Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn đầu tư quốc tế ngày càng gay gắt và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW đã mở ra định hướng mới cho chiến lược thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam. Không còn đặt trọng tâm vào ưu đãi đại trà, nghị quyết hướng tới lựa chọn các dự án có hàm lượng công nghệ cao, quản trị hiện đại, phát triển xanh và khả năng lan tỏa giá trị. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Chuyển từ thu hút số lượng sang nâng cao chất lượng
Sau gần bốn thập niên thu hút FDI, Việt Nam đã trở thành điểm đến hấp dẫn của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Khu vực FDI đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, kim ngạch xuất khẩu, chuyển dịch cơ cấu sản xuất và tạo việc làm. Tuy nhiên, bối cảnh mới với thuế tối thiểu toàn cầu, yêu cầu phát triển xanh, chuyển đổi số và cạnh tranh địa chính trị đòi hỏi chiến lược thu hút đầu tư phải thay đổi theo hướng chất lượng và bền vững hơn.
Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị được cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đánh giá là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách thu hút FDI thế hệ mới. Thay vì tập trung vào ưu đãi đầu tư, nghị quyết định hướng xây dựng cơ chế hỗ trợ dựa trên hiệu quả thực hiện dự án, mức độ đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, bảo vệ môi trường và đóng góp cho nền kinh tế.
Định hướng này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư dài hạn, có trách nhiệm và đồng hành với sự phát triển của Việt Nam.
Thúc đẩy chuỗi giá trị bền vững và chuyển giao công nghệ
Đánh giá về Nghị quyết 10-NQ/TW, ông Khuất Quang Hưng, Phó Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam cho rằng đây là bước chuyển phù hợp với yêu cầu phát triển mới của Việt Nam cũng như xu thế đầu tư quốc tế.
Theo đại diện Nestlé Việt Nam, việc chuyển từ cơ chế ưu đãi sang hỗ trợ theo kết quả sẽ tạo động lực để doanh nghiệp FDI đầu tư thực chất hơn, chú trọng công nghệ hiện đại, quản trị tiên tiến, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính.
Thực tế, Nestlé đã theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn tại Việt Nam hơn 30 năm với các dự án sản xuất hiện đại, phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ tiên tiến và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Chương trình NESCAFÉ Plan triển khai từ năm 2011 đã hỗ trợ hơn 21.000 hộ nông dân trồng cà phê áp dụng các mô hình canh tác bền vững, tiết kiệm nước, giảm sử dụng phân bón hóa học và nâng cao năng suất.
Theo doanh nghiệp này, điều quan trọng không chỉ là mở rộng quy mô đầu tư mà còn xây dựng hệ sinh thái sản xuất có sự tham gia của doanh nghiệp nội địa, hợp tác xã và người nông dân theo các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc và quản trị.
Đây cũng là xu hướng đang được nhiều nền kinh tế theo đuổi khi mục tiêu thu hút FDI không còn dừng ở dòng vốn mà hướng tới tiếp nhận tri thức, công nghệ, kỹ năng quản trị và khả năng kết nối với mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Liên kết doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI
Một trong những điểm nhấn của Nghị quyết 10 là nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo các chuyên gia, nhiều năm qua, tỷ lệ nội địa hóa trong một số ngành công nghiệp vẫn còn thấp. Không ít doanh nghiệp trong nước mới chỉ tham gia ở các khâu có giá trị gia tăng thấp, trong khi phần lớn linh kiện, nguyên liệu và công nghệ vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Để thay đổi thực trạng này, việc hình thành các chuỗi cung ứng nội địa đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết. Các doanh nghiệp FDI cần đồng hành với doanh nghiệp Việt Nam thông qua đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm quản trị và hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất.
Đây không chỉ là lợi ích của doanh nghiệp trong nước mà còn giúp các tập đoàn đa quốc gia xây dựng hệ thống cung ứng ổn định, giảm chi phí logistics và tăng khả năng thích ứng trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Cộng đồng doanh nghiệp quốc tế kỳ vọng môi trường đầu tư minh bạch
Không chỉ doanh nghiệp châu Âu hay Hoa Kỳ, cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đánh giá cao định hướng mới của Việt Nam trong thu hút FDI.
Ông Tsuchibashi Akito, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Điện tử Meiko Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI), cho rằng Nghị quyết 10 thể hiện tầm nhìn dài hạn trong việc thúc đẩy đầu tư chất lượng cao, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường chuyển giao công nghệ.
Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần tiếp tục ưu tiên phát triển nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn và công nghệ cao; đồng thời nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đại diện JCCI cũng nhấn mạnh vai trò của môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo. Việc mở rộng cơ chế đối thoại công - tư, tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng chính sách và tạo niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế.
Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham) Ko Tae Yeon đánh giá cao những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và cải thiện môi trường đầu tư của Chính phủ Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp FDI vẫn mong muốn quá trình thực thi chính sách giữa các bộ, ngành và địa phương được thống nhất hơn, giảm thời gian thông quan, đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng và tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến lao động, môi trường.
Theo KoCham, để trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao của khu vực, Việt Nam cần tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp đủ sức tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Tạo lợi thế cạnh tranh mới trong hội nhập
Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển mạnh theo các tiêu chí phát triển xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, Nghị quyết 10-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho một thế hệ FDI mới tại Việt Nam. Thay vì cạnh tranh bằng ưu đãi thuế hay chi phí lao động thấp, Việt Nam đang từng bước xây dựng lợi thế dựa trên chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái sản xuất bền vững.
Nếu được triển khai đồng bộ, nghị quyết không chỉ góp phần thu hút các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường mà còn tạo động lực nâng cấp doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng nội địa và nâng cao vị thế của Việt Nam trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Việt Nam tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, gia tăng sức chống chịu của nền kinh tế và khẳng định vai trò là điểm đến đầu tư chiến lược trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
