Việc Việt Nam công bố chip bảo mật VGC v1.0 cùng nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên do các kỹ sư trong nước làm chủ thiết kế không chỉ đánh dấu bước tiến mới của ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn, mà còn mở ra hướng đi quan trọng trong bảo vệ an toàn thông tin và chủ quyền số quốc gia. Từ việc làm chủ thuật toán mật mã trên nền tảng phần mềm đến tích hợp trực tiếp công nghệ bảo mật vào phần cứng, Việt Nam đang từng bước khẳng định năng lực tự chủ đối với những công nghệ nền tảng có ý nghĩa chiến lược trong kỷ nguyên số.
Chip bảo mật VGC v1.0
Làm chủ công nghệ bảo mật từ nền tảng phần cứng
Ngày 3/11/2026, tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức công bố chip bảo mật VGC v1.0 cùng nền tảng bán dẫn bảo mật đầu tiên do Việt Nam làm chủ thiết kế. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cùng đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.
Đây là kết quả của quá trình phối hợp nghiên cứu, phát triển giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel, trực tiếp là Nhà máy M2 và Trung tâm Bán dẫn Viettel. Điểm nổi bật của sản phẩm là lần đầu tiên thuật toán mật mã quốc gia được tích hợp trực tiếp vào một vi mạch phần cứng do đội ngũ kỹ sư Việt Nam làm chủ thiết kế.
Trong hơn 80 năm xây dựng và phát triển, ngành Cơ yếu Việt Nam đã từng bước làm chủ các thuật toán mật mã trên nền tảng phần mềm, phục vụ nhiệm vụ bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm an toàn thông tin. Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, các thiết bị kết nối và hệ thống thông tin trọng yếu, yêu cầu bảo mật không còn dừng lại ở phần mềm mà cần được bảo đảm ngay từ cấu trúc phần cứng.
Thực tế cho thấy, khi các thiết bị số phụ thuộc nhiều vào linh kiện và chip nhập khẩu, việc kiểm soát toàn diện các thành phần bên trong trở thành một thách thức đáng kể. Những nguy cơ về lỗ hổng kỹ thuật, can thiệp trái phép, rò rỉ dữ liệu hay khả năng bị khai thác từ chuỗi cung ứng công nghệ đặt ra yêu cầu phải xây dựng năng lực tự chủ đối với các thành phần bảo mật cốt lõi.
Trong bối cảnh đó, VGC v1.0 mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một sản phẩm vi mạch. Đây là bước chuyển từ làm chủ giải pháp mật mã trên phần mềm sang từng bước kiểm soát cả nền tảng phần cứng thực thi các thuật toán bảo mật. Nói cách khác, năng lực bảo vệ dữ liệu được hình thành ngay từ cấp độ vi mạch, tạo thêm một lớp phòng vệ quan trọng cho các hệ thống thông tin.
Theo phân công, Ban Cơ yếu Chính phủ đảm nhiệm xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá; Trung tâm Bán dẫn Viettel phụ trách thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế thành sản phẩm. Sự kết hợp giữa năng lực chuyên sâu về mật mã với kinh nghiệm thiết kế bán dẫn đã tạo nên mô hình phối hợp đáng chú ý giữa cơ quan chuyên trách và doanh nghiệp công nghệ trong nước.
VGC v1.0 và những thông số công nghệ đáng chú ý
Về cấu hình kỹ thuật, chip VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 x 10 mm, tích hợp khoảng 300 triệu bóng bán dẫn (transistor), được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm. Theo kết quả đo kiểm được công bố, tốc độ mã hóa và giải mã của chip nhanh gấp khoảng 15 lần so với giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ.
Đáng chú ý, sản phẩm không chỉ tập trung vào hiệu năng xử lý mà còn chú trọng bảo vệ an toàn thiết kế. Các kỹ sư đã áp dụng những biện pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ bản thiết kế trước khi chuyển đến nhà máy chế tạo, hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin hoặc bị dịch ngược. Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn bảo mật, bởi giá trị của một con chip không chỉ nằm ở cấu trúc vật lý mà còn ở thuật toán, kiến trúc và những bí quyết công nghệ được tích hợp bên trong.
Trong quý I/2026, lô chip VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được cấp giấy chứng nhận với phạm vi sử dụng trong lĩnh vực kinh tế - xã hội. Kết quả này tạo cơ sở để sản phẩm tiếp tục được hoàn thiện, thử nghiệm và mở rộng ứng dụng trong thực tiễn.
Một điểm đáng chú ý khác là nền tảng bán dẫn bảo mật được phát triển dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC-V. Kiến trúc này cho phép đội ngũ kỹ sư chủ động nghiên cứu, tùy chỉnh và phát triển các lõi xử lý theo yêu cầu riêng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những thiết kế đóng sẵn. Qua đó, Việt Nam có thêm điều kiện tích lũy tri thức, kinh nghiệm và năng lực thiết kế vi mạch, phục vụ phát triển các thế hệ chip tiếp theo.
Việc lựa chọn kiến trúc mở cũng có ý nghĩa về lâu dài. Khi đã làm chủ được quy trình thiết kế, kiểm chứng và tích hợp, các đơn vị nghiên cứu có thể kế thừa những thành phần công nghệ đã phát triển để tạo ra sản phẩm mới, rút ngắn thời gian nghiên cứu và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Từ sản phẩm nghiên cứu đến ứng dụng trong hạ tầng số
Giá trị của một công nghệ chiến lược không chỉ được đánh giá qua khả năng nghiên cứu, chế tạo thành công mà quan trọng hơn là mức độ ứng dụng, độ tin cậy và khả năng đáp ứng những yêu cầu thực tế. Với VGC v1.0, hướng triển khai trước mắt là tích hợp vào các thiết bị lưu trữ USB bảo mật phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng.
Trong giai đoạn tiếp theo, chip được định hướng ứng dụng vào hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, nơi đang có hơn 2 triệu chứng thư số được lưu hành. Đây là lĩnh vực đòi hỏi tiêu chuẩn bảo mật cao, bởi chữ ký số ngày càng trở thành công cụ quan trọng trong giao dịch điện tử, xử lý hồ sơ hành chính, ký kết hợp đồng và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
Bên cạnh đó, nền tảng bảo mật phần cứng còn mở ra khả năng ứng dụng trong bảo vệ dữ liệu tài chính, hợp đồng điện tử, thông tin khách hàng, thiết bị camera giám sát, cảm biến môi trường và các hệ thống kết nối Internet vạn vật (IoT). Đối với những hạ tầng thiết yếu như điện, nước, dầu khí và viễn thông, việc tăng cường lớp bảo vệ ngay từ phần cứng có thể góp phần giảm thiểu rủi ro, nâng cao khả năng chống chịu trước các nguy cơ tấn công mạng.
Tuy nhiên, để triển khai rộng rãi, sản phẩm vẫn cần tiếp tục được kiểm thử, đánh giá và chứng nhận phù hợp với từng môi trường ứng dụng. Yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm đồng thời các tiêu chí về an toàn, độ tin cậy, tính ổn định và khả năng tương thích với những hệ thống đang vận hành.
Cùng với việc công bố sản phẩm, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel cũng thống nhất hợp tác trong các lĩnh vực trọng tâm: hoàn thiện VGC v1.0 hướng tới sản xuất hàng loạt; phát triển nền tảng bán dẫn bảo mật đa lõi; đào tạo nhân lực thiết kế chip và bảo mật phần cứng; tăng cường kiểm thử, đánh giá sản phẩm trước khi đưa vào sử dụng.
Đây là hướng tiếp cận cần thiết để chuyển kết quả nghiên cứu thành năng lực sản xuất và ứng dụng thực tế, đồng thời hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn.
Tự chủ bán dẫn - nền tảng bảo vệ chủ quyền số
Phát biểu tại sự kiện, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh, chip bán dẫn đã trở thành tài nguyên chiến lược và công cụ cạnh tranh giữa các quốc gia. Chip là “trái tim” của thiết bị số, còn mật mã là “lá chắn” của thông tin, là chìa khóa cốt lõi để bảo vệ dữ liệu. Do đó, làm chủ công nghệ bán dẫn bảo mật không đơn thuần là nhiệm vụ khoa học, công nghệ mà còn gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.
Thông điệp này cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển công nghệ lõi trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng. Một quốc gia có thể triển khai nhiều nền tảng số hiện đại, mở rộng dịch vụ trực tuyến và phát triển kinh tế số, nhưng nếu phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ bảo mật, linh kiện và thiết bị nhập khẩu thì vẫn đối mặt với những giới hạn nhất định về khả năng kiểm soát rủi ro.
Vì vậy, làm chủ thiết kế chip bảo mật cần được nhìn nhận như một cấu phần trong chiến lược xây dựng năng lực tự chủ công nghệ quốc gia. Điều này cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như Quyết định số 1018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam.
Đặc biệt, sự kết hợp giữa nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, kiểm thử và đào tạo nhân lực sẽ quyết định khả năng phát triển bền vững của lĩnh vực này. Việt Nam cần tiếp tục mở rộng hệ sinh thái bán dẫn, thúc đẩy liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; đồng thời đầu tư có trọng tâm cho nhân lực chất lượng cao, hạ tầng nghiên cứu và các công nghệ có tính nền tảng.
VGC v1.0 là bước khởi đầu quan trọng, song chặng đường phía trước vẫn đòi hỏi sự kiên trì, đầu tư dài hạn và khả năng thương mại hóa, ứng dụng hiệu quả. Từ một con chip bảo mật, mục tiêu lớn hơn là hình thành năng lực thiết kế và phát triển các nền tảng bán dẫn do Việt Nam làm chủ, phục vụ không chỉ an ninh, quốc phòng mà còn nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
Trong hành trình số của đất nước, tự chủ công nghệ không chỉ là câu chuyện bắt kịp xu hướng, mà còn là điều kiện để chủ động kiến tạo tương lai. Làm chủ từng vi mạch, từng thuật toán và từng nền tảng bảo mật chính là góp phần xây dựng nền móng vững chắc cho một Việt Nam số an toàn, tin cậy và phát triển bền vững.
