Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBNDTP. Hồ Chí Minh; PGS.TS. Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; PGS.TS. Hoàng Công Gia Khánh, Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đồng chủ trì Hội thảo. Tham dự Hội thảo có các đại biểu Quốc hội Khóa XVI, các chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên các Trường Đại học, lãnh đạo các Sở, ban, ngành của TP. Hồ Chí Minh. PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, Viện trưởng Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý, Trưởng Khoa Kinh doanh & Luật Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn tham dự Hội thảo.
Đoàn Chủ tịch Hội thảo
Phát biểu chào mừng Hội thảo, Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa có chủ trương đồng ý, tạo điều kiện cho TPHCM tổng kết toàn diện Nghị quyết số 31-NQ/TW ngày 30/12/2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển TP. Hồ Chí Minh đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời cho phép TP. Hồ Chí Minh xây dựng dự thảo nghị quyết mới về xây dựng và phát triển thành phố trong kỷ nguyên mới. Hội thảo là cơ sở để TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu, đề xuất và lập các nội dung hồ sơ, thủ tục nhằm tiếp tục đề xuất, đề nghị với Trung ương, Bộ Chính trị xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, hướng đến một hành lang pháp lý mang tính lâu dài, bền vững, được luật hóa ở cấp độ cao nhất, đủ sức giải phóng toàn bộ các nguồn lực phát triển, tạo không gian phát triển mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới.
Tại Hội thảo, hầu hết ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà hoạt động hoạt động thực tiễn đồng tình cao với chủ trương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt và mong muốn Luật này sớm được Quốc hội ban hành. Nhiều ý kiến tâm huyết, chất lượng, có giá trị khoa học và thực tiễn cao đóng góp cho Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, từ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc của Luật đến các chế định cụ thể cần quy định trong Luật Đô thị đặc biệt. Theo đó cần trao quyền tự chủ thực chất cho TP. Hồ Chí Minh trong quản trị, từ tổ chức bộ máy đến quyết định các vấn đề về quy hoạch, đầu tư và tài chính, nhằm thúc đẩy tăng trưởng hai con số, bảo đảm sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.
PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, Viện trưởng Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý, Trưởng Khoa Kinh doanh & Luật Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu tham luận tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, Viện trưởng Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý, Trưởng Khoa Kinh doanh & Luật Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn tán thành với nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng Luật đô thị đặc biệt là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay, khi TP. Hồ Chí Minh chưa phát huy hết tiềm năng, mà một trong những lý do là có những điểm nghẽn về thể chế. Mặc dù đã được tháo gỡ bằng các nghị quyết của Quốc hội và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhưng nhìn chung chỉ là những giải pháp cấp bách, mang tính chất thí điểm. TP.Hồ Chí Minh với không gian phát triển mới sau khi sáp nhập trở thành siêu đô thị, cần một thể chế đặc thù, vượt trội, có sự bứt phá để phát triển ở tầm cao mới.
Để bảo đảm Luật Đô thị đặc biệt sớm được ban hành, PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn đề nghị : 1) Xác định cụ thể hơn quan điểm và nguyên tắc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt; 2) Về quy trình, việc ban hành Luật cần thực hiện theo thủ tục rút gọn theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025; 3) Cần phân loại các nhóm chính sách để đưa vào Dự thảo Luật, nhất là nhóm chính sách về phân cấp, phân quyền, về cơ chế tài chính, về đổi mới sáng tạo…; 4) Thực hiện phân tích tác động của các chính sách một cách đầy đủ, toàn diện, khách quan trong quá trình xây dựng Bản Thuyết minh quy phạm hóa chính sách; 5) Chú ý đến tính đồng bộ của Luật Đô thị đặc biệt với các luật liên quan để tránh mâu thuẫn, chồng chéo.
PGS.TS. Nguyễn Tất Viễn, Viện trưởng Viện Chính sách, Pháp luật và Quản lý, Trưởng Khoa Kinh doanh & Luật Trường Đại học Quốc tế Sài Gòn bên lề Hội thảo
Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, TP.HCM từ lâu đã không còn là một đô thị theo nghĩa thông thường. Với quy mô kinh tế chiếm tỉ trọng lớn trong GDP cả nước, thành phố trên thực tế đã vận hành như một "siêu đô thị", một cực tăng trưởng có sức lan tỏa không chỉ đối với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam mà còn đối với toàn bộ nền kinh tế quốc gia.
Thế nhưng, chính ở điểm này lại nảy sinh một nghịch lý, khi càng phát triển, thành phố càng vấp phải những giới hạn của chính khuôn khổ thể chế hiện hành. Vấn đề của TP.HCM không phải là thiếu tiềm năng, cũng không thiếu động lực phát triển. Điều còn thiếu, và ngày càng trở nên cấp thiết chính là "một khuôn khổ thể chế tương thích với vai trò và tầm vóc của mình".
Phát biểu tại hội thảo, PGS TS Trần Cao Vinh, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết đây là hoạt động cụ thể hóa chương trình hợp tác giữa nhà trường và UBND thành phố giai đoạn 2026–2030.
Ông nhấn mạnh, việc huy động đội ngũ trí thức, chuyên gia tham gia xây dựng chính sách là yếu tố then chốt để đảm bảo dự thảo luật có tính khoa học, thực tiễn và tầm nhìn dài hạn. Những ý kiến đóng góp tại hội thảo không chỉ giúp hoàn thiện dự thảo mà còn mở ra những hướng tiếp cận mới trong quản trị đô thị.
Các chuyên gia cũng đề xuất cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là các mô hình đô thị đặc biệt thành công trên thế giới, để vận dụng phù hợp với điều kiện của Việt Nam.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ cần vượt qua những khó khăn trước mắt mà còn phải vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vị thế là trung tâm kinh tế, tài chính hàng đầu khu vực Đông Nam Á.
Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng, giúp thành phố lấy lại đà tăng trưởng hai con số, đồng thời tạo dựng nền tảng phát triển bền vững trong dài hạn. Đây không chỉ là một văn bản pháp lý mà còn là “bản hiến chương” cho tương lai phát triển của đô thị mang tên Bác.
Kết thúc hội thảo, lãnh đạo thành phố bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được những ý kiến phản biện sâu sắc, những đề xuất sáng tạo từ các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Mục tiêu là xây dựng một đạo luật không chỉ khả thi, hiệu quả mà còn mang tính tiên phong, dẫn dắt sự phát triển. Các ý kiến tham vấn từ hội thảo sẽ là cơ sở để TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu, đề xuất xây dựng dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong Kỷ nguyên phát triển mới./.
