21/11/2026 lúc 03:39 (GMT+7)
Breaking News

Thương hiệu Việt trong cuộc chuyển dịch của thị trường tiêu dùng

Thị trường tiêu dùng Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nhu cầu mua sắm thiết yếu sang đề cao chất lượng sống, tính an toàn, sự tiện nghi và trải nghiệm cá nhân. Sự thay đổi này mở ra dư địa phát triển lớn cho doanh nghiệp trong nước, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy sản xuất, làm chủ chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh đó, chuyển từ lợi thế gia công sang tạo lập giá trị thương hiệu riêng không còn là lựa chọn mang tính dài hạn, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt.

Ảnh minh họa - TL

Khi chất lượng sống định hình lại thị trường tiêu dùng

Quy mô dân số vượt 100 triệu người, tốc độ đô thị hóa duy trì ở mức cao cùng sự mở rộng của tầng lớp trung lưu đang tạo nên những chuyển động đáng chú ý trong cơ cấu tiêu dùng tại Việt Nam. Nếu trước đây, quyết định mua sắm của phần đông người tiêu dùng thường tập trung vào giá cả và công năng cơ bản, thì hiện nay, các yếu tố như chất lượng, độ an toàn, tính tiện dụng, thiết kế, nguồn gốc sản phẩm và trải nghiệm sử dụng ngày càng có ảnh hưởng lớn.

Đây không đơn thuần là sự gia tăng về mức chi tiêu, mà phản ánh một bước chuyển trong nhận thức và hành vi tiêu dùng. Người mua hàng hiện đại không chỉ quan tâm đến việc sở hữu một sản phẩm, mà còn chú trọng sản phẩm đó đóng góp như thế nào vào sức khỏe, sự thoải mái, tiện nghi và chất lượng cuộc sống của bản thân, gia đình.

Sự thay đổi này thể hiện khá rõ ở các nhóm hàng phục vụ đời sống thường nhật như thời trang, đồ gia dụng, sản phẩm chăm sóc mẹ và bé, vật liệu trang trí nội thất và các mặt hàng phục vụ không gian sống. Đây là những lĩnh vực có mối liên hệ trực tiếp với nhu cầu cá nhân, gia đình và xu hướng nâng cao chất lượng sinh hoạt.

Theo số liệu được Báo Tin tức dẫn từ báo cáo Thị trường thương mại điện tử Việt Nam 2025 của Metric, riêng ngành hàng nhà cửa và đời sống trên bốn sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt doanh số khoảng 56.700 tỷ đồng, tăng 39,47% so với năm trước. Trong khi đó, doanh số ngành hàng mẹ và bé trên các nền tảng bán lẻ trực tuyến năm 2026 được Metric dự báo có thể đạt 33.800 tỷ đồng, tăng khoảng 35% so với năm 2025. Statista cũng ước tính doanh thu thị trường thời trang Việt Nam đạt khoảng 5,6 tỷ USD trong năm 2026.

Những con số này cho thấy sức mua nội địa đang mở ra cơ hội đáng kể cho các doanh nghiệp sản xuất, phân phối và phát triển sản phẩm phục vụ đời sống. Tuy nhiên, quy mô thị trường lớn không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp trong nước mặc nhiên nắm giữ lợi thế. Khi người tiêu dùng có nhiều lựa chọn hơn, tiêu chuẩn lựa chọn cũng cao hơn, cuộc cạnh tranh sẽ ngày càng chuyển từ giá bán sang chất lượng, uy tín và giá trị thương hiệu.

Nói cách khác, thị trường không chỉ cần thêm sản phẩm, mà cần những sản phẩm thực sự đáp ứng được kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng.

Thoát khỏi tư duy gia công, tiến tới làm chủ giá trị sản phẩm

Một trong những thách thức đáng chú ý đối với doanh nghiệp Việt Nam là khoảng cách giữa năng lực sản xuất và năng lực xây dựng thương hiệu. Trong nhiều năm, Việt Nam đã khẳng định vị thế là một trung tâm sản xuất quan trọng trong khu vực, đặc biệt ở các ngành dệt may, da giày, đồ gỗ và hàng tiêu dùng. Nhiều doanh nghiệp sở hữu hệ thống nhà xưởng, lực lượng lao động có tay nghề và khả năng đáp ứng những đơn hàng quy mô lớn cho các đối tác quốc tế.

Tuy nhiên, tham gia sâu vào hoạt động sản xuất chưa đồng nghĩa với việc nắm giữ phần giá trị cao nhất trong chuỗi kinh doanh. Khi doanh nghiệp chủ yếu đảm nhận khâu gia công theo thiết kế, tiêu chuẩn và thương hiệu của đối tác, khả năng chủ động về giá bán, thị trường, phân phối và xây dựng quan hệ trực tiếp với người tiêu dùng vẫn còn hạn chế.

Đây chính là điểm nghẽn cần được nhận diện rõ trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.

Chuyển từ sản xuất theo đơn đặt hàng sang phát triển thương hiệu riêng đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ trong tư duy quản trị. Doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào năng suất nhà máy hay khả năng hoàn thành đơn hàng, mà phải quan tâm đến toàn bộ vòng đời của sản phẩm, từ nghiên cứu nhu cầu thị trường, lựa chọn nguyên liệu, thiết kế, sản xuất, kiểm định chất lượng đến phân phối và chăm sóc khách hàng.

Đặc biệt, năng lực thiết kế và phát triển sản phẩm cần được coi là một lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Một sản phẩm có chất lượng tốt nhưng thiếu bản sắc, không tạo được sự khác biệt hoặc không phù hợp với nhu cầu cụ thể của nhóm khách hàng mục tiêu sẽ khó duy trì vị thế trên thị trường.

Thương hiệu vì thế không chỉ được hình thành từ tên gọi, biểu tượng hay chiến dịch quảng bá. Giá trị thương hiệu được tích lũy qua chất lượng ổn định, khả năng đáp ứng cam kết, tính minh bạch về nguồn gốc và trải nghiệm thực tế mà sản phẩm mang lại.

Đối với doanh nghiệp Việt, lợi thế am hiểu văn hóa, thói quen sinh hoạt và nhu cầu của người tiêu dùng trong nước cần được chuyển hóa thành năng lực sáng tạo sản phẩm. Đây là cơ sở để tạo ra những dòng hàng có bản sắc, có tính ứng dụng cao và đủ sức cạnh tranh với các thương hiệu quốc tế ngay trên thị trường nội địa.

Chuỗi cung ứng - nền tảng của năng lực cạnh tranh

Muốn phát triển thương hiệu bền vững, doanh nghiệp cần giải quyết một vấn đề có tính nền tảng: khả năng chủ động nguồn cung nguyên phụ liệu và kiểm soát chất lượng đầu vào.

Trong nhiều ngành sản xuất, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, biến động giá cả quốc tế và những gián đoạn trong vận chuyển có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, tiến độ và chất lượng sản phẩm. Khi không kiểm soát tốt chuỗi cung ứng, doanh nghiệp khó chủ động trong hoạch định sản xuất, đổi mới thiết kế và duy trì mức giá cạnh tranh.

Do đó, việc nâng cao năng lực kết nối giữa nhà sản xuất, nhà cung ứng nguyên phụ liệu, đơn vị thiết kế và hệ thống phân phối có ý nghĩa quan trọng. Một chuỗi cung ứng hiệu quả không chỉ giúp tiết giảm chi phí trung gian, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, vật liệu mới, tiêu chuẩn chất lượng và phương thức quản trị hiện đại.

Thực tế, kết nối chuỗi cung ứng cần được nhìn nhận vượt ra ngoài quan hệ mua bán đơn thuần. Đó phải là quá trình hợp tác có chiều sâu, trong đó các chủ thể cùng chia sẻ thông tin thị trường, dự báo nhu cầu, phối hợp phát triển sản phẩm và nâng cao tiêu chuẩn sản xuất.

Ở góc độ này, các hoạt động xúc tiến thương mại chuyên ngành có thể trở thành cầu nối hữu ích. Chuỗi ba triển lãm quốc tế SIUF Vietnam 2026, CBME Vietnam 2026 và HOMETEX Vietnam 2026, diễn ra từ ngày 19 đến 21/11/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 200 thương hiệu và đơn vị cung ứng trong nước, quốc tế.

Ba lĩnh vực được kết nối gồm thời trang nội y, đồ mặc nhà, trang phục thể thao; sản phẩm dành cho trẻ em, trẻ sơ sinh và sản phụ; cùng các sản phẩm rèm cửa, vật liệu trang trí tường và nội thất. Dù thuộc những nhóm ngành hàng khác nhau, các lĩnh vực này đều có mối liên hệ về nguyên phụ liệu, tiêu chuẩn an toàn, công nghệ sản xuất và xu hướng tiêu dùng hướng đến chất lượng sống.

Điểm đáng chú ý của mô hình kết nối này là khả năng mở rộng cơ hội tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp sản xuất với nhà cung ứng, đối tác công nghệ và hệ thống phân phối. Qua đó, doanh nghiệp có thêm điều kiện tìm kiếm nguồn nguyên liệu phù hợp, cập nhật xu hướng, phát hiện nhu cầu mới và hình thành các quan hệ hợp tác dài hạn.

Tuy nhiên, hiệu quả của xúc tiến thương mại không nên chỉ được đo bằng số lượng gian hàng, lượt khách tham quan hay những hợp đồng được ký kết trong thời gian diễn ra sự kiện. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng chuyển hóa những kết nối ban đầu thành năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ và phát triển thị trường sau sự kiện.

Đổi mới quản trị để bắt nhịp xu hướng tiêu dùng

Một đặc điểm nổi bật của thị trường hiện nay là hành vi tiêu dùng ngày càng chịu tác động của công nghệ số. Thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng bán lẻ trực tuyến đang làm thay đổi phương thức tiếp cận khách hàng, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh rộng mở hơn giữa các doanh nghiệp.

Nếu trước đây, thương hiệu chủ yếu được xây dựng thông qua hệ thống phân phối truyền thống và các kênh quảng cáo đại chúng, thì hiện nay, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, thu thập phản hồi và điều chỉnh sản phẩm dựa trên dữ liệu thị trường.

Đây là cơ hội đáng kể đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, bởi công nghệ số giúp giảm bớt một phần rào cản về quy mô và chi phí tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, sự hiện diện trên nền tảng trực tuyến không đồng nghĩa với năng lực xây dựng thương hiệu thực chất.

Doanh nghiệp cần biết khai thác dữ liệu để nhận diện nhóm khách hàng mục tiêu, phân tích xu hướng mua sắm, dự báo nhu cầu và cá nhân hóa trải nghiệm. Quan trọng hơn, cần bảo đảm sự thống nhất giữa thông tin quảng bá và chất lượng sản phẩm thực tế. Một chiến dịch truyền thông có thể tạo ra sự chú ý trong thời gian ngắn, nhưng chỉ chất lượng và uy tín mới giúp duy trì lòng tin lâu dài.

Bên cạnh đó, quản trị chất lượng cần được đặt ở vị trí trung tâm. Đối với các sản phẩm liên quan đến trẻ nhỏ, chăm sóc cá nhân và không gian sống, tiêu chuẩn an toàn, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của thông tin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Doanh nghiệp cần đầu tư vào hệ thống kiểm soát chất lượng, tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng cơ chế tiếp nhận, xử lý phản hồi của khách hàng.

Một thương hiệu có sức cạnh tranh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những sản phẩm đắt tiền hay chiến dịch quảng bá quy mô lớn. Điều quan trọng là xác định đúng phân khúc, tạo ra giá trị khác biệt và kiên trì duy trì chất lượng đã cam kết.

Từ thị trường nội địa đến khát vọng vươn ra quốc tế

Thị trường trong nước với quy mô dân số lớn là không gian quan trọng để doanh nghiệp Việt thử nghiệm sản phẩm, hoàn thiện mô hình kinh doanh và xây dựng niềm tin thương hiệu. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, doanh nghiệp sẽ khó khai thác hết tiềm năng của năng lực sản xuất và những lợi thế đang có.

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm môi trường và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và tiếp cận những chuẩn mực kinh doanh tiên tiến.

Đặc biệt, thương hiệu Việt muốn hiện diện bền vững tại thị trường quốc tế cần có chiến lược phát triển dài hạn, thay vì chỉ dựa vào lợi thế giá thành. Năng lực nghiên cứu và phát triển, sở hữu trí tuệ, thiết kế, quản trị chất lượng và hệ thống phân phối cần được đầu tư tương xứng.

Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò của các hiệp hội ngành hàng, tổ chức xúc tiến thương mại và cơ quan quản lý cũng rất quan trọng. Cần tiếp tục tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, tham gia các hội chợ chuyên ngành, kết nối với đối tác quốc tế và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Đồng thời, việc phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực của nhà cung ứng trong nước và thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ góp phần gia tăng tỷ lệ giá trị được tạo ra trong nước. Đây là hướng đi cần thiết để giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Xây dựng thương hiệu từ niềm tin và giá trị thực chất

Làn sóng tiêu dùng chú trọng chất lượng sống đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho thị trường Việt Nam. Trong giai đoạn này, doanh nghiệp có nhiều cơ hội hơn để mở rộng sản xuất, phát triển sản phẩm mới và tiếp cận những nhóm khách hàng có yêu cầu cao hơn. Nhưng cơ hội chỉ trở thành lợi thế khi doanh nghiệp đủ năng lực chuyển hóa nhu cầu thị trường thành giá trị sản phẩm cụ thể.

Từ thực tiễn đó có thể thấy, xây dựng thương hiệu Việt không phải là câu chuyện riêng của hoạt động marketing, mà là kết quả tổng hợp của năng lực sản xuất, trình độ công nghệ, chất lượng quản trị, khả năng làm chủ chuỗi cung ứng và trách nhiệm đối với người tiêu dùng.

Sự chuyển dịch từ “Sản xuất tại Việt Nam” sang “Thương hiệu Việt Nam” vì thế cần được nhìn nhận như một bước trưởng thành về chất của nền sản xuất trong nước. Doanh nghiệp không chỉ cần tạo ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh, mà còn phải tạo dựng được niềm tin, bản sắc và giá trị riêng trong tâm trí khách hàng.

Trong một thị trường mà người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng sống, thương hiệu mạnh sẽ không được quyết định bởi mức độ xuất hiện trên truyền thông, mà bởi khả năng đáp ứng bền bỉ những nhu cầu thực tế của xã hội. Khi chất lượng trở thành cam kết, đổi mới trở thành động lực và uy tín trở thành nền tảng, thương hiệu Việt mới có thể phát triển vững chắc trên chính thị trường quê hương và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ tiêu dùng quốc tế.

Thanh Khê