Thế giới đang trải qua những biến động sâu rộng, chuỗi cung ứng toàn cầu cũng đứng trước quá trình tái cấu trúc mạnh mẽ dưới tác động đồng thời của chuyển đổi số, cạnh tranh thương mại quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững. Xu hướng dịch chuyển đầu tư, đa dạng hóa thị trường và tối ưu hóa chuỗi sản xuất đang mở ra nhiều cơ hội mới cho các nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là những quốc gia có lợi thế về vị trí địa chiến lược, nguồn lao động và khả năng hội nhập quốc tế sâu rộng. Việt Nam ngày càng nổi lên như một điểm đến hấp dẫn trong làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu nhờ môi trường chính trị ổn định, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức tích cực trong nhiều năm qua.
Phát triển doanh nghiệp Việt theo hướng hiện đại và bền vững trong chuỗi giá trị toàn cầu
Phía sau những tín hiệu khả quan ấy vẫn tồn tại nhiều thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp trong nước. Dù đã tham gia vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, phần lớn doanh nghiệp Việt hiện vẫn chủ yếu đảm nhận các công đoạn có giá trị gia tăng thấp như gia công, lắp ráp hoặc cung ứng nguyên liệu, trong khi khả năng tham gia sâu vào các mắt xích quan trọng về công nghệ, thiết kế, logistics hay xây dựng thương hiệu còn hạn chế. Sự phụ thuộc đáng kể vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng khiến năng lực cạnh tranh nội tại của doanh nghiệp Việt chưa thực sự bền vững, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và yêu cầu tiêu chuẩn thị trường liên tục được nâng cao.
Từ thực tế đó, thúc đẩy doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu được xem là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, gia tăng giá trị hàng hóa và từng bước khẳng định vị thế của kinh tế Việt Nam trên thị trường quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp cùng các ngành kinh tế trong việc hoàn thiện chính sách hỗ trợ, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn đa quốc gia. Chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 được tổ chức như một hoạt động thương mại trọng điểm nhằm tạo cầu nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các hệ thống phân phối và nhà nhập khẩu quốc tế. Sự kiện không chỉ mở ra cơ hội thúc đẩy xuất khẩu bền vững mà còn góp phần nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam trên thị trường thế giới thông qua việc tăng cường liên kết chuỗi, mở rộng hợp tác thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng toàn cầu.
Những biến động địa chính trị, cạnh tranh thương mại cùng xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia đang thúc đẩy quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng sang các nền kinh tế có môi trường đầu tư ổn định và tiềm năng tăng trưởng dài hạn. Với vị trí địa lý thuận lợi nằm ở trung tâm khu vực châu Á - Thái Bình Dương, hệ thống cảng biển ngày càng hoàn thiện cùng khả năng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, Việt Nam đang nổi lên như điểm đến hấp dẫn trong chiến lược mở rộng chuỗi sản xuất toàn cầu của nhiều doanh nghiệp quốc tế. Bên cạnh lợi thế về vị trí và môi trường đầu tư, mạng lưới các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam tham gia cũng mở ra dư địa phát triển rộng lớn cho cộng đồng doanh nghiệp. Những FTA như EVFTA, CPTPP hay RCEP không chỉ tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn với mức thuế ưu đãi, mà còn thúc đẩy quá trình kết nối sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu. Thông qua việc tham gia các hiệp định thương mại chất lượng cao, doanh nghiệp Việt có cơ hội tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế về quản trị, môi trường, lao động và phát triển bền vững, từ đó từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, dù cơ hội mở ra ngày càng lớn, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn đối mặt với nhiều hạn chế khiến khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu chưa tương xứng với tiềm năng. Một trong những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở quy mô doanh nghiệp còn nhỏ và năng lực cạnh tranh chưa cao. Hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp trong nước chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa với nguồn lực tài chính hạn chế, khả năng đầu tư công nghệ còn yếu và trình độ quản trị chưa đồng đều. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đáp ứng các đơn hàng lớn, duy trì tính ổn định của chuỗi cung ứng cũng như thích nghi với tốc độ thay đổi nhanh của thị trường quốc tế. Ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn chưa phát triển đồng bộ, trở thành rào cản đáng kể đối với quá trình tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều lĩnh vực còn thấp, trong khi khả năng cung ứng linh kiện, nguyên vật liệu và dịch vụ hỗ trợ cho các tập đoàn đa quốc gia vẫn còn hạn chế. Thực tế này khiến doanh nghiệp trong nước chủ yếu tham gia ở những công đoạn gia công có giá trị gia tăng thấp, chưa tạo được sự kết nối chặt chẽ với chuỗi sản xuất toàn cầu về công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế cũng đang là bài toán khó đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng siết chặt yêu cầu về môi trường, truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm và phát triển bền vững, không ít doanh nghiệp trong nước vẫn vấp trong việc hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cấp công nghệ và xây dựng hệ thống quản trị theo chuẩn quốc tế.
Nhằm thúc đẩy kết nối chuỗi cung ứng và hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực hội nhập, Bộ Công Thương Việt Nam vừa ban hành Quyết định số 1049/QĐ-BCT phê duyệt Đề án tổ chức “Chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 - Viet Nam International Sourcing 2026” (VIS 2026). Sự kiện dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 5/9/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn, được xác định là hoạt động xúc tiến thương mại trọng điểm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động mạnh. VIS 2026 không chỉ đóng vai trò cầu nối thúc đẩy hợp tác đầu tư mà còn hướng tới mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng theo hướng hiện đại và bền vững.
Theo kế hoạch, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài được giao làm đơn vị đầu mối phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ chuỗi sự kiện. Mục tiêu cốt lõi của VIS 2026 là tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác quốc tế, mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu và từng bước tiến tới xuất khẩu trực tiếp vào các hệ thống phân phối quốc tế. Thông qua sự kiện này, doanh nghiệp trong nước sẽ có cơ hội tiếp cận trực tiếp các kênh thu mua quy mô lớn trên thế giới, đồng thời kết nối với các chuyên gia quốc tế để đổi mới tư duy sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, bài bản và bền vững hơn.
Trước yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam đang từng bước triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và phân phối quốc tế. Vai trò kiến tạo của Nhà nước được xem là yếu tố quan trọng tạo nền tảng cho quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Những năm gần đây, Việt Nam liên tục đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường và ban hành nhiều chính sách hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Song song với đó, các lĩnh vực có tính nền tảng như công nghiệp hỗ trợ, logistics và chuyển đổi số cũng được ưu tiên thúc đẩy nhằm tạo động lực cho quá trình kết nối chuỗi cung ứng hiện đại. Việc từng bước hoàn thiện hạ tầng logistics, nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ thương mại và thúc đẩy ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất đang góp phần giúp doanh nghiệp Việt cải thiện khả năng tham gia vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng mô hình quản trị hiện đại và xây dựng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm cũng như khả năng cạnh tranh. Từ tư duy sản xuất truyền thống, nhiều doanh nghiệp đang chuyển dần sang định hướng phát triển bền vững, chú trọng yếu tố xanh, minh bạch và truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi sản xuất – tiêu thụ. Cùng với quá trình nâng cao năng lực nội tại, mô hình liên kết chuỗi giá trị cũng đang được mở rộng mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực sản xuất và thương mại. Thay vì hoạt động riêng lẻ, nhiều doanh nghiệp Việt đã chủ động hợp tác với đối tác trong và ngoài nước để hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, logistics cho đến phân phối và xuất khẩu. Các mô hình nông nghiệp xanh, logistics xanh, sản xuất thông minh hay chuỗi cung ứng ứng dụng công nghệ số đang từng bước phát triển, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu chi phí vận hành. Sự liên kết này không chỉ tạo ra sức cạnh tranh lớn hơn cho doanh nghiệp mà còn giúp hình thành hệ sinh thái sản xuất hiện đại, thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường toàn cầu.
Ở chiều ngược lại, các nhà nhập khẩu quốc tế cũng có thêm điều kiện để tiếp cận trực tiếp với những doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam uy tín, qua đó mở rộng và đa dạng hóa nguồn cung hàng hóa. Đồng thời, sự tham gia của các nhà cung cấp thiết bị, máy móc, nguyên phụ liệu quốc tế cũng góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong nước theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 là định hướng hình thành hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng. Hệ sinh thái này bao gồm các nhà cung cấp nguyên vật liệu, doanh nghiệp sản xuất, nhà đầu tư, đơn vị thu mua cùng các dịch vụ hỗ trợ như logistics, ngân hàng, quản lý chất lượng và cơ quan hoạch định chính sách. Việc kết nối đa chiều giữa các chủ thể không chỉ giúp gia tăng hiệu quả hợp tác mà còn mở ra khả năng xây dựng chuỗi cung ứng đồng bộ, ổn định và có sức chống chịu cao trước những biến động của kinh tế thế giới.
Sự kiện cũng quy tụ nhiều hoạt động quy mô lớn xoay quanh các vấn đề cốt lõi của thương mại hiện đại như diễn đàn xuất khẩu kết hợp lễ khai mạc, các hội thảo chuyên đề về giải pháp xanh, sản xuất bền vững, cũng như những phiên thảo luận về chiến lược đa dạng hóa thị trường thông qua thương mại điện tử và công nghệ số. Đặc biệt, các hoạt động kết nối giao thương và triển lãm B2B trực tiếp giữa doanh nghiệp trong nước với các đoàn thu mua quốc tế được kỳ vọng sẽ mở ra không gian ký kết hợp đồng, mở rộng thị trường xuất khẩu và thúc đẩy hợp tác lâu dài giữa các đối tác. Thông qua chuỗi hoạt động này, hình ảnh Việt Nam cũng được quảng bá mạnh mẽ với vai trò là nguồn cung hàng hóa chất lượng cao, đáp ứng ngày càng tốt hơn những tiêu chuẩn khắt khe của các hệ thống phân phối lớn trên thế giới. Quan trọng hơn, sự kiện không chỉ hướng tới mục tiêu hình thành nền tảng xuất khẩu bền vững mà còn khuyến khích doanh nghiệp đổi mới toàn diện từ công nghệ, máy móc cho đến quy trình sản xuất nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
Để bảo đảm sự kiện diễn ra hiệu quả, Bộ Công Thương Việt Nam yêu cầu các đơn vị trực thuộc Bộ cùng hệ thống thương vụ Việt Nam tại nước ngoài tăng cường phối hợp chặt chẽ trong công tác chuẩn bị và triển khai. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện sẽ được kịp thời báo cáo để lãnh đạo Bộ xem xét, chỉ đạo giải quyết, qua đó bảo đảm chuỗi sự kiện đạt được mục tiêu thúc đẩy kết nối thương mại, nâng cao năng lực doanh nghiệp và hỗ trợ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh và cạnh tranh ngày càng gay gắt, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu được xem là con đường tất yếu để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng, cải thiện năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Khi Nhà nước tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ, cộng đồng doanh nghiệp chủ động đổi mới tư duy, nâng cao nội lực và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có cơ hội vươn lên đảm nhận vai trò quan trọng hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Từ đó, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, nâng cao sức chống chịu trước biến động quốc tế và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong dài hạn./.
Nguyễn Thế Khanh
