Trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới, phát huy sức mua nội địa và mở rộng thị trường trong nước đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng để duy trì đà tăng trưởng, hỗ trợ doanh nghiệp và củng cố sức chống chịu của nền kinh tế. Chỉ thị số 40/CT-TTg ngày 21/11/2026 của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện các giải pháp kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước những tháng cuối năm 2026 và dịp Tết Nguyên đán 2027 đặt ra yêu cầu quản lý đồng bộ, linh hoạt, hướng tới khai thác hiệu quả hơn nguồn lực từ thị trường nội địa.
![]()
Ảnh minh họa - TL
Thị trường nội địa - điểm tựa trong bối cảnh nhiều biến động
Trong cấu trúc tăng trưởng của một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, thị trường trong nước không chỉ là nơi tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì chuỗi sản xuất, tạo việc làm và bảo đảm sự lưu thông của các nguồn lực kinh tế. Khi hoạt động thương mại quốc tế chịu tác động từ xung đột địa chính trị, biến động chính sách thương mại, lạm phát và những gián đoạn chuỗi cung ứng, việc củng cố sức mua nội địa càng có ý nghĩa chiến lược.
Thực tiễn năm 2026 cho thấy kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì những tín hiệu tăng trưởng tích cực. Theo số liệu được nêu tại Chỉ thị số 40/CT-TTg, GDP 9 tháng đầu năm tăng 9,01% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 10 tháng ước đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5%. Đây là những con số phản ánh quy mô và tiềm năng đáng kể của thị trường nội địa.
Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu khả quan vẫn tồn tại không ít thách thức. Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 10 tháng tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước. Giá nguyên liệu, nhiên liệu nhập khẩu, chi phí sản xuất, kinh doanh và áp lực tín dụng có thể tiếp tục ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm cũng như khả năng chi tiêu của người dân trong những tháng cuối năm.
Đáng chú ý, đây là thời điểm nhu cầu tiêu dùng thường tăng cao do hoạt động mua sắm cuối năm và chuẩn bị Tết Nguyên đán. Nếu nguồn cung không được chuẩn bị đầy đủ, lưu thông hàng hóa thiếu thông suốt hoặc giá cả biến động bất hợp lý, áp lực sẽ trực tiếp đặt lên đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 40/CT-TTg thể hiện cách tiếp cận điều hành chủ động: không chỉ thúc đẩy tiêu dùng bằng các chương trình khuyến mại, giảm giá mà còn đồng thời xử lý những yếu tố tác động đến sức mua, từ nguồn cung, giá cả, chi phí sản xuất đến tín dụng và chất lượng hàng hóa. Đây là yêu cầu quan trọng để kích cầu thực chất, tránh tình trạng tăng tiêu dùng nhất thời nhưng không tạo được động lực ổn định cho thị trường.
Quản lý cung cầu, ổn định giá cả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Một trong những trọng tâm của Chỉ thị là bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa thiết yếu dịp cuối năm và Tết Nguyên đán 2027. Đây không đơn thuần là nhiệm vụ chuẩn bị nguồn hàng mà còn là phép thử đối với năng lực dự báo, điều phối và phản ứng chính sách của các cơ quan quản lý thị trường.
Thực tế cho thấy, những biến động về thời tiết, dịch bệnh, chi phí vận chuyển, giá nhiên liệu hoặc gián đoạn lưu thông có thể nhanh chóng tạo ra những điểm mất cân đối cục bộ. Vì vậy, công tác quản lý cần chuyển mạnh từ xử lý tình huống sang dự báo và phòng ngừa rủi ro. Các địa phương, doanh nghiệp phân phối và đơn vị logistics cần chủ động xây dựng phương án dự trữ, điều tiết hàng hóa giữa những khu vực có nguồn cung dồi dào với những địa bàn có nhu cầu cao.
Cùng với đó, việc kiểm soát giá cả cần được triển khai linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường. Chỉ thị yêu cầu rà soát các yếu tố làm tăng giá, điều hành giá hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá theo lộ trình phù hợp, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.
Đây là nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Bởi kích cầu chỉ có thể phát huy hiệu quả khi người tiêu dùng có niềm tin vào sự ổn định của thị trường, được tiếp cận hàng hóa với mức giá hợp lý và không phải đối mặt với những biến động bất thường do hành vi trục lợi.
Vai trò của lực lượng quản lý thị trường vì vậy cần được phát huy đồng bộ, không chỉ tập trung vào kiểm tra, xử phạt mà còn nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần được kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với những mặt hàng có nhu cầu tiêu dùng lớn.
Đặc biệt, khi thương mại điện tử phát triển nhanh, phạm vi quản lý thị trường không còn giới hạn ở các chợ truyền thống, cửa hàng hay trung tâm thương mại. Môi trường kinh doanh trực tuyến đòi hỏi phương thức giám sát hiện đại hơn, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, nền tảng thương mại điện tử và các đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán, vận chuyển. Bảo vệ người tiêu dùng trên không gian số phải trở thành một bộ phận quan trọng trong quản trị thị trường hiện đại.
Khơi thông sức mua, mở rộng không gian tiêu thụ hàng Việt
Một điểm đáng chú ý trong định hướng điều hành là gắn kích cầu tiêu dùng với phát triển hàng hóa sản xuất trong nước. Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 được xác định là một trong những công cụ quan trọng nhằm thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nội địa, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho các sản phẩm đặc trưng vùng miền.
Điều cần quan tâm là kích cầu hàng Việt không thể chỉ dừng ở vận động người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm trong nước. Về lâu dài, niềm tin của người tiêu dùng phải được xây dựng bằng chất lượng, giá thành, mẫu mã, tính minh bạch và uy tín thương hiệu. Doanh nghiệp muốn chiếm lĩnh thị trường cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng và cải thiện dịch vụ hậu mãi.
Đối với cơ quan quản lý, nhiệm vụ đặt ra là tạo dựng môi trường cạnh tranh bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và mở rộng hệ thống phân phối. Những hội chợ, triển lãm, chương trình khuyến mại tập trung cần được tổ chức theo hướng thiết thực, có trọng tâm, gắn với nhu cầu thực tế và khả năng cung ứng của doanh nghiệp.
Đặc biệt, việc đưa sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng và hàng hóa có thế mạnh của từng địa phương vào các hệ thống phân phối hiện đại sẽ góp phần mở rộng đầu ra cho khu vực kinh tế nông thôn. Nếu được kết nối hiệu quả với du lịch, văn hóa và các hoạt động quảng bá địa phương, mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị thương mại mà còn trở thành phương tiện giới thiệu bản sắc, hình ảnh và tiềm năng phát triển của từng vùng đất.
Một hướng đi giàu tiềm năng khác là mở rộng không gian tiêu dùng thông qua các mô hình kinh doanh mới như hệ thống outlet, kinh tế ban đêm và khai thác sức mua từ kinh tế bạc. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo thêm phân khúc khách hàng, đa dạng hóa dịch vụ và thúc đẩy hoạt động thương mại ngoài các phương thức truyền thống.
Tuy nhiên, để những mô hình này phát triển bền vững, cần có cơ chế quản lý phù hợp, bảo đảm tính minh bạch, an toàn giao dịch và quyền lợi của người tiêu dùng. Phát triển thị trường không chỉ là mở rộng số lượng điểm bán mà còn phải nâng cao chất lượng vận hành và hiệu quả phân phối.
Chính sách tài khóa, tiền tệ cùng hướng tới phục hồi sức mua
Sức mua của thị trường phụ thuộc trực tiếp vào khả năng tài chính của hộ gia đình và triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, kích cầu tiêu dùng không thể chỉ dựa vào các hoạt động xúc tiến thương mại mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách an sinh xã hội.
Chỉ thị số 40/CT-TTg đặt ra yêu cầu điều hành chính sách thuế, phí theo hướng hợp lý, góp phần giảm chi phí sinh hoạt và tăng khả năng chi tiêu của hộ gia đình. Đây là cách tiếp cận có ý nghĩa thiết thực, bởi khi gánh nặng chi phí được giảm bớt, người dân sẽ có thêm dư địa tài chính cho các nhu cầu tiêu dùng, đồng thời doanh nghiệp cũng có điều kiện cải thiện hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Trong lĩnh vực tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước được giao tiếp tục điều hành chính sách chủ động, linh hoạt, góp phần kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Các tổ chức tín dụng được định hướng rà soát, đơn giản hóa thủ tục, tiết giảm chi phí để xem xét giảm mặt bằng lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư mở rộng sản xuất và khuyến khích phát triển các sản phẩm tín dụng tiêu dùng phù hợp.
Điểm quan trọng là tín dụng tiêu dùng cần phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Việc mở rộng khả năng tiếp cận vốn phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, hạn chế tình trạng người dân vay vượt khả năng trả nợ hoặc bị cuốn vào các hình thức tín dụng thiếu minh bạch.
Bên cạnh đó, đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt sẽ góp phần giảm chi phí giao dịch, tăng tính thuận tiện trong mua sắm và thúc đẩy kinh tế số. Khi các phương thức thanh toán điện tử được triển khai đồng bộ, người tiêu dùng có thêm lựa chọn, doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền và cơ quan chức năng có điều kiện cải thiện khả năng giám sát hoạt động thương mại.
Đáng chú ý, việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công cũng có ý nghĩa lan tỏa đối với thị trường nội địa. Các dự án hạ tầng được triển khai đúng tiến độ không chỉ tạo nhu cầu đối với vật liệu, thiết bị, dịch vụ và lao động mà còn cải thiện điều kiện lưu thông hàng hóa, giảm chi phí logistics và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp.
Kết nối thương mại, du lịch và chuyển đổi số trong quản trị thị trường
Một nội dung có tính liên ngành trong Chỉ thị là kết hợp tổ chức sự kiện, lễ hội, chương trình mua sắm với phát triển du lịch nội địa. Đây là hướng tiếp cận có khả năng tạo ra hiệu ứng cộng hưởng giữa các lĩnh vực kinh tế.
Khi hoạt động du lịch được kết nối với thương mại, văn hóa và dịch vụ, mỗi điểm đến có thể trở thành một không gian tiêu dùng đa dạng. Du khách không chỉ sử dụng dịch vụ lưu trú, vận tải, ăn uống mà còn có nhu cầu trải nghiệm sản phẩm địa phương, mua sắm đặc sản và tham gia các hoạt động văn hóa. Điều này mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh phát triển thị trường.
Trong quá trình đó, nền tảng số và mạng xã hội cần được khai thác như những công cụ quan trọng để quảng bá điểm đến, sản phẩm và chương trình kích cầu. Các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh cần được hỗ trợ tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng bán hàng trực tuyến và tham gia các hệ thống phân phối hiện đại.
Tuy nhiên, chuyển đổi số trong thương mại không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng gian hàng trực tuyến hay lượt giao dịch. Hiệu quả thực chất phải được đo bằng khả năng mở rộng thị trường, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.
Đối với chính quyền địa phương, yêu cầu đặt ra là xây dựng phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, tăng cường kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất, hệ thống phân phối và đơn vị logistics. Việc nắm bắt kịp thời diễn biến cung cầu, giá cả và nhu cầu tiêu dùng sẽ giúp các quyết định điều hành sát thực tiễn hơn.
Nâng cao hiệu quả thực thi, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn
Chỉ thị số 40/CT-TTg không chỉ hướng tới mục tiêu kích cầu trong một giai đoạn cao điểm tiêu dùng mà còn đặt ra yêu cầu củng cố năng lực quản trị thị trường trong dài hạn. Hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc rất lớn vào chất lượng tổ chức thực hiện, sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp.
Để các giải pháp đi vào cuộc sống, cần xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của từng chủ thể; tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả trên cơ sở những chỉ tiêu thực chất như khả năng cân đối nguồn hàng, mức độ ổn định giá cả, tốc độ lưu thông hàng hóa, hiệu quả kết nối cung cầu và mức độ tiếp cận của người dân với các chương trình kích cầu.
Các hiệp hội ngành hàng cũng cần phát huy vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, hỗ trợ hội viên nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã, minh bạch thông tin và giải quyết kịp thời khiếu nại của người tiêu dùng. Về phía doanh nghiệp, trách nhiệm xây dựng uy tín thương hiệu phải được đặt song hành với mục tiêu tăng trưởng doanh thu.
Đặc biệt, cần quan tâm bảo đảm khả năng tiếp cận hàng hóa thiết yếu của người dân tại vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo và những địa bàn chịu thiệt hại do thiên tai. Một thị trường phát triển lành mạnh không chỉ được đánh giá qua quy mô doanh thu mà còn ở mức độ bao trùm, công bằng và khả năng đáp ứng nhu cầu của các nhóm dân cư.
Có thể thấy, kích cầu tiêu dùng và phát triển thị trường trong nước là nhiệm vụ vừa mang tính trước mắt, vừa có ý nghĩa chiến lược đối với nền kinh tế Việt Nam. Khi sức mua được củng cố, nguồn cung được bảo đảm, hàng Việt nâng cao chất lượng và các chính sách tài khóa, tiền tệ được phối hợp hiệu quả, thị trường nội địa sẽ trở thành động lực quan trọng hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tạo thêm dư địa tăng trưởng.
Từ tinh thần Chỉ thị số 40/CT-TTg, yêu cầu đặt ra không chỉ là làm cho người dân mua sắm nhiều hơn trong dịp cuối năm và Tết Nguyên đán 2027, mà quan trọng hơn là xây dựng một thị trường minh bạch, hiện đại, có sức cạnh tranh và khả năng thích ứng cao. Đó cũng chính là nền tảng để phát huy nội lực, củng cố sức chống chịu của nền kinh tế và tạo dựng động lực phát triển bền vững trong giai đoạn mới.




