Tóm tắt: Công nghiệp văn hóa đang được đặt trước yêu cầu chuyển từ một lĩnh vực giàu tiềm năng thành một ngành kinh tế có đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng, đồng thời trở thành kênh quan trọng lan tỏa bản sắc, thương hiệu quốc gia và sức mạnh mềm Việt Nam. Việc xây dựng dự thảo Luật Công nghiệp văn hóa với 6 nhóm chính sách trọng tâm gồm: hệ sinh thái công nghiệp văn hóa; tài sản trí tuệ; nhân lực; hạ tầng; thị trường; tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư cho thấy tư duy hoạch định chính sách đang chuyển mạnh từ hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, bên cạnh hoàn thiện thể chế cần đặc biệt coi trọng truyền thông chính sách, bởi đây là cầu nối giữa chủ trương, pháp luật với doanh nghiệp, người sáng tạo và công chúng. Bài viết phân tích những vấn đề đặt ra từ 6 nhóm chính sách, đồng thời đề xuất một số định hướng nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa.
Từ khóa: công nghiệp văn hóa; chính sách văn hóa; truyền thông chính sách; tài sản trí tuệ; nhân lực sáng tạo; kinh tế sáng tạo; sức mạnh mềm.
1. Đặt vấn đề
Trong quá trình phát triển đất nước, văn hóa ngày càng được nhìn nhận không chỉ với tư cách nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và một thành tố quan trọng của sức mạnh quốc gia. Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, kinh tế sáng tạo, công nghệ số và các phương thức tiêu dùng văn hóa mới đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất, phân phối và thụ hưởng các sản phẩm văn hóa.
Trong bối cảnh đó, công nghiệp văn hóa nổi lên như một lĩnh vực có khả năng kết nối văn hóa với kinh tế, công nghệ, du lịch, thương mại, truyền thông và hội nhập quốc tế. Từ điện ảnh, âm nhạc, xuất bản, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, thiết kế, thời trang đến các sản phẩm số, trò chơi điện tử, nội dung sáng tạo trên nền tảng số..., giá trị kinh tế ngày càng được tạo ra từ tri thức, ý tưởng, bản quyền, thương hiệu và năng lực sáng tạo.
Định hướng này được tiếp tục cụ thể hóa trong Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo định hướng được công bố, đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp khoảng 7% GDP; đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành một trong những trụ cột của phát triển bền vững, đóng góp khoảng 9% GDP.
Để biến mục tiêu đó thành hiện thực, yêu cầu trước hết là xây dựng một thể chế đủ rõ, đủ đồng bộ và đủ sức khuyến khích sáng tạo. Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng dự thảo Luật Công nghiệp văn hóa, trong đó đề xuất 6 nhóm chính sách lớn, vì vậy có ý nghĩa không chỉ về mặt pháp lý mà còn thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển.
Điểm đáng chú ý là dự thảo không tiếp cận công nghiệp văn hóa như những hoạt động văn hóa riêng lẻ mà nhìn nhận theo chuỗi giá trị và hệ sinh thái. Đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc trưng của nền kinh tế sáng tạo, trong đó một sản phẩm có thể bắt đầu từ ý tưởng, đi qua sáng tạo, đầu tư, sản xuất, sở hữu trí tuệ, quảng bá, phân phối, tiêu dùng và cuối cùng tiếp tục được tái đầu tư để tạo ra những giá trị mới.
2. Từ nhận thức về văn hóa đến tư duy phát triển công nghiệp văn hóa
Một trong những điểm nghẽn của phát triển công nghiệp văn hóa trong thời gian qua nằm ở khoảng cách giữa tiềm năng văn hóa rất lớn và năng lực chuyển hóa tiềm năng đó thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế và sức cạnh tranh quốc tế.
Việt Nam sở hữu hệ thống di sản phong phú, bản sắc văn hóa đa dạng, lực lượng sáng tạo trẻ đông đảo, thị trường gần 100 triệu dân và một cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài rộng lớn. Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành thị trường và chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.
Tuy nhiên, lợi thế văn hóa tự thân chưa tạo ra ngành công nghiệp văn hóa. Di sản muốn trở thành sản phẩm phải được nghiên cứu, số hóa, thiết kế, kể chuyện và thương mại hóa phù hợp. Một tác phẩm nghệ thuật muốn bước ra thị trường cần có bản quyền, công nghệ, đầu tư, truyền thông và hệ thống phân phối. Một ý tưởng sáng tạo muốn trở thành doanh nghiệp phải tiếp cận được vốn, nhân lực, hạ tầng và thị trường.
Nói cách khác, vấn đề không chỉ là "có gì để khai thác" mà quan trọng hơn là "khai thác như thế nào để tạo giá trị bền vững".
Đây cũng là lý do dự thảo Luật Công nghiệp văn hóa xác định việc hoàn thiện thể chế theo hướng không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, không quy định lại những vấn đề đã được luật chuyên ngành điều chỉnh mà tập trung xử lý những "điểm mờ", "khoảng trống" và một số điểm nghẽn đã tương đối rõ.
Từ góc độ chính sách, đây là sự thay đổi đáng chú ý. Nhà nước không làm thay thị trường, không thay thế chủ thể sáng tạo mà tập trung tạo lập môi trường để các chủ thể có thể sáng tạo, đầu tư, kinh doanh và cạnh tranh.
3. Sáu nhóm chính sách và yêu cầu kiến tạo một hệ sinh thái hoàn chỉnh
3.1. Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa: từ những mảnh ghép riêng lẻ đến chuỗi giá trị
Nhóm chính sách đầu tiên tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, thể chế hóa mục tiêu hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa và nghệ thuật sáng tạo được đặt ra trong Nghị quyết 80-NQ/TW.
Ý nghĩa của chính sách này nằm ở việc xác định công nghiệp văn hóa không thể phát triển nếu chỉ dựa vào một vài doanh nghiệp lớn hay một số dự án riêng lẻ. Cần có sự tham gia đồng thời của Nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, cơ sở đào tạo, tổ chức tài chính, truyền thông, nền tảng công nghệ và người tiêu dùng.
Một hệ sinh thái hiệu quả phải tạo được vòng tuần hoàn: ý tưởng được hình thành - được bảo vệ - được đầu tư - được sản xuất - được quảng bá - được phân phối - được tiêu dùng - được đánh giá - tiếp tục được tái đầu tư.
Ở đây, truyền thông chính sách có vai trò đặc biệt quan trọng. Nếu chính sách chỉ được công bố dưới dạng văn bản pháp lý khô cứng, những chủ thể trực tiếp hưởng lợi rất khó nhận biết cơ hội. Ngược lại, nếu chính sách được truyền thông bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với tình huống cụ thể và những mô hình thực tiễn, khả năng tiếp cận và thụ hưởng chính sách sẽ cao hơn.
3.2. Tài sản trí tuệ: bảo vệ giá trị cốt lõi của kinh tế sáng tạo
Nếu vốn của nền kinh tế truyền thống được thể hiện bằng đất đai, máy móc, nhà xưởng hay tài sản hữu hình thì trong công nghiệp văn hóa, tài sản trí tuệ chính là một trong những nguồn vốn quan trọng nhất.
Một bài hát, bộ phim, thiết kế thời trang, nhân vật hoạt hình, kịch bản, trò chơi điện tử hay một thương hiệu văn hóa đều có thể tạo ra giá trị lớn nếu được bảo vệ và khai thác đúng cách.
Tuy nhiên, chính đặc điểm phi vật thể của tài sản trí tuệ cũng khiến việc định giá, quản lý, truy xuất và thương mại hóa trở nên phức tạp. Dự thảo Luật vì vậy đặt trọng tâm vào việc tháo gỡ tình trạng thiếu công cụ quản lý và truy xuất vòng đời tài sản trên môi trường số, thiếu hồ sơ chuẩn hóa phục vụ thương mại hóa, khó tiếp cận tín dụng bằng tài sản trí tuệ và hạn chế về năng lực định giá.
Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với sự hình thành thị trường vốn dành cho kinh tế sáng tạo.
Khi một doanh nghiệp có thể chứng minh giá trị tài sản trí tuệ của mình, tài sản đó không chỉ để đăng ký quyền mà còn có thể trở thành cơ sở huy động vốn, chuyển nhượng, góp vốn, cấp phép hoặc mở rộng thị trường.
Do đó, truyền thông chính sách trong lĩnh vực này cần chuyển từ cách phổ biến quy định sang hướng "giải thích khả năng tạo giá trị". Người sáng tạo cần hiểu mình có quyền gì; doanh nghiệp cần biết tài sản trí tuệ có thể được khai thác ra sao; tổ chức tín dụng cần hiểu cơ chế định giá và quản trị rủi ro; công chúng cần nhận thức rõ hơn về trách nhiệm tôn trọng bản quyền.
3.3. Nhân lực: trung tâm của năng lực cạnh tranh
Không có con người sáng tạo thì không thể có công nghiệp văn hóa.
Điểm khác biệt căn bản của công nghiệp văn hóa so với nhiều ngành kinh tế khác là sản phẩm bắt đầu từ trí tưởng tượng, ý tưởng và năng lực sáng tạo của con người. Máy móc có thể hỗ trợ sản xuất, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ sáng tác, nền tảng số có thể mở rộng thị trường, nhưng yếu tố quyết định vẫn là con người.
Dự thảo Luật đề xuất xây dựng Khung năng lực nhân lực công nghiệp văn hóa phù hợp với Khung trình độ quốc gia Việt Nam và các khung tham chiếu quốc tế. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý nhằm chuẩn hóa hoạt động đào tạo, đánh giá và phát triển nhân lực.
Trong tương lai, nhân lực công nghiệp văn hóa không chỉ cần năng khiếu nghệ thuật mà còn phải có kiến thức về công nghệ, thị trường, quản trị, marketing, sở hữu trí tuệ và ngoại ngữ.
Một nhà thiết kế có thể đồng thời phải hiểu thương mại điện tử; một nhà làm phim phải hiểu nền tảng phân phối số; nghệ sĩ cần biết xây dựng thương hiệu cá nhân; doanh nghiệp sáng tạo phải hiểu dữ liệu người dùng và thị trường quốc tế.
Do đó, chính sách nhân lực cần khuyến khích mô hình đào tạo liên ngành, tăng cường liên kết giữa nhà trường - doanh nghiệp - tổ chức sáng tạo và mở rộng không gian để tài năng trẻ thử nghiệm.
3.4. Hạ tầng: không chỉ là nhà hát, bảo tàng mà còn là hạ tầng số
Một bước tiến đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận rộng về hạ tầng công nghiệp văn hóa.
Theo đề xuất, hạ tầng bao gồm công trình hạ tầng công nghiệp văn hóa; tổ hợp sáng tạo, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa; và hạ tầng văn hóa số.
Điều này phản ánh sự thay đổi căn bản của phương thức sản xuất và tiêu dùng văn hóa.
Không gian văn hóa hiện nay không chỉ nằm trong nhà hát, bảo tàng, thư viện hay trung tâm văn hóa. Một nền tảng số, kho dữ liệu văn hóa, không gian sáng tạo, studio, phòng thu, trung tâm thiết kế hay cộng đồng sáng tạo trực tuyến cũng có thể trở thành hạ tầng của công nghiệp văn hóa.
Đặc biệt, việc xác định hạ tầng dữ liệu là cấu phần cốt lõi của hạ tầng văn hóa số có ý nghĩa lâu dài. Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia, cơ sở dữ liệu văn hóa và các nền tảng phục vụ tạo lập, quản trị, lưu trữ, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu sẽ tạo nền tảng cho quá trình số hóa tài nguyên văn hóa.
Đây cũng là lĩnh vực mà truyền thông chính sách cần đồng hành mạnh mẽ, bởi số hóa di sản nếu không đi cùng nâng cao nhận thức cộng đồng, bảo vệ quyền riêng tư, bản quyền và an toàn dữ liệu sẽ khó tạo ra giá trị bền vững.
3.5. Thị trường: thước đo cuối cùng của sức sống chính sách
Một sản phẩm văn hóa chỉ thực sự trở thành sản phẩm công nghiệp khi có khả năng tiếp cận thị trường.
Dự thảo Luật xác định thị trường là yếu tố then chốt và đề xuất các giải pháp từ chuẩn hóa sản phẩm mũi nhọn, nâng cao năng lực doanh nghiệp, phát triển thương hiệu công nghiệp văn hóa quốc gia đến thúc đẩy tiêu dùng văn hóa qua công cụ số, xúc tiến thương mại và xuất khẩu văn hóa. Đây là hướng tiếp cận cần thiết.
Việt Nam không thiếu sản phẩm văn hóa nhưng còn thiếu những sản phẩm có khả năng tạo thương hiệu quốc tế và hình thành chuỗi giá trị lớn. Nhiều sản phẩm mới dừng ở quy mô địa phương, thiếu chiến lược thương hiệu, thiếu năng lực phân phối và thiếu khả năng tiếp cận thị trường nước ngoài.
Muốn thay đổi, cần hình thành một số sản phẩm, thương hiệu và ngành công nghiệp văn hóa có khả năng dẫn dắt.
Điều quan trọng là không nên đồng nhất thương mại hóa văn hóa với chạy theo lợi nhuận bằng mọi giá. Giá trị kinh tế phải được đặt trong quan hệ hài hòa với giá trị văn hóa, bản sắc, tính nhân văn và trách nhiệm xã hội.
3.6. Tài chính và ưu đãi đầu tư: tạo "vốn mồi" cho sáng tạo
Một trong những khó khăn lớn nhất của các ngành công nghiệp văn hóa là đặc điểm rủi ro cao, tài sản chủ yếu vô hình và khả năng dự báo doanh thu không dễ dàng như nhiều ngành sản xuất truyền thống.
Vì vậy, nếu chỉ sử dụng các tiêu chí tín dụng thông thường, không ít doanh nghiệp sáng tạo, nghệ sĩ và dự án văn hóa khó tiếp cận nguồn vốn.
Dự thảo Luật đề xuất đa dạng hóa nguồn tài chính, cơ chế đồng đầu tư, ưu đãi cho hạ tầng và cụm công nghiệp sáng tạo, hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sáng tạo, ưu đãi đối với sản phẩm trọng điểm và tài sản trí tuệ cốt lõi, đồng thời thu hút nhà đầu tư chiến lược nước ngoài.
Nếu được thiết kế hợp lý, đây có thể là "đòn bẩy" quan trọng để hình thành các doanh nghiệp công nghiệp văn hóa có quy mô.
Tuy nhiên, chính sách ưu đãi cần đi cùng tiêu chí minh bạch, đánh giá hiệu quả và cơ chế giám sát. Hỗ trợ Nhà nước nên tập trung vào những lĩnh vực có tác động lan tỏa, khả năng tạo thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và quảng bá hình ảnh quốc gia.
4. Truyền thông chính sách - mắt xích để chính sách đến được với người thụ hưởng
Một chính sách tốt nhưng không được hiểu đúng sẽ khó đạt hiệu quả như kỳ vọng. Đối với công nghiệp văn hóa, yêu cầu này càng rõ bởi đối tượng chịu tác động rất đa dạng: doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, cơ sở đào tạo, nhà đầu tư, địa phương và hàng triệu người tiêu dùng.
Do đó, truyền thông chính sách cần được coi là một bộ phận của quá trình xây dựng và thực thi chính sách, chứ không phải công việc chỉ diễn ra sau khi chính sách đã ban hành.
Trước hết, cần truyền thông rõ vì sao phải xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa. Công chúng cần hiểu đây không phải là việc tạo thêm một lớp quản lý mới đối với hoạt động văn hóa mà nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo môi trường thuận lợi hơn cho sáng tạo, đầu tư và kinh doanh.
Thứ hai, cần truyền thông rõ ai được hưởng lợi và hưởng lợi như thế nào. Với mỗi nhóm chính sách, nên xây dựng các bộ thông tin dễ tiếp cận dành cho từng nhóm đối tượng.
Ví dụ, với nghệ sĩ và nhà sáng tạo, trọng tâm là quyền sở hữu trí tuệ, cơ hội tiếp cận vốn, đào tạo và thị trường. Với doanh nghiệp, trọng tâm là ưu đãi đầu tư, hạ tầng, thương mại hóa và xuất khẩu. Với địa phương, trọng tâm là xây dựng không gian sáng tạo, số hóa dữ liệu và phát triển sản phẩm đặc trưng. Với người dân, trọng tâm là quyền tiếp cận và thụ hưởng các sản phẩm, dịch vụ văn hóa.
Thứ ba, cần chuyển mạnh từ truyền thông một chiều sang đối thoại chính sách.
Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Luật là cơ hội để các chủ thể trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa tham gia ngay từ giai đoạn chính sách còn đang hoàn thiện.
Đối thoại cần được tổ chức theo chuyên đề, theo nhóm đối tượng và theo những vấn đề cụ thể. Các ý kiến đóng góp cần được tổng hợp, phân loại, phản hồi và giải trình ở mức phù hợp. Khi người dân, doanh nghiệp và giới sáng tạo thấy ý kiến của mình được lắng nghe, niềm tin đối với quá trình xây dựng chính sách sẽ được củng cố.
5. Truyền thông phải góp phần hình thành "thị trường chính sách"
Khái niệm "thị trường" trong công nghiệp văn hóa thường được hiểu là nơi sản phẩm được mua bán và tiêu dùng. Nhưng nhìn rộng hơn, chính sách cũng cần một "thị trường tiếp nhận" – nơi thông tin chính sách được truyền tải, giải thích, phản hồi và chuyển hóa thành hành động. Ở góc độ này, truyền thông chính sách phải làm được ba việc.
Một là giải thích chính sách. Những quy định pháp luật cần được chuyển thành ngôn ngữ mà doanh nghiệp và người dân có thể hiểu, không phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng đọc và diễn giải văn bản pháp lý.
Hai là kết nối chính sách với thực tiễn. Một chính sách về tài sản trí tuệ sẽ thuyết phục hơn nếu được minh họa bằng câu chuyện một nhà sáng tạo đã bảo vệ và thương mại hóa thành công tác phẩm của mình. Một chính sách về hạ tầng sẽ dễ hình dung hơn nếu được gắn với mô hình không gian sáng tạo cụ thể.
Ba là giám sát chính sách. Truyền thông không chỉ có nhiệm vụ tuyên truyền những mặt tích cực mà còn cần phản ánh những khó khăn, bất cập trong thực thi để cơ quan quản lý có căn cứ điều chỉnh.
Đây chính là vai trò đặc biệt của báo chí và truyền thông chuyên ngành trong tiến trình phát triển công nghiệp văn hóa.
6. Đưa văn hóa Việt Nam từ "tiềm năng" thành năng lực cạnh tranh
Một mục tiêu quan trọng được đặt ra là tăng cường xuất khẩu văn hóa, thu hút đầu tư chiến lược và lan tỏa bản sắc, thương hiệu quốc gia, sức mạnh mềm Việt Nam.
Muốn làm được điều đó, Việt Nam cần chuyển từ tư duy "giới thiệu văn hóa" sang tư duy "xây dựng sản phẩm văn hóa có khả năng cạnh tranh". Đây là một chuyển đổi rất lớn.
Một lễ hội có thể thu hút khách du lịch, nhưng nếu được tổ chức chuyên nghiệp, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm phụ trợ và kết nối với du lịch, thiết kế, thời trang, ẩm thực, truyền thông thì giá trị kinh tế sẽ tăng lên nhiều lần.
Một di sản có thể được bảo tồn, nhưng nếu được số hóa, xây dựng nội dung, phát triển trải nghiệm và đưa lên các nền tảng toàn cầu thì có thể tạo ra thị trường mới.
Một câu chuyện dân gian có thể trở thành sách, phim, hoạt hình, trò chơi, sản phẩm lưu niệm và chương trình giáo dục.
Đó chính là logic của kinh tế sáng tạo: một giá trị văn hóa có thể được tái tạo dưới nhiều hình thức và tạo ra nhiều tầng giá trị khác nhau.
7. Một số kiến nghị nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách
Để hỗ trợ quá trình triển khai chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, có thể xem xét một số định hướng sau:
Thứ nhất, xây dựng chiến lược truyền thông chính sách dài hạn về công nghiệp văn hóa. Truyền thông cần được triển khai xuyên suốt từ xây dựng, lấy ý kiến, ban hành đến tổ chức thực hiện và đánh giá chính sách.
Thứ hai, xây dựng cơ sở dữ liệu truyền thông chính sách tập trung. Các văn bản, hướng dẫn, câu hỏi thường gặp, mô hình thực tiễn, số liệu thị trường và thông tin về chương trình hỗ trợ cần được số hóa, cập nhật thường xuyên và thiết kế thân thiện với người dùng.
Thứ ba, tăng cường truyền thông theo nhóm đối tượng. Không nên sử dụng một thông điệp duy nhất cho nghệ sĩ, doanh nghiệp, nhà đầu tư, địa phương và người tiêu dùng. Mỗi nhóm cần một cách tiếp cận phù hợp.
Thứ tư, coi doanh nghiệp và người sáng tạo là chủ thể truyền thông. Những câu chuyện thành công, mô hình đổi mới, sản phẩm có khả năng cạnh tranh cần được lan tỏa để tạo hiệu ứng thị trường và khuyến khích các chủ thể khác tham gia.
Thứ năm, phát huy vai trò của báo chí chuyên ngành. Báo chí không chỉ đưa tin về chính sách mà cần thực hiện chức năng phân tích, phản biện, giải thích và kết nối giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp, nghệ sĩ và công chúng.
Thứ sáu, tăng cường truyền thông quốc tế. Nếu mục tiêu cuối cùng là đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thế giới thì hoạt động truyền thông cũng phải hướng tới công chúng quốc tế, sử dụng đa ngôn ngữ, đa nền tảng và phù hợp với đặc điểm văn hóa từng thị trường.
8. Kết luận
Việc xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa trong bối cảnh mới cho thấy tư duy chính sách về văn hóa đang có bước chuyển quan trọng: từ coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực cần bảo tồn và hỗ trợ sang nhìn nhận văn hóa đồng thời là nguồn lực, một ngành kinh tế sáng tạo và một thành tố của sức mạnh mềm quốc gia.
Sáu nhóm chính sách được đề xuất từ hệ sinh thái, tài sản trí tuệ, nhân lực, hạ tầng, thị trường đến tài chính và ưu đãi đầu tư nếu được thể chế hóa hợp lý sẽ góp phần hình thành những điều kiện nền tảng để công nghiệp văn hóa phát triển theo chuỗi giá trị và có khả năng cạnh tranh cao hơn.
Tuy nhiên, luật pháp chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở năng lực tổ chức thực hiện, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng huy động nguồn lực xã hội, sức sáng tạo của doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo, cũng như sức mua của thị trường.
Trong toàn bộ quá trình đó, truyền thông chính sách giữ vai trò như một "mạch dẫn". Chính sách phải được truyền đạt để người dân hiểu, được giải thích để doanh nghiệp biết cách tiếp cận, được phản hồi để cơ quan quản lý hoàn thiện và được lan tỏa để hình thành niềm tin xã hội.
Phát triển công nghiệp văn hóa, vì vậy, không chỉ là câu chuyện xây dựng một đạo luật mới. Sâu xa hơn, đó là quá trình kiến tạo một hệ sinh thái trong đó văn hóa tạo cảm hứng cho sáng tạo, sáng tạo tạo ra sản phẩm, sản phẩm tạo ra thị trường, thị trường tạo ra giá trị kinh tế và giá trị kinh tế tiếp tục nuôi dưỡng văn hóa.
Nếu xây dựng được vòng tuần hoàn đó, lợi thế văn hóa của Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở những giá trị giàu tiềm năng mà có thể chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh, thương hiệu quốc gia và sức mạnh mềm trong tiến trình hội nhập quốc tế.
NCS Hoàng Minh Tiến
Tài liệu tham khảo:
- Bộ Chính trị (2026), Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
- Chính phủ (2026), Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/02/2026 về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW.
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2026), Dự thảo Luật Công nghiệp văn hóa.
- Báo Điện tử Chính phủ (2026), Đề xuất 6 nhóm chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, ngày 10/8/2026.
- Bộ Khoa học và Công nghệ (2026), Nghị quyết 80-NQ/TW: Đưa công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GDP.
