trường để thu hút nhân tài từ thị trường lao động giáo dục tự do.
Thứ ba, quản trị nguồn nhân lực chủ động: Hệ thống hóa việc dự báo cung – cầu giáo viên theo cơ cấu môn học của Chương trình GDPT 2018. Đây là chìa khóa để giải quyết triệt để tình trạng thừa – thiếu cục bộ, đảm bảo tính ổn định trong vận hành hệ thống.
Thứ tư, kiến tạo hệ sinh thái bồi dưỡng trực tuyến: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để tạo ra môi trường học tập suốt đời cho giáo viên. Việc sử dụng các nền tảng học liệu số không chỉ giúp cập nhật tri thức mà còn xóa nhòa khoảng cách chất lượng giữa các địa bàn trong thành phố.
Thứ năm, chuyển đổi mô hình đánh giá sang cơ chế 360 độ và trách nhiệm giải trình: Thay thế cách đánh giá hành chính truyền thống bằng cơ chế đánh giá dựa trên giá trị gia tăng của học sinh. Kết quả đánh giá phải là "dữ liệu đầu vào" để cá nhân hóa các lộ trình đào tạo lại, giúp giáo viên không ngừng nâng cao năng lực chuyên môn.
Như vậy, phát triển đội ngũ giáo viên chất lượng cao chính là trụ cột trung tâm của hệ thống. Việc thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp trên sẽ tạo ra cơ chế quản trị giáo dục bền vững, minh bạch, phù hợp với định hướng đổi mới toàn diện theo Nghị quyết 71-NQ/TW.
KẾT LUẬN
Giáo dục phổ thông được xác định không chỉ là lĩnh vực xã hội mà còn là hạ tầng chiến lược của lực lượng sản xuất hiện đại, giữ vai trò then chốt trong quá trình phát triển bền vững của TP.HCM. Trong bối cảnh thành phố chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, việc xây dựng một hệ thống giáo dục đột phá trở thành điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hệ thống giáo dục vẫn tồn tại nhiều hạn chế như quá tải do gia tăng dân số, mất cân đối nguồn lực, chênh lệch chất lượng giữa các khu vực và những bất cập trong cơ chế quản lý truyền thống.
Trước yêu cầu đó, việc vận dụng Nghị quyết 71-NQ/TW được xem là bước ngoặt quan trọng, với bốn định hướng cốt lõi: đổi mới phân bổ nguồn lực dựa trên dữ liệu, đẩy mạnh xã hội hóa, xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng theo kết quả đầu ra và phát triển đội ngũ giáo viên chất lượng cao. Những giải pháp này góp phần chuyển đổi từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị giáo dục hiện đại, dựa trên bằng chứng và trách nhiệm giải trình. Qua đó, TP.HCM không chỉ cải thiện chất lượng giáo dục mà còn hướng tới tái cấu trúc nền tảng kinh tế – xã hội, xây dựng nguồn nhân lực tri thức, sáng tạo và hội nhập, từng bước chuyển từ giáo dục “đáp ứng nhu cầu” sang “kiến tạo tương lai”.
ThS Trần Quyết Thắng
Học viện Chính trị Khu vực II
___________________________________________
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Lê Thị Chiên, "Quan điểm của C. Mác về lực lượng sản xuất và vấn đề bổ sung, phát triển quan điểm này trong giai đoạn hiện nay", Tạp chí Cộng sản, 2021.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2006, tr. 178.
- Báo Nhân Dân điện tử (2024), Luận điểm của Mác “khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp” và kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
- Bộ Chính trị, Nghị quyết số 31-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội, 2022.
- Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, 2025.
- Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam (2025), Năm học mới, Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 2,52 triệu học sinh, vẫn thiếu GV ở 6 môn.
- Thông tấn xã Việt Nam (2024), Thành phố Hồ Chí Minh nỗ lực đáp ứng năm học mới *Bài 1: Gỡ khó xây trường.
- Báo Đầu tư (2026), TP.HCM: Kêu gọi đầu tư hình thức PPP xây dựng trường học.
- Lê Ngọc Hùng, "Cải cách hành chính công: từ mô hình truyền thống đến mô hình hậu quản lý công mới", Tạp chí Lý luận chính trị, (535), 2022, tr. 1-8.
- Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP, TP.HCM, 2023
- Báo điện tử Đầu tư (2023), Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP.
- Quốc hội (2023), Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.
- Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh, "TP.HCM dẫn đầu cả nước về tốc độ và quy mô triển khai giáo dục số", 2025, https://plo.vn.
- Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học cấp tiểu học, TP.HCM, 2023, tr. 16.
- Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Báo cáo tổng kết công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2024-2025, TP.HCM, 2024.
- UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định ban hành Kế hoạch huy động trẻ ra lớp và tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2024-2025, TP.HCM, 2024.
- Bộ Tài chính, Báo cáo phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước lĩnh vực giáo dục, đào tạo, Hà Nội, 2024.
- Trang tin điện tử Đảng bộ TPHCM, "Tỷ lệ học sinh THPT tại TPHCM đậu tốt nghiệp đạt 99,68%", 2024, https://hcmcpv.org.vn.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo cáo phân tích phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024, Hà Nội, 2024.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định công bố kết quả kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026, Hà Nội, 2026.
- UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định phê duyệt kết quả tuyển dụng viên chức từ nguồn sinh viên xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ năm 2023, TP.HCM, 2023.
- Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Kế hoạch huy động trẻ ra lớp và tuyển sinh đầu cấp năm học 2025-2026, TP.HCM, 2025.
- Báo Đầu tư, "Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP", 2023, https://baodautu.vn
- UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Chiến lược phát triển giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM, 2023.
- Tạp chí Giáo dục TP.HCM, "UBND TP bãi bỏ quyết định về tiêu chí công nhận trường thực hiện chương trình chất lượng cao “Trường tiên tiến, hội nhập quốc tế”", Tạp chí Giáo dục TP.HCM, 2025.
- UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định ban hành tiêu chuẩn thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế trên địa bàn Thành phố, TP.HCM, 2025.
- Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số ngành giáo dục và đào tạo đến năm 2030, TP.HCM, 2025.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, Hà Nội, 2020.
- Hội đồng Nhân dân TP.HCM, Báo cáo giám sát tiến độ thực hiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thành phố, TP.HCM, 2023.
- Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ban hành Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, Hà Nội, 2020.
- Nguyễn T. A. và Trần V. H., "Đánh giá thực trạng dạy thêm, học thêm tại các đô thị lớn ở Việt Nam", Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 19(1), 2023, tr. 40-48.
- UNICEF Việt Nam, Báo cáo tóm tắt: Sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và vị thành niên tại Việt Nam, Hà Nội, 2022.
- Báo Quân đội nhân dân, "Trả lại mùa hè cho học sinh - Bài 2: Có lệnh cấm mà vẫn tổ chức dạy thêm", Báo Quân đội nhân dân, 2023.
- Việt Dũng (2025), TPHCM: Giáo viên phổ thông ở một số đơn vị vẫn chưa đạt chuẩn trình độ đào tạo, tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam
- Lê Huyền (2025), 93% trường ở TPHCM học 2 buổi/ngày, học sinh được dạy gì ở trường?, VietNamnet, đường link truy cập: https://vietnamnet.vn/93-truong-o-tphcm-hoc-2-buoi-ngay-hoc-sinh-duoc-day-gi-o-truong-2399996.html
[1] Lê Thị Chiên, "Quan điểm của C. Mác về lực lượng sản xuất và vấn đề bổ sung, phát triển quan điểm này trong giai đoạn hiện nay", Tạp chí Cộng sản, 2021.
[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2006, tr. 178.
[3] Báo Nhân Dân điện tử (2024), Luận điểm của Mác “khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp” và kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
[4] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 31-NQ/TW về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội, 2022.
[5] Bộ Chính trị, Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Hà Nội, 2025.
[6] Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam (2025), Năm học mới, Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 2,52 triệu học sinh, vẫn thiếu GV ở 6 môn.
[7] Thông tấn xã Việt Nam (2024), Thành phố Hồ Chí Minh nỗ lực đáp ứng năm học mới *Bài 1: Gỡ khó xây trường.
[8] Báo Đầu tư (2026), TP.HCM: Kêu gọi đầu tư hình thức PPP xây dựng trường học.
[9] Lê Ngọc Hùng, "Cải cách hành chính công: từ mô hình truyền thống đến mô hình hậu quản lý công mới", Tạp chí Lý luận chính trị, (535), 2022, tr. 1-8.
[10] Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP, TP.HCM, 2023.
[11] Báo điện tử Đầu tư (2023), Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP.
[12] Quốc hội (2023), Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh.
[13] Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh, "TP.HCM dẫn đầu cả nước về tốc độ và quy mô triển khai giáo dục số", 2025, https://plo.vn.
[14] Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học cấp tiểu học, TP.HCM, 2023, tr. 16.
[15] Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Báo cáo tổng kết công tác tuyển sinh đầu cấp năm học 2024-2025, TP.HCM, 2024.
[16] UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định ban hành Kế hoạch huy động trẻ ra lớp và tuyển sinh vào các lớp đầu cấp năm học 2024-2025, TP.HCM, 2024.
[17] Bộ Tài chính, Báo cáo phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước lĩnh vực giáo dục, đào tạo, Hà Nội, 2024.
[18] Trang tin điện tử Đảng bộ TPHCM, "Tỷ lệ học sinh THPT tại TPHCM đậu tốt nghiệp đạt 99,68%", 2024, https://hcmcpv.org.vn.
[19] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo cáo phân tích phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024, Hà Nội, 2024.
[20] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quyết định công bố kết quả kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025-2026, Hà Nội, 2026.
[21] UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định phê duyệt kết quả tuyển dụng viên chức từ nguồn sinh viên xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ năm 2023, TP.HCM, 2023.
[22] Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Kế hoạch huy động trẻ ra lớp và tuyển sinh đầu cấp năm học 2025-2026, TP.HCM, 2025.
[23] Báo Đầu tư, "Danh mục 41 dự án TP.HCM kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP", 2023, https://baodautu.vn.
[24] UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Chiến lược phát triển giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh từ nay đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM, 2023.
[25] Tạp chí Giáo dục TP.HCM, "UBND TP bãi bỏ quyết định về tiêu chí công nhận trường thực hiện chương trình chất lượng cao “Trường tiên tiến, hội nhập quốc tế”", Tạp chí Giáo dục TP.HCM, 2025.
[26] UBND Thành phố Hồ Chí Minh, Quyết định ban hành tiêu chuẩn thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động trường tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế trên địa bàn Thành phố, TP.HCM, 2025.
[27] Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Đề án Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số ngành giáo dục và đào tạo đến năm 2030, TP.HCM, 2025.
[28] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học, Hà Nội, 2020.
[29] Hội đồng Nhân dân TP.HCM, Báo cáo giám sát tiến độ thực hiện xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia trên địa bàn thành phố, TP.HCM, 2023.
[30] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ban hành Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, Hà Nội, 2020.
[31] Nguyễn T. A. và Trần V. H., "Đánh giá thực trạng dạy thêm, học thêm tại các đô thị lớn ở Việt Nam", Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 19(1), 2023, tr. 40-48.
[32] UNICEF Việt Nam, Báo cáo tóm tắt: Sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội của trẻ em và vị thành niên tại Việt Nam, Hà Nội, 2022.
[33] Báo Quân đội nhân dân, "Trả lại mùa hè cho học sinh - Bài 2: Có lệnh cấm mà vẫn tổ chức dạy thêm", Báo Quân đội nhân dân, 2023.
[34] Việt Dũng (2025), TPHCM: Giáo viên phổ thông ở một số đơn vị vẫn chưa đạt chuẩn trình độ đào tạo, tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam
[35] Lê Huyền (2025), 93% trường ở TPHCM học 2 buổi/ngày, học sinh được dạy gì ở trường?, VietNamnet, đường link truy cập: https://vietnamnet.vn/93-truong-o-tphcm-hoc-2-buoi-ngay-hoc-sinh-duoc-day-gi-o-truong-2399996.html




