Hoàn thiện hành lang pháp lý, khơi thông nguồn lực đầu tư
Hội nghị cấp cao APEC 2027 được Việt Nam đăng cai tổ chức tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, là sự kiện đối ngoại đa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là dịp để Việt Nam khẳng định vai trò, vị thế và trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác khu vực, mà còn mở ra cơ hội nâng tầm hình ảnh quốc gia, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch quốc tế.
Để đáp ứng yêu cầu tổ chức sự kiện có quy mô và tầm vóc quốc tế, Phú Quốc đang triển khai đồng thời hệ thống 21 dự án hạ tầng trọng điểm, bao gồm 11 dự án đầu tư công và 10 dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh. Khối lượng công việc lớn, thời gian thực hiện gấp, trong khi nhiều dự án có tính chất phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành và nhà đầu tư.
Thực tiễn triển khai cho thấy, những quy định và quy trình thông thường đôi khi chưa đáp ứng được yêu cầu đặc biệt về tiến độ, nhất là đối với các công trình có quy mô lớn, phạm vi tác động rộng và nhiều hạng mục phụ thuộc lẫn nhau. Các vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, thủ tục đầu tư, đất đai, nguồn vật liệu xây dựng, cơ chế thanh toán và nghiệm thu có thể tạo ra những điểm nghẽn dây chuyền, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.
Trước yêu cầu đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 41/2026/QH16 ngày 24/8/2026 về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Tiếp đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1679/QĐ-TTg ngày 28/8/2026, tạo thêm cơ sở để tổ chức triển khai các nhiệm vụ liên quan.
Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế, giúp địa phương có thêm công cụ pháp lý để xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Trung Hồ, các cơ chế mới đã góp phần giải quyết nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, thủ tục đầu tư, đất đai, PPP, quỹ đất thanh toán, nghiệm thu và quản lý vật liệu xây dựng.
Đáng chú ý, cơ chế áp dụng lệnh xây dựng công trình khẩn cấp đối với những dự án thuộc diện điều chỉnh đã góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị thủ tục đầu tư, điều chỉnh tổng mức đầu tư và kế hoạch vốn. Đây là giải pháp có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh các công trình phải được triển khai đồng thời, bảo đảm tiến độ chung của toàn bộ hệ thống hạ tầng.
Một trong những vấn đề được quan tâm là nguồn vật liệu san lấp. Với đặc thù địa hình đảo, nhiều công trình ven biển và lấn biển tại Phú Quốc có nhu cầu rất lớn về vật liệu xây dựng. Cơ chế đặc thù về thu hồi, tận thu khoáng sản làm vật liệu san lấp đã góp phần tháo gỡ áp lực nguồn cung, tạo điều kiện duy trì hoạt động thi công liên tục.
Cùng với đó, việc chuyển dự án nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực An Thới sang hình thức đầu tư công theo Quyết định số 4309/QĐ-UBND ngày 16/9/2026 của UBND tỉnh An Giang cho thấy sự chủ động, linh hoạt trong lựa chọn phương thức đầu tư. Khi phương án đầu tư trước đó không còn bảo đảm tính khả thi do hiệu quả kinh doanh thấp, việc điều chỉnh hình thức triển khai giúp địa phương chủ động hơn trong bảo đảm tiến độ đối với một công trình môi trường thiết yếu.
Tổ hợp APEC nổi bật bên bờ biển Phú Quốc. Ảnh: Chủ đầu tư
Tăng tốc thi công gắn với kỷ luật và hiệu quả quản lý
Từ hành lang pháp lý được hoàn thiện, An Giang đang tập trung cụ thể hóa các cơ chế đặc thù bằng những giải pháp điều hành quyết liệt. Phương châm “6 rõ” được triển khai nhằm xác định cụ thể người phụ trách, nhiệm vụ, trách nhiệm, thẩm quyền, thời gian và kết quả thực hiện. Đồng thời, cơ chế “luồng xanh” được kích hoạt đối với các hồ sơ, thủ tục liên quan đến APEC 2027, tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình thẩm định, phê duyệt và xử lý công việc.
Đây là cách tiếp cận quản lý đáng chú ý: Thay vì chỉ tập trung tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ, địa phương hướng tới tổ chức lại quy trình điều hành theo hướng liên thông, xác định rõ trách nhiệm và kiểm soát tiến độ theo từng đầu việc. Qua đó, hạn chế tình trạng chờ đợi, đùn đẩy trách nhiệm hoặc để những vướng mắc nhỏ kéo dài, ảnh hưởng đến toàn bộ dự án.
Theo Sở Tài chính An Giang, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 dành cho các dự án thuộc nhóm đầu tư công phục vụ APEC là hơn 13.476 tỷ đồng. Đến ngày 26/10/2026, địa phương đã giải ngân hơn 9.587 tỷ đồng, đạt 71,14% kế hoạch.
Một số công trình, hạng mục đã đạt khối lượng thi công đáng kể. Dự án ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực Dương Đông đạt 87,18%; nhà ga VIP thuộc Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đạt 99,8%; đường cất hạ cánh số 2 đã hoàn thành 100%. Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt 77,7%; Trung tâm giám sát điều hành thông minh đặc khu Phú Quốc đạt 80%; đường tỉnh ĐT.975 đạt hơn 61%.
Những kết quả này cho thấy tác động bước đầu của việc tháo gỡ thể chế, kết hợp với sự quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành. Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại vẫn rất lớn, tiến độ giữa các dự án chưa đồng đều và nhiều hạng mục còn phụ thuộc vào giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, hạ tầng kỹ thuật cũng như năng lực tổ chức thi công.
Trước thực tế đó, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng kế hoạch thi công khoa học, áp dụng phương án “3 ca, 4 kíp”, tăng cường nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức nhiều mũi thi công độc lập và triển khai theo hình thức cuốn chiếu.
Đáng chú ý, yêu cầu quản lý không chỉ dừng ở việc hoàn thành khối lượng xây dựng. Các công trình phải dành đủ thời gian cho kiểm định, nghiệm thu, tích hợp hệ thống và vận hành thử trước khi chính thức đưa vào khai thác. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với những công trình có tính chất liên kết cao như sân bay, trung tâm hội nghị, hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật đô thị.
Tốc độ thi công vì vậy cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng, an toàn và hiệu quả đầu tư. Một công trình hoàn thành đúng hạn nhưng không bảo đảm tiêu chuẩn vận hành hoặc phát sinh bất cập trong quá trình khai thác sẽ không thể đáp ứng đầy đủ mục tiêu mà chính sách đặt ra.
Từ công trình phục vụ sự kiện đến động lực phát triển dài hạn
Một điểm đáng chú ý trong quá trình chuẩn bị APEC 2027 là tầm nhìn không giới hạn ở việc hoàn thành các công trình để phục vụ một sự kiện đối ngoại. Định hướng của An Giang là tận dụng cơ hội này để nâng cấp đồng bộ kết cấu hạ tầng, tạo nền tảng phát triển lâu dài cho Phú Quốc.
Hệ thống hạ tầng hàng không, giao thông đô thị, cấp thoát nước, xử lý môi trường và chuyển đổi số khi được hoàn thiện sẽ góp phần nâng cao năng lực kết nối, chất lượng dịch vụ công và sức hấp dẫn đầu tư của địa phương. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để Phú Quốc phát triển thành trung tâm du lịch, dịch vụ và giao thương có khả năng cạnh tranh trong khu vực.
Tuy nhiên, để những công trình được đầu tư phát huy hiệu quả sau APEC 2027, yêu cầu đặt ra là phải gắn đầu tư xây dựng với quy hoạch phát triển đô thị, năng lực quản lý vận hành và khả năng khai thác thực tế. Việc đánh giá hiệu quả dự án cần được nhìn nhận trên cả phương diện kinh tế, xã hội, môi trường và khả năng tạo ra giá trị gia tăng trong dài hạn.
Từ thực tiễn triển khai tại Phú Quốc, có thể thấy vai trò của thể chế không chỉ nằm ở việc ban hành các quy định tháo gỡ khó khăn, mà quan trọng hơn là tạo ra không gian hành động để chính quyền địa phương chủ động giải quyết vấn đề, huy động nguồn lực và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.
Cơ chế đặc thù càng đòi hỏi năng lực kiểm tra, giám sát và minh bạch càng cao. Việc rút ngắn quy trình không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý; phân cấp, trao quyền phải đi liền với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và phòng ngừa thất thoát, lãng phí. Đây chính là điều kiện để bảo đảm các chính sách đặc thù được vận dụng đúng mục tiêu, đúng đối tượng và đúng quy định pháp luật.
APEC 2027 đang tạo ra một áp lực tiến độ lớn, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để Phú Quốc đổi mới phương thức quản trị và nâng cao chất lượng điều hành phát triển. Khi hành lang pháp lý được khơi thông, nguồn lực được huy động và trách nhiệm thực thi được xác định rõ ràng, những điểm nghẽn có thể từng bước được tháo gỡ, chuyển hóa thành động lực phát triển.
Thành công của quá trình này không chỉ được đo bằng số lượng công trình hoàn thành trước thềm APEC 2027, mà còn bằng chất lượng thể chế, hiệu quả đầu tư và những giá trị bền vững mà các công trình để lại cho địa phương, đất nước trong nhiều năm tiếp theo.
