Thanh Hóa: Phát triển sản phẩm OCOP theo hướng bền vững

Những kết quả đạt được trong XDNTM của tỉnh là sự đóng góp của nhiều yếu tố, nhưng giai đoạn gần đây không thể không nhắc đến sự đóng góp từ chương trình OCOP. Bởi lẽ chương trình đã tạo được sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng dân cư nông thôn. Nhiều chủ thể sản xuất chủ động đầu tư cải tiến quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm, chú trọng thiết kế bao bì, nhãn mác, xây dựng câu chuyện sản phẩm gắn với lịch sử, văn hóa và điều kiện tự nhiên của địa phương. Nhờ đó, nhiều sản phẩm OCOP Xứ Thanh được đưa lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng kênh tiêu thụ, thích ứng với xu hướng mua sắm hiện đại, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong và ngoài tỉnh.

Đặc biệt sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, dù gặp nhiều khó khăn, Chương trình OCOP ở Thanh Hóa vẫn đạt nhiều kết quả nổi bật. Kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, địa phương và Ban Chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia, cùng sự chung tay của các cấp, ngành, doanh nghiệp và Nhân dân. Thống kê từ Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh Thanh Hóa cho thấy 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Thanh Hóa đã có thêm 35 sản phẩm OCOP, đạt 53,8% kế hoạch năm 2026. Lũy kế đến nay, toàn tỉnh có 692 sản phẩm OCOP, trong đó có 02 sản phẩm 5 sao là Nước mắm Lê Gia và Mắm tôm Lê Gia, 64 sản phẩm đạt 4 sao và 626 sản phẩm 3 sao..xuyên suốt thời gian qua, Thanh Hóa luôn nằm trong tốp địa phương có sản phẩm OCOP nhiều nhất cả nước, có thời điểm duy trì ở vị trí thứ 2 sau TP Hà Nội.

Việc đẩy mạnh phát triển các sản phẩm OCOP ở Thanh Hóa không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, tạo việc làm ổn định tại địa phương, mà còn thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, gia tăng giá trị sản phẩm. Đồng thời, thông qua Chương trình OCOP, các chủ thể sản xuất trên địa bàn các xã ngày càng chú trọng đổi mới quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, cải tiến mẫu mã, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Điểm đáng chú ý là nhiều sản phẩm sau khi được công nhận đạt chuẩn OCOP đã xây dựng được thương hiệu và có thị trường tiêu thụ ngày càng rộng mở, đặc biệt doanh số bán ra ngày càng tăng, góp phần nâng cao lợi nhuận cho các chủ thể, nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập lao động nông thôn.

Ghi nhận Chương trình OCOP trên địa bàn xã Hoằng Thanh cho thấy, xã có hệ thống sản phẩm OCOP tương đối đa dạng, phản ánh thế mạnh của địa phương về chế biến thủy sản, thực phẩm truyền thống, sản phẩm sinh học và hàng tiêu dùng. Trong đó có các sản phẩm nổi bật đã được công nhận như: Mắm tôm Lê Gia, Nước mắm Lê Gia - cốt đặc biệt đạt 5 sao; Mắm tép Lê Gia, Nước mắm Bà Hoan đạt 4 sao; cùng các sản phẩm đạt 3 sao như Ruốc (chà bông) tôm sú Lê Gia, Mắm tép, Mắm tôm, Nước mắm cốt Tân Mai, Nước mắm Bà Hảo, Mắm tép Bà Hảo, Nước mắm Độ Vân, Cá thu nướng Hương Việt, Đông trùng hạ thảo Lạch Trường, Rượu đông trùng hạ thảo Lạch Trường, Nước rửa chén Hồi Long, Dầu gội hương Hồi Long, Rượu nếp Đại Long.

Ngoài việc duy trì các sản phẩm đã được công nhận, xã đã đăng ký trong giai đoạn 2026-2030 việc đề nghị công nhận lại sản phẩm Nước mắm Bà Hảo; đồng thời đăng ký phát triển mới các sản phẩm Nước mắm Phúc Phụ, Nước mắm Tuyến Khiêm, Nước mắm Yến Ùi, Cá khô Yến Ùi. Đây là cơ sở để mở rộng số lượng chủ thể tham gia Chương trình, tiếp tục khai thác lợi thế ngành nghề chế biến thủy sản truyền thống và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Tuy nhiên, việc phát triển sản phẩm OCOP của xã vẫn còn một số hạn chế như số lượng sản phẩm chất lượng cao chưa tương xứng với tiềm năng; một số sản phẩm đã được công nhận nhưng cần tiếp tục hoàn thiện về bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và liên kết tiêu thụ; nội dung OCOP gắn với kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và thôn nông thôn mới thông minh vẫn cần được tập trung chỉ đạo trong thời gian tới.

Theo đại diện Phòng Kinh tế - UBND xã Hoằng Thanh cho biết “Tính đến tháng 6 năm 2026 toàn xã có 20 sản phẩm OCOP, trong đó có 2 sản phẩm OCOP 5 sao, 5 sản phẩm 4 sao, 13 sản phẩm 3 sao. Để phát huy hiệu quả chương trình OCOP trong thời gian tới, xã tiếp tục tập trung hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP theo chiều sâu, ưu tiên hoàn thiện hồ sơ công nhận lại sản phẩm đã đến hạn; nâng cao chất lượng sản phẩm hiện có; mở rộng sản phẩm mới có lợi thế của địa phương; tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại để nâng cao hiệu quả Chương trình”.

Cũng tại xã Lam Sơn hiện nay có 3 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao. Đây là nền tảng quan trọng khẳng định hướng đi đúng đắn của địa phương trong phát triển sản phẩm đặc trưng gắn với xây dựng thương hiệu nông sản. Trong đó, các sản phẩm OCOP khác đã từng bước tạo được chỗ đứng trên thị trường, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển. Qua rà soát thực tế, trên địa bàn xã hiện có nhiều sản phẩm tiềm năng, lợi thế có khả năng phát triển thành sản phẩm OCOP như cam, dưa vàng, bưởi Luận Văn, nem, giò, chả, bánh nhãn, lúa…đang trở thành hướng đi quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế nông thôn của xã Lam Sơn. Đặc biệt, nhóm sản phẩm chế biến của Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn như sữa gạo lứt, trà mía chanh, nước mía tắc, dưa vàng được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển nhờ lợi thế về quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm và khả năng mở rộng thị trường tiêu thụ. UBND xã Lam Sơn đã chủ động làm việc với lãnh đạo Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn nhằm thống nhất chủ trương phối hợp xây dựng các sản phẩm OCOP của doanh nghiệp. Tại buổi làm việc, lãnh đạo công ty đã thống nhất định hướng từng bước xây dựng các sản phẩm như dưa vàng, sữa gạo lứt, trà mía chanh, nước mía tắc…trở thành sản phẩm OCOP của địa phương. Trong đó trước mắt, năm 2026 công ty lựa chọn sản phẩm “Sữa gạo lứt” để tập trung xây dựng và hoàn thiện hồ sơ đánh giá, phân hạng OCOP. Đây được xem là bước đi cụ thể nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương, mở rộng sản xuất hàng hóa và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2026 - 2030.

Đối với xã Biện Thượng, được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã đã đạt chuẩn NTM ở nhiều cấp độ, Biện Thượng có nền tảng thuận lợi cả về sản xuất nông nghiệp, làng nghề truyền thống và nguồn nhân lực tại chỗ. Triển khai Chương trình OCOP, địa phương tập trung chỉ đạo phát triển các mô hình sản xuất dựa trên lợi thế địa bàn, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ trong trồng trọt, chăn nuôi nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Hiện nay, xã Biện Thượng có 5 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao trở lên, trong đó, gạo nếp hạt cau Lộc Thịnh được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao. Vào tháng 6/2026, xã có thêm 1 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao là rượu RUCO của hộ ông Nguyễn Văn Chinh ở thôn Đồng Lừ. Các sản phẩm OCOP của xã không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong tỉnh mà còn từng bước mở rộng thị trường ra các địa phương lân cận, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời khẳng định uy tín, thương hiệu nông sản đặc trưng của Biện Thượng.

Theo ông Trịnh Việt Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Biện Thượng cho biết: “Phát triển sản phẩm OCOP ở xã Biện Thượng không chỉ là câu chuyện của những sản phẩm được gắn sao, mà là quá trình tạo dựng nền tảng kinh tế nông thôn bền vững, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống Nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đây cũng là hướng đi phù hợp để xã hiện thực hóa mục tiêu XDNTM cao hơn, phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và xã hội trong giai đoạn mới. Thời gian tới, xã tập trung công nhận lại các sản phẩm có tiềm năng và thị trường ổn định, đồng thời phát triển các sản phẩm mới dựa trên lợi thế vùng nguyên liệu và tập quán sản xuất của người dân”.

Còn theo đại diện Phòng Kinh tế - UBND xã Triệu Sơn cho biết: “Chương trình OCOP của xã đã và đang góp phần bảo tồn và phát triển các sản phẩm truyền thống của địa phương. Việc thực hiện Chương trình đã làm thay đổi nhận thức của các chủ thể trong việc phát triển các sản phẩm theo hướng hàng hóa, qua đó góp phần hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp sạch, sản xuất theo hướng hữu cơ, gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm sạch, an toàn, có giá trị kinh tế cao, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Hiện nay xã Triệu Sơn có 3 sản phẩm OCOP đạt hạng 3 sao, gồm dầu đậu nành nguyên chất Lan Chi, dầu lạc nguyên chất và dầu vừng đen, các sản phẩm được sản xuất, chế biến từ nguồn nguyên liệu địa phương, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm và từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. Xã Triệu Sơn sẽ tiếp tục hỗ trợ để xây dựng và phát triển các sản phẩm OCOP từ nguồn nguyên liệu của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới bền vững.

Để Chương trình OCOP thực sự hiệu quả đi vào chiều sâu và nâng cao năng lực sản xuất của các chủ thể OCOP trong giai đoạn mới. Thanh Hóa tiếp tục hỗ trợ người dân hoàn thiện sản phẩm theo tiêu chuẩn cao hơn; đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại, phát triển thương mại điện tử; xây dựng hệ sinh thái OCOP gắn với kinh tế số. Đồng thời, khuyến khích nông dân đổi mới tư duy, mạnh dạn đầu tư, hướng đến sản xuất các sản phẩm tiềm năng đem lại giá trị bền vững, thân thiện môi trường.

Khó khăn hậu sáp nhập vẫn còn đó, nhưng với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và sự nỗ lực của người nông dân, chương trình OCOP tại Thanh Hóa sẽ phát huy hiệu quả, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống Nhân dân, góp phần xây dựng nông thôn mới ngày càng hiện đại, giàu đẹp trong giai đoạn mới./.