Việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị đang đặt ra yêu cầu đổi mới đồng bộ đối với tổ chức quân sự địa phương. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương tiếp tục được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, tổ chức quân sự địa phương cũng cần được rà soát, sắp xếp lại một cách khoa học, bảo đảm tính thống nhất, thông suốt trong lãnh đạo, chỉ huy và triển khai nhiệm vụ quốc phòng ở cơ sở. Việc kịp thời tháo gỡ những bất cập về tổ chức, cơ chế vận hành và nguồn nhân lực không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng lực lượng quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh, phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng “tinh, gọn, mạnh” gắn với yêu cầu đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục kiện toàn tổ chức quân sự địa phương phù hợp với mô hình chính quyền mới. Trong bối cảnh nhiệm vụ quốc phòng, an ninh ngày càng đa dạng, phức tạp, yêu cầu bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa ngày càng cao, việc tổ chức lại lực lượng quân sự địa phương không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối mà còn hướng tới nâng cao năng lực chỉ huy, quản lý, điều hành và khả năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.
Sau thời gian triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hệ thống quân sự địa phương cơ bản duy trì ổn định, bảo đảm thực hiện tốt các nhiệm vụ quốc phòng, quân sự được giao. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện về tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và chất lượng nguồn nhân lực. Vì vậy, việc xây dựng tổ chức quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh cần được nhìn nhận như một quá trình đổi mới, tái cấu trúc toàn diện, nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh và hiệu quả hoạt động của nền quốc phòng toàn dân trong tình hình mới.
XÂY DỰNG TỔ CHỨC QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG TINH, GỌN, MẠNH LÀ YÊU CẦU KHÁCH QUAN TỪ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC
Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại là chủ trương nhất quán của Đảng, thể hiện tầm nhìn chiến lược trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới. Trong tổng thể đó, việc kiện toàn tổ chức quân sự địa phương theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là yêu cầu tất yếu, phù hợp với tiến trình đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng công tác quốc phòng ở cơ sở. Mục tiêu xuyên suốt là từng bước nâng cao năng lực chỉ huy, quản lý và sức mạnh tổng hợp của nền quốc phòng toàn dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Xây dựng lực lượng quân sự địa phương vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc.
Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phạm vi quản lý của các cơ quan quân sự địa phương được mở rộng, trong khi yêu cầu nhiệm vụ ngày càng phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Bên cạnh các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng truyền thống, lực lượng quân sự địa phương còn đảm nhiệm nhiều nội dung quan trọng như phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cũng như ứng phó hiệu quả với các thách thức an ninh phi truyền thống và giữ vững an ninh, trật tự ngay từ cơ sở. Điều đó đặt ra yêu cầu bộ máy quân sự địa phương không ngừng được củng cố, hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn trong chỉ huy, sâu sát hơn trong tham mưu và chủ động hơn trong xử lý các tình huống thực tiễn.
Từ yêu cầu đó, việc xây dựng tổ chức quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh không chỉ mang ý nghĩa về mặt tổ chức, mà còn có ý nghĩa chiến lược trong việc củng cố nền quốc phòng và an ninh. Một bộ máy được tổ chức hợp lý sẽ góp phần sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực, nâng cao chất lượng sẵn sàng chiến đấu và tăng cường sức mạnh tổng hợp của khu vực phòng thủ. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để phát huy tốt vai trò nòng cốt của lực lượng quân sự địa phương trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững chắc, tạo thế chủ động, vững vàng trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
NHỮNG BẤT CẬP ĐẶT RA TRONG QUÁ TRÌNH KIỆN TOÀN TỔ CHỨC QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG
Ngoài những kết quả bước đầu đạt được, quá trình kiện toàn tổ chức quân sự địa phương theo mô hình mới vẫn đang đặt ra một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện và tháo gỡ kịp thời. Trước hết là những vấn đề liên quan đến tổ chức bộ máy và cơ chế vận hành. Việc điều chỉnh mô hình tổ chức tất yếu kéo theo yêu cầu rà soát, cập nhật chức năng, nhiệm vụ cũng như mối quan hệ công tác giữa các cấp. Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu hệ thống quy chế phối hợp chưa được hoàn thiện đồng bộ và thống nhất, có thể phát sinh những bất cập nhất định trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ, thậm chí ảnh hưởng đến tính thông suốt trong chỉ đạo, điều hành. Đồng thời, việc mở rộng phạm vi quản lý cũng khiến khối lượng công việc tại một số cơ quan quân sự cơ sở gia tăng, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác tham mưu và tổ chức thực hiện.
Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, phạm vi chỉ đạo của cơ quan quân sự cấp tỉnh được mở rộng, trong khi biên chế và số lượng cán bộ, nhân viên chuyên trách ở một số lĩnh vực vẫn còn những hạn chế nhất định. Từ thực tiễn cơ sở, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh, bố trí hợp lý đội ngũ cán bộ ở các vị trí trọng yếu như quân lực, tác huấn, dân quân tự vệ, tổ chức, cán bộ và phòng thủ dân sự, nhằm bảo đảm đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện địa bàn rộng hơn và khối lượng công việc ngày càng lớn.
Bên cạnh đó, vấn đề nguồn nhân lực tiếp tục là nội dung đáng quan tâm. Trong mô hình tổ chức mới, cán bộ quân sự cơ sở không chỉ đảm nhiệm nhiệm vụ quân sự, quốc phòng thuần túy mà còn tham gia công tác phòng thủ dân sự và quản lý nhà nước về quốc phòng tại địa phương. Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có năng lực tổng hợp, vừa vững về chuyên môn, vừa nhạy bén trong tham mưu và xử lý các tình huống thực tiễn. Tuy nhiên, ở một số địa bàn, việc kiện toàn đủ số lượng và nâng cao chất lượng cán bộ vẫn còn gặp khó khăn; trong khi công tác đào tạo, bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu mới cần thêm thời gian và điều kiện bảo đảm.
Cùng với đó, điều kiện bảo đảm về cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ nhiệm vụ quốc phòng cũng đặt ra không ít thách thức. Hệ thống doanh trại, kho tàng, thao trường, bãi tập và các công trình phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cần tiếp tục được rà soát, điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức mới. Trong khi đó, yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, chỉ huy, điều hành ngày càng cao, đòi hỏi nguồn lực đầu tư tương xứng. Tuy vậy, khả năng bảo đảm của một số địa phương còn hạn chế, phần nào ảnh hưởng đến tiến độ hiện đại hóa và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng quân sự địa phương.
Nếu những khó khăn, vướng mắc nêu trên không được quan tâm giải quyết kịp thời, có thể tác động nhất định đến hiệu quả hoạt động của hệ thống quân sự địa phương. Từ đó, năng lực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về nhiệm vụ quốc phòng có nguy cơ chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu; chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và tổ chức lực lượng cũng có thể bị ảnh hưởng; đồng thời tác động đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng ở cơ sở. Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, cơ chế hoạt động, chính sách cán bộ và điều kiện bảo đảm được xác định là yêu cầu quan trọng, nhằm xây dựng tổ chức quân sự địa phương ngày càng tinh gọn, hoạt động hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
THÁO GỠ BẤT CẬP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỔ CHỨC QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG
Để xây dựng tổ chức quân sự địa phương thực sự tinh, gọn, mạnh, việc nhận diện những khó khăn, bất cập mới chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng hơn là cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế vận hành, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường năng lực thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh mới. Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, quá trình sắp xếp tổ chức diễn ra với khối lượng công việc lớn, trong khi nhiều nhiệm vụ mới phát sinh, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các quy định hướng dẫn chưa được điều chỉnh kịp thời, đồng bộ. Điều đó đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, thông suốt trong lãnh đạo, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự ở địa phương.
Trước hết, cần tập trung rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách liên quan đến tổ chức quân sự địa phương, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu thực tiễn. Việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác giữa các cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần hạn chế chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ trong quá trình thực hiện. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện các quy chế phối hợp, chuẩn hóa hệ thống văn kiện tác chiến, tài liệu huấn luyện và quy trình xử lý các tình huống quốc phòng, an ninh, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong tổ chức thực hiện.
Song song với đó, nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược cần được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Trong bối cảnh tình hình quốc phòng, an ninh tiếp tục diễn biến đa dạng, phức tạp, cơ quan quân sự địa phương phải phát huy tốt vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Điều này đòi hỏi phải thường xuyên nắm chắc tình hình, nâng cao năng lực dự báo, đồng thời chủ động tham mưu kịp thời, hiệu quả các phương án xử lý những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Một yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng hoạt động của tổ chức quân sự địa phương là đội ngũ cán bộ. Trong điều kiện mới, cán bộ quân sự cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn đảm nhiệm thêm nhiều nội dung quan trọng như phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và tham gia quản lý nhà nước về quốc phòng ở địa phương. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng toàn diện, chú trọng nâng cao năng lực tham mưu, chỉ huy, quản lý và khả năng ứng dụng công nghệ số trong thực hiện nhiệm vụ. Đồng thời, thực hiện tốt công tác quy hoạch, luân chuyển và sử dụng cán bộ, qua đó xây dựng đội ngũ có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ lâu dài.
PHÁT HUY VAI TRÒ NÒNG CỐT CỦA LỰC LƯỢNG QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG TRONG XÂY DỰNG KHU VỰC PHÒNG THỦ
Trong hệ thống quốc phòng toàn dân, lực lượng quân sự địa phương luôn giữ vai trò nòng cốt trong tổ chức, triển khai thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự ở cơ sở. Quá trình kiện toàn tổ chức không chỉ hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy, mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng tham mưu, năng lực tổ chức và khả năng chỉ huy các hoạt động quốc phòng trên địa bàn. Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương đã chủ động kiện toàn ban chỉ huy quân sự cấp xã, kịp thời rà soát, điều chỉnh quy chế hoạt động và nhanh chóng thích ứng với mô hình tổ chức mới, qua đó bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, quân sự được duy trì liên tục, không bị gián đoạn.
Trong thời gian tới, ban chỉ huy quân sự cấp xã cần tiếp tục phát huy tốt vai trò tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Đồng thời, tập trung xây dựng lực lượng dân quân tự vệ vững mạnh, rộng khắp, có chất lượng tổng hợp ngày càng cao; nâng cao hiệu quả quản lý, xây dựng lực lượng dự bị động viên, bảo đảm khả năng sẵn sàng huy động khi có tình huống.
Cùng với đó, chất lượng huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu cần tiếp tục được nâng lên theo hướng thiết thực, sát thực tiễn địa bàn và yêu cầu nhiệm vụ. Nội dung, phương pháp huấn luyện không chỉ tập trung vào các nhiệm vụ quân sự truyền thống mà cần chú trọng nâng cao năng lực xử lý các tình huống an ninh phi truyền thống, nhiệm vụ phòng thủ dân sự, bảo vệ mục tiêu trọng yếu và giữ vững an toàn địa bàn.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, vai trò của lực lượng quân sự địa phương trong công tác phòng thủ dân sự ngày càng trở nên rõ nét. Thực tiễn đã khẳng định đây là lực lượng nòng cốt, thường xuyên có mặt ở những nơi khó khăn, trực tiếp tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả sự cố và hỗ trợ nhân dân ổn định đời sống. Sự kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ quốc phòng và phòng thủ dân sự không chỉ góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, mà còn củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang.
ĐỊNH HƯỚNG TIẾP TỤC XÂY DỰNG TỔ CHỨC QUÂN SỰ ĐỊA PHƯƠNG TINH, GỌN, MẠNH TRONG THỜI GIAN TỚI
Trong thời gian tới, công tác xây dựng tổ chức quân sự địa phương cần tiếp tục được triển khai trên cơ sở quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng, chiến lược quốc phòng và định hướng xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, từng bước tiến lên hiện đại. Việc hoàn thiện mô hình tổ chức cần được thực hiện theo phương châm linh hoạt, vừa làm vừa rút kinh nghiệm từ thực tiễn, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh để điều chỉnh cho phù hợp, bảo đảm tính hiệu quả và khả thi.
Mọi điều chỉnh về tổ chức, biên chế phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn và đặc điểm cụ thể của từng địa bàn, bảo đảm sự ổn định tương đối trong vận hành nhưng vẫn đủ khả năng thích ứng trước những biến động của tình hình. Trên nền tảng đó, mục tiêu xuyên suốt là từng bước xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh từ cơ sở, trong đó cơ sở được xác định là địa bàn trọng tâm, chất lượng tổ chức là nền tảng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ là thước đo đánh giá.
Khi các yếu tố đó được triển khai một cách đồng bộ và thực chất, tổ chức quân sự địa phương sẽ ngày càng phát huy tốt vai trò nòng cốt trong xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc, góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, bảo đảm giữ vững ổn định và chủ động trong mọi tình huống, vì mục tiêu bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa và ngay từ cơ sở./.
Lê Cường
