Bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển
Trong nhiều năm, khu vực kinh tế tư nhân luôn được khẳng định là một trong những động lực của nền kinh tế. Tuy nhiên, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo nên bước chuyển mạnh mẽ khi xác lập rõ vị thế của kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân. Đây không chỉ là sự thay đổi về nhận thức mà còn là cơ sở để hoạch định chính sách theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình phát triển.
Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, Chính phủ, Quốc hội cùng các bộ, ngành và địa phương đã khẩn trương xây dựng chương trình hành động, ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm hiện thực hóa chủ trương của Đảng. Việc triển khai đồng bộ đã tạo nên hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào quyết tâm cải cách của Nhà nước.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, cạnh tranh thương mại và địa chính trị diễn biến phức tạp, việc tạo dựng niềm tin cho khu vực doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Niềm tin không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng đầu tư mà còn tạo động lực cho các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Môi trường kinh doanh khởi sắc, doanh nghiệp gia tăng niềm tin
Một trong những dấu ấn nổi bật sau một năm thực hiện Nghị quyết 68 là sự cải thiện rõ rệt của môi trường kinh doanh.
Từ giữa năm 2025, số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh so với giai đoạn trước. Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng hơn 27% so với năm trước. Đà phục hồi tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026 khi số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 123.000 doanh nghiệp, tăng hơn 36%.
Những con số này phản ánh không chỉ sự phục hồi của nền kinh tế mà còn cho thấy niềm tin của khu vực tư nhân đang được củng cố. Khi môi trường đầu tư trở nên thuận lợi hơn, doanh nghiệp sẵn sàng mở rộng quy mô sản xuất, tăng vốn đầu tư và tuyển dụng lao động.
Song hành với sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp là sự cải thiện về quy mô nguồn lực. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế từ khu vực tư nhân tăng mạnh, tạo thêm dư địa cho đầu tư phát triển, đổi mới công nghệ và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thị trường chứng khoán cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Quy mô vốn hóa tiếp tục tăng, thanh khoản cải thiện, số lượng nhà đầu tư đạt mức kỷ lục, qua đó mở rộng thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp. Đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực tài chính, từng bước đáp ứng yêu cầu cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập.
Ở lĩnh vực thương mại quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của tăng trưởng. Kim ngạch thương mại tăng cao không chỉ phản ánh sự phục hồi của sản xuất mà còn cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang tận dụng ngày càng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới để mở rộng thị trường.
Những kết quả trên cũng góp phần tích cực vào tăng thu ngân sách nhà nước, khẳng định vai trò ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân đối với tăng trưởng kinh tế.
Cải cách thể chế - chìa khóa nâng cao năng lực hội nhập
Một trong những nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là cải cách thể chế và cắt giảm thủ tục hành chính.
Sau một năm triển khai Nghị quyết 68, nhiều giải pháp cải cách đã được thực hiện theo hướng đồng bộ hơn. Hàng loạt nghị quyết, quyết định của Chính phủ về cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân cấp quản lý đã được ban hành.
Điểm đáng chú ý là việc chuyển mạnh từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Đây là xu hướng quản trị hiện đại được nhiều nền kinh tế phát triển áp dụng nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Việc sửa đổi Luật Đầu tư cùng nhiều văn bản liên quan cũng góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý theo hướng minh bạch, ổn định và phù hợp hơn với thông lệ quốc tế. Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tiếp tục được cắt giảm đáng kể, qua đó mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp.
Những cải cách này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn góp phần nâng cao mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.
Trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào các hiệp định thương mại tự do như CPTPP, EVFTA, RCEP hay UKVFTA, việc tiếp tục cải cách thể chế theo chuẩn mực quốc tế sẽ là yếu tố quyết định để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân
Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, việc mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực phát triển được xem là nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết 68.
Đất đai, mặt bằng sản xuất, vốn, nhân lực chất lượng cao và khoa học - công nghệ từ lâu vẫn là những điểm nghẽn lớn đối với doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nghị quyết 68 cùng các chính sách cụ thể đã tạo cơ sở để địa phương chủ động bố trí quỹ đất, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất kinh doanh, đồng thời thúc đẩy khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam cần mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư công nghệ và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Song song với đó, việc hoàn thiện các chính sách về quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ bảo lãnh tín dụng, trái phiếu doanh nghiệp và các công cụ tài chính khác sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Hội nhập quốc tế đòi hỏi doanh nghiệp phải lớn mạnh hơn
Thực tế cho thấy, hội nhập không chỉ mở ra cơ hội mà còn tạo sức ép cạnh tranh rất lớn.
Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam ngày nay không chỉ cạnh tranh với doanh nghiệp trong nước mà còn phải cạnh tranh trực tiếp với các tập đoàn đa quốc gia ngay trên thị trường nội địa. Muốn tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới, doanh nghiệp phải đáp ứng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về chất lượng sản phẩm, lao động, môi trường, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Điều đó đòi hỏi khu vực kinh tế tư nhân phải nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, đầu tư công nghệ, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Việc triển khai Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030 là một bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Đây không chỉ là chương trình đào tạo kỹ năng quản trị mà còn hướng tới xây dựng lớp doanh nhân có tư duy toàn cầu, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng dẫn dắt doanh nghiệp hội nhập quốc tế.
Chính sách chỉ thành công khi doanh nghiệp thực sự thụ hưởng
Sau một năm thực hiện, có thể thấy Nghị quyết 68 đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm.
Điều cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng không chỉ là số lượng văn bản được ban hành mà là những thay đổi có thể cảm nhận trong thực tế: thủ tục nhanh hơn, chi phí thấp hơn, tiếp cận đất đai và vốn thuận lợi hơn, môi trường kinh doanh minh bạch hơn và sự đồng hành thực chất của các cơ quan quản lý nhà nước.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, khu vực kinh tế tư nhân sẽ giữ vai trò ngày càng quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và tăng cường sức cạnh tranh quốc gia.
Một năm triển khai Nghị quyết 68 mới chỉ là bước khởi đầu. Thành công của nghị quyết sẽ không được đo bằng số lượng chính sách được ban hành mà bằng sự lớn mạnh của doanh nghiệp, khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và những đóng góp ngày càng lớn của khu vực kinh tế tư nhân đối với tăng trưởng kinh tế đất nước. Đó cũng là thước đo rõ nét nhất cho hiệu quả của cải cách thể chế, đồng thời là nền tảng để Việt Nam nâng cao vị thế trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế.
ThS Phạm Linh Chi
